Deze Dag in de Geschiedenis




 


24 november - Tasmanië dag 1642

Meneer en mevrouw Tasman uit Lutjegast met hun dochter

Meneer en mevrouw Tasman uit Lutjegast met hun dochter


24 november in Groningen:


1642

De GR zeevaarder en ontdekkingsreiziger Abel Tasman (Abel Janszoon Tasman, 1603-59) uit Lutjegast ontdekt Tasmanië (Tasmania). Hij noemt het aanvankelijk 'Van Diemensland', naar zijn opdrachtgever Antonio van Diemen (ook Anthonie, Anthony of Anthonis van Diemen genoemd, 1593-1645), de gouverneur-generaal van Nederlands-Indië. Een week