Deze Dag in de Geschiedenis




 


16 april - Duitse overgave in Groningen 1945

Doedelzakspelers op de Grote Markt na de Duitse capitulatie

Doedelzakspelers op de Grote Markt na de Duitse capitulatie


16 april in Groningen:


1896
Officiële opening van het Groninger Hoofdstation, ontworpen door de Amsterdamse architect Isaac Gosschalk. Het bevat een monumentale hal, wachtkamers (1e, 2e en 3e klasse), gescheiden restaurants en een damessalon, en is gedecoreerd met gotische en renaissance motieven en tegeltableaus. In 1998-99 (102 jaar later) zou het gebouw ingrijpend worden gerestaureerd en in oude glorie hersteld.


1945

De bevrijding van de stad Groningen is na hevige gevechten een feit: ook het noorden en noordoosten van de stad worden ingenomen en de Duitsers geven zich over aan de Canadezen o.l.v. luitenant-kolonel Jacques Dextraze (dat gebeurt in het voormalige Rijksarchief aan de Sint Jansstraat). Er zijn 106 burgerslachtoffers, 40 gesneuvelde en zo'n 170 gewonde Canadezen, 130 gesneuvelde Duitsers en ruim 2.500 Duitse krijgsgevangenen. Ongeveer 2.000 Duitse soldaten zijn ontkomen naar Delfzijl. De binnenstad is zwaar beschadigd, de noord- en oostwand van de Grote Markt zijn onherstelbaar verwoest. In totaal ongeveer 270 gebouwen zijn verwoest of ernstig beschadigd (WO-II).



1945
Geallieerde troepen bevrijden de gemeenten Bellingwolde, Vlagtwedde, Noorddijk, Aduard, Ezinge, Grootegast, Oldekerk en Zuidhorn (WO-II).


1971
Geboortedag NL politicus-bestuurder Sharon Dijksma (Sharon Alida Maria Dijksma), in Groningen. Woonde en studeerde in Groningen. PvdA. Staatssecretaris van economische zaken in het kabinet-Rutte 2 (2012, opvolger Co Verdaas). Eerder was ze staatssecretaris van onderwijs in het kabinet-Balkenende 4 (2007-10). Ze was in 1994 het jongste kamerlid (23) uit de Nederlandse parlementaire geschiedenis. Was daarvoor voorzitter van de 'Jonge Socialisten'. Ze was in 2001 kandidaat-voorzitter van de PvdA maar werd verslagen door Ruud Koole. In 2012 stelde ze zich niet herkiesbaar voor de tweede kamer om vervolgens toch weer staatssecretaris te worden.


1998
Het kabinet sluit een akkoord met Groningen, Friesland en Drenthe voor de uitvoering van plannen van de 'commissie Langman' voor stimulering van de economie van het noorden. Belangrijk onderdeel van die plannen is de aanleg van een snelle treinverbinding tussen Groningen en de randstad. Maar ondanks herhaalde beloften, en reservering van 6 miljard gulden, zou het kabinet-Balkenende-4 in 2007 definitief besluiten dat de 'Zuiderzeelijn' toch niet wordt aangelegd.


2006
FC Groningen o.l.v. Ron Jans wordt door zo'n 8.000 fans spontaan gehuldigd op de Grote Markt voor het behalen van de 5e plaats in de eindstand van de eredivisie, na een 1-1 gelijkspel in de uitwedstrijd tegen FC Twente. De 5e plaats geeft recht op Europees voetbal. FC Groningen beleeft -mede dankzij de verhuizing naar de Euroborg- z'n beste seizoen in decennia.

16 april in Nederland:


1905
Geboortedag NL ondernemer Frits Philips (1905-2005), in Eindhoven. Enige zoon van 'lampenkoning' Anton Philips (1874-1951), en neef van Gerard Philips (1858-1942), de grondleggers van de gloeilampen- en elektronicafabriek 'Philips'. Bijnaam: 'meneer Frits'. Was van 1961-71 hoofddirecteur-bestuursvoorzitter van het Philips-concern. Redde tijdens WO-II joodse Philips-medewerkers van de gaskamers. Initiatiefnemer van het 'Evoluon'. Erelid van PSV. Op zijn honderdste verjaardag werd Eindhoven voor één dag omgedoopt in 'Frits Philipsstad'.


1909
Geboortedag NL voetballer Bep Bakhuys (1909-82), in Pekalongan, Nederlands-Indië. Midvoor. Clubs: HBS, ZAC, FC Metz. Speelde 23 interlands voor Oranje en scoorde 28 doelpunten. In 1937 werd Bakhuis de eerste Nederlandse voetbalprof.


1931
Geboortedag NL bestuurder-politicus Piet de Visser (Marius Jacobus de Visser, 1931-2012), in Rotterdam. Bijnaam: 'Paspoortenpiet'. PvdA, vanaf 1994 GroenLinks. Namens de PvdA was hij van 1981-91 lid van de tweede kamer. Zijn kritiek op het 'fraudebestendige paspoort' leidde in 1988 tot een parlementaire enquête, en tot het aftreden van minister Wim van Eekelen en staatssecretaris René van der Linden. Christelijke linkse atoompacifist, kwam regelmatig in aanvaring met zijn partij. Hij overleed in 2012.


1939
Geboortedag NL politicus-bestuurder Margreeth de Boer (Margaretha de Boer), in Amsterdam. Friese ouders. PvdA. Was commissaris der koningin van Drenthe van 1993-94. Minister van VROM 1994-98. Waarnemend burgemeester en burgemeester van Leeuwarden 2001-04. Voorzitter van de 'Raad voor de Wadden'. Was eerder statenlid en gedeputeerde in Noord-Holland (1978-93). Bedacht het begrip 'onthaasten'. Vestigde zich later in Zeijen.


1943
Geboortedag NL schrijver Ewald Vanvugt, in Den Bosch. Schreef: "La ilaha ilaha", "Goeroe", "Mijn vrouwen", "Kus van lust, zaad van liefde", "De maagd en de soldaat", "Botje bij botje".


1954
Geboortedag NL presentator, journalist en publicist Charles Groenhuijsen (Carolus Johannes Franciscus Groenhuijsen), in Joure. Was 13 jaar NOS-correspondent in de Verenigde Staten (tot 2005). Ex 'NOVA' en NOS-Journaal. Schreef: "Live! - macht, missers en meningen van de nieuwsmakers op TV" (met Ad van Liempt), "Oorlog in Irak", "Amerikanen zijn niet gek", "Leve Nederland", "Hoera! Een nieuwe president". Het was de bedoeling dat hij vanaf 2006 het 8-Uur-Journaal zou gaan presenteren maar hij werd eind 2005 ontslagen door de NOS na conflicten (de kantonrechter oordeelde later in zijn voordeel).


1955
Oprichting van de 'Algemene Damesvoetbalbond' die, nadat de KNVB het vrouwenvoetbal had afgewezen, zelf begon met de organisatie van competitiewedstrijden (in de allereerste competitiewedstrijd werd het Haagse EHDVV met 4-0 verslagen door Herbido uit Utrecht). De KNVB vond voetbal 'gevaarlijk en ongezond voor vrouwen'. Pas in 1971 veranderde de KNVB -onder druk van de UEFA- van mening en werd het vrouwenvoetbal erkend door de bond.


1971
PvdA-lijsttrekker Joop den Uyl presenteert al vóór de verkiezingen een progressief 'schaduwkabinet' van PvdA (10), D66 (4) en PPR (2). Als de kiezers deze drie partijen voldoende stemmen zouden geven zou dit kabinet gaan regeren, met Den Uyl als premier en Hans van Mierlo als vicepremier. Unieke verkiezingsstrategie in de Nederlandse parlementaire geschiedenis. Zou mislukken.


1980
Ondanks protesten en demonstraties van moslims zendt de NOS de Britse drama-documentaire "Dood van een prinses" uit, over een overspelige Saoedi-Arabische prinses die samen met haar minnaar in het openbaar terecht was gesteld. Eerder had uitzending van de TV-documentaire in Engeland een diplomatieke rel veroorzaakt tussen Saoedi-Arabië en Groot-Brittannië.


1986
Geboortedag NL turner Epke Zonderland (Epke Jan Zonderland), in Lemmer. Rekstokspecialist. Goud aan de rekstok op de Olympische Spelen 2012 in Londen. Diverse EK- en WK-titels. Hij studeerde geneeskunde aan de Rijksuniversiteit Groningen. Sportman van het jaar 2009, 2011, 2012 en 2013.


1988
Sterfdag NL politicus en publicist-schrijver Jacques de Kadt (1897-1988). Pseudoniem: 'K. Lambrechts'. Werd in 1919 lid van de Communistische Partij Holland, sloot zich in 1928 aan bij de SDAP, werd na WO-II lid van de PvdA en zat voor deze partij van 1948-63 in de tweede kamer. Zegde in 1970 teleurgesteld zijn PvdA-lidmaatschap op. Was de laatste jaren van zijn leven een pessimistische reactionair. Schreef: "Het begin van het einde", "De Indonesische tragedie", "De kiezer en zijn kansen", "De politiek der gematigden".


1996
Bomaanslag op het kantoor van het Duitse chemieconcern BASF in Arnhem, vlak voor middernacht. De gevel en entree van het gebouw worden ernstig beschadigd. Het is al de derde bomaanslag in Arnhem in drie maanden tijd. Tien dagen later zou het actieblad 'Ravage' melden dat er per fax een cryptisch bericht was binnengekomen met de tekst: "Arnhem. De vervuiler betaalt. Ook oude rekeningen. 17 okt. 4.5.V4". De boodschap was ondertekend met 'ELF' ('Earth Liberation Front', een militante milieugroep).


2002
Het tweede 'paarse' Kabinet Kok (PvdA, VVD, D66, 1998-2002) valt -enkele weken voor de finish- over de kwestie-Srebrenica. Een onderzoeksrapport van het NIOD over de val van deze 'veilige' moslim-enclave in Bosnië in 1995 toonde fouten van de Nederlandse regering en van 'Dutchbat' aan. Bosnisch-Servische milities vermoordden zeker 7.000 moslim-mannen en -jongens in Srebrenica. Premier Wim Kok nam zelf het initiatief voor het ontslag van zijn kabinet.


2012
Sterfdag NL omroeper-presentator en journalist Ageeth Scherphuis (Alberta Geertruida Scherphuis, 1933-2012). AVRO-televisiepionier, behoorde tot de eerste populaire gezichten op de Nederlandse televisie. In 1967 werd ze de eerste NL omroeper die werd uitgezonden in kleur. TV: kinderseries "Tinkeltje" en "Varen is fijner dan je denkt" (1957); Serie "Ot.... en hoe zit het nou met Sien?", "Uitkijk" (VARA). Ze was -vanaf 1982- journalist bij 'Vrij Nederland'. Van 1979-83 was ze ook betrokken bij het vrouwenopinieblad 'Serpentine'. Begon als verslaggever bij 'De Typhoon' in haar woonplaats Zaandam.

16 april in de Wereld:


1867
Geboortedag US vliegtuigpionier Wilbur Wright (1867-1912), in Dayton, Ohio. Fietsenmaker. Luchtvaartpionier, bouwde samen met zijn broer Orville Wright (1871-1948) het eerste bemande vliegende motorvliegtuig ter wereld, de 'Flyer' (eerste vlucht in 1903). Hij overleed in 1912 aan typhus.



1889
Geboortedag Britse acteur-regisseur sir Charlie Chaplin (Charles Spencer Chaplin, 1889-1977), in Walworth, Londen. Hij speelde als kind al in pantomimes. Begon in 1914 in Hollywood. Was jaren lang 'de bekendste man ter wereld'. Films: "Modern times", "The great dictator", "The gold rush", "The circus", "Limelight", "Monsieur Verdoux". Schreef de songs: "This is my song", "Smile". Politiek stond hij bekend als uiterst links. Hij werd in de V.S. veroordeeld door de anti-communisten-commissie van senator McCarthy en verhuisde in 1952 naar Zwitserland, waar hij in 1977 ook stierf. Hij is de vader van actrice Geraldine Chaplin.


1921
Geboortedag Russisch-Britse acteur, regisseur en schrijver sir Peter Ustinov (Peter Alexander Ustinov), in Londen. Acteerde in "Death on the Nile", "Quo vadis", "Lorenzo's oil", "The bachelor", "Luther", "The will to resist". Oscars voor bijrollen in "Spartacus" en "Topkapi". Was jaren lang actief als 'ambassadeur' van UNICEF en UNESCO.


1922
Geboortedag Britse schrijver-dichter Kingsley Amis (1922-95), in Clapham, Londen. Schreef: "Lucky Jim", "Difficulties with girls", "The old devils", "Stanley and the women".


1927
Geboortedag Duitse geestelijk leider Joseph Ratzinger, in Marktl-am-Inn, Beieren. Bijnaam: 'der Pantzerkardinal'. Werd in 2005 verkozen tot paus (Benedictus XVI, tot 2013), als opvolger van de Poolse paus Johannes Paulus II, Karol Wojtyla, 1920-2005. Conservatief, tegenstander van geboortebeperking, condooms, homohuwelijk, abortus en euthanasie. Was hoogleraraar dogmatiek, aartsbisschop van München en Freising, en één van de belangrijkste vertrouwelingen van paus Johannes Paulus II. In 2013 zou hij op 85-jarige leeftijd aftreden (wat zeer ongebruikelijk is voor een paus) vanwege zijn slechte conditie.


1947
Voor het eerst wordt een zoomlens gebruikt bij televisie, door de Amerikaanse zender NBC. De lens was een uitvinding van Frank Back.


1948
Sterfdag US baseball-legende Babe Ruth (Gerorge Herman, 1895-1948). Clubs: 'Boston Red Sox', 'New York Yankees'. Na 1938 coach van de 'Brooklyn Dodgers'. Sloeg in 1927 60 homeruns (was lang een record).


1954
Geboortedag US actrice Ellen Barkin (Ellen Rona Barkin), in The Bronx, New York. Films: "Sea of love", "Switch", "Tender mercies", "The big easy", "Into the west", "Bad company", "Wild Bill", "Down by law", "Fear and loathing in Las Vegas", "Someone like you", "Ocean's thirteen", "Brooklyn's finest", "Before women had wings", "Shit year". Radio: ze las de introducties voor Bob Dylan's serie 'Theme Time Radio Hour'. Was van 1988-99 getrouwd met de Ierse acteur Gabriel Byrne.


1956
De eerste radio's die werken op zonne-energie komen op de markt. Blijkt een uitkomst voor ontwikkelingslanden.


1972
Lancering van de Amerikaanse 'Apollo 16', die de vijfde bemande maanlanding zou maken. Aan boord zijn de astronauten Thomas K. Mattingly II, John W. Young en Charles M. Duke jr.. Ondanks technische problemen zouden Young en Duke drie dagen onderzoek doen in de 'Descartes highland'-regio op de maan.


1985
Geboortedag Zweedse voetballer Andreas Granqvist, in Päerp nabij Helsingborg. Verdediger met aanvallende acties. FC Groningen van 2008-11 (21 doelpunten). Speelde eerder bij Helsingborg IF en Wigan Athletic, en voor het nationale elftal van Zweden. Vertrok in 2011 naar Genoa.


1991
Sterfdag Britse regisseur sir David Lean (1908-91). Keelkanker. Films: "Dr. Zhivago", "Ryan's daughter", "Hobson's choice", "Brief encounter", "A passage to India", "Summertime", "Great Expectations". Oscars voor "The bridge on the river Kwai" en "Lawrence of Arabia".


1996
De Britse prins Andrew kondigt aan dat hij gaat scheiden van Sarah Fergeson ('Fergie'), na tien jaar huwelijk.


1998
Sterfdag Cambodjaanse revolutionair, politicus en dictator Pol Pot (1928-98). Hartaanval. Was tot 1985 leider van de 'Rode Khmer'. Voerde van 1975-79 een schrikbewind en maakte meer dan een miljoen slachtoffers tijdens de 'socialisering' van zijn land (o.a. op de 'killing fields'). Doopte Cambodja om in 'Kampuchea'.


2007
De in Zuid-Korea geboren Amerikaanse student Cho Seung-Hui (of Seung-Hui Cho, 23) richt een bloedbad aan op de campus van zijn universiteit 'Virginia Tech' in de Amerikaanse stad Blacksburg, Virginia: 32 mensen (meest studenten) worden doodgeschoten, meer dan 20 mensen raken gewond. De schutter pleegt zelfmoord. Het is (dan) de bloederigste schietpartij ooit op een Amerikaanse school.

16 april in de Muziek:

Geboortedag Dusty Springfield  (1939-1999)

Geboortedag Dusty Springfield (1939-1999)




1924
Geboortedag US componist, arrangeur en orkestleider Henry Mancini (Enrico Nicola Mancini, 1924-94), in Cleveland, Ohio. Film- en TV-muziek. Songs: "Moon river", "The pink panther", "The odd couple theme". TV-tunes: "Peter Gunn Theme", "Cade's Country", "The Thorn Birds"; zijn melodie voor de film "Experiment in terror" was de tune van het VARA-programma "Koning Klant". Kreeg in zijn leven 4 Oscars, 72 Grammys, 2 Emmys en een Golden Globe Award. Hij overleed in 1994 aan kanker.


1929
Geboortedag US zanger Roy Hamilton (1929-69), in Leesburg, Georgia. Songs: "You'll never walk alone", "If I loved you", "Hurt", "Unchained melody", "I believe", "Pledging my love", "Don't let go" (was in 1958 de eerste stereohit ter wereld). Was een belangrijke inspiratiebron voor Elvis Presley". Overleed in 1969 aan de gevolgen van een beroerte.


1930
Geboortedag US (dwars)fluitist-saxofonist Herbie Mann (Herbert Jay Solomon, 1930-2003), in Brooklyn, New York. Jazz, bossa nova. Braziliaanse en Afrikaanse invloeden. Songs: "Comin' home baby", "Push push" (met Duane Allman), "Hi-Jack" (met Cissy Houston). Hij stierf in 2003 in New Mexico aan de gevolgen van prostaatkanker.


1935
Geboortedag US zanger en acteur Bobby Vinton (Stanley Robert Vintula jr.), in Canonsburg, Pennsylvania. Pop crooner, love singer. Songs: "Blue velvet", "Roses are red", "Hurt", "Sealed with a kiss", "Mr. lonely", "Blue on blue", "There! I've said it again". TV: "The Bobby Vinton Show" (1975-78). Films: "Big Jake", "The train robbers". Zoon van bandleider Stan Vinton, vader van acteur Robbie Vinton.


1939
Geboortedag Britse zangeres Dusty Springfield (Mary Isabel Catherine Bernadette O'Brien, 1939-99), in Hampstead, Londen. Bijnaam: 'The queen of white soul'. Ikoon van de Britse homoscene. Songs: "I only want to be with you", "Just one smile", "Son of a preacher man", "I close my eyes (and count to ten)", "Daydreaming"; "In private" en "What have I done to deserve this" (met 'Pet Shop Boys'). Ze overleed in 1999 aan borstkanker.


1943
Geboortedag Engelse zanger-gitarist 'lonesome' Dave Peverett (1943-2000), in Dullwich. Oprichter van de groep 'Foghat'. Songs: "Slow ride", "Fool for the city", "I just wanna make love to you".


1947
Geboortedag Schotse zanger-songwriter-gitarist Gerry Rafferty (1947-2011), in Paisley. Groepen: 'The Humblebums' (met Billy Connolly, song: "Shoeshine boy"), 'Stealers Wheel' (met Joe Egan, songs: "Stuck in the middle with you", "Star", "Late again", "Everyone's agreed that everything will turn out fine"). Solo: "Baker Street", "Right down the line", "City to city", "The way it always starts" (met Mark Knopfler). Hij overleed in 2011 in Bournemouth na een lang ziekbed.


1949
Geboortedag NL zangeres-songwriter en radiopresentator Astrid Nijgh (Astrid de Backer). Zong: "Ik doe wat ik doe", "De nacht", "Mensen zijn je beste vrienden", "Alleen is maar alleen". Ze was getrouwd met tekstschrijver Lennaert Nijgh (1945-2002) en schreef veel liedjes met hem.


1949
Geboortedag US gitarist-zanger Bill Spooner, in Phoenix, Arizona. Medeoprichter van 'The Tubes'. Songs: "She's a beauty", "White punks on dope", "Talk to ya later", "Sushi girl", "Don't touch me there".


1950
Geboortedag Italiaanse zanger Tony Esposito (Antonio Esposito), in Napels. Songs: "Papa Chico", "Kalimba de luna", "Conga radio".


1952
Geboortedag Engelse zanger-songwriter-gitarist-toetsenist Chaz Jankel, in Stanmore, North London. Groep: 'Ian Dury and The Blockheads'. Songs: ""Hit me with your rhythm stick", "Sex and drugs and rock and roll", "Sweet Gene Vincent", "Wake up and make love with me". Solo: "Ai no corrida", "Glad to know you", "Questionnaire", "Looking at you". Maakte ook filmmuziek en speelde jazz.


1953
Geboortedag Australische zanger, mileuactivist en politicus Peter Garrett (Peter Robert Garrett), in Sydney. Groep: 'Midnight Oil' (1973-2002). Songs: "Beds are burning", "The dead heart", "Blue sky mine", "Power and the passion", "Truganini", "Underwater". Is politicus voor de Australian Labor Party. Werd in 2004 lid van het Huis van Afgevaardigden (voor Kingsford Smith, New South Wales), en werd in 2007 benoemd tot minister van milieu.


1963
Geboortedag US zanger 'little' Jimmy Osmond, in Canoga Park, Californië. Jongste lid van 'The Osmonds'. Songs: "One bad apple", "Crazy horses", "Goin' home", "One way ticket to anywhere". Solo: "Tweedle dee", "Long haired lover from Liverpool", "I'm gonna knock on your door".


1964
Geboortedag US zanger-gitarist-toetsenist-drummer Dave Pirner, in Green Bay, Wisconsin. Groep: 'Soul Asylum'. Songs: "Runaway train", "Let your dim light shine", "Misery", "Somebody to shove".


1971
Geboortedag US zangeres Selena (Selena Quintanilla Perez, 1971-95), in Lake Jackson, Texas. Mexicaans-Amerikaanse ouders. Bijnaam: 'queen of Tejano music'. Ze zou in 1995 tijdens een ruzie in een motel in Corpus Christi, Texas dodelijk worden verwond door Yolanda Saldivar, de ex-voorzitter van haar fanclub. Haar album "Dreaming of you" zou een postume nummer 1-hit in de albumlijst van Billboard worden. Yolanda Saldivar zou 30 jaar tot levenslang krijgen.


©2014 RTV Noord | Copyright en disclaimer | Regels voor het reageren | Algemene spel- en actievoorwaarden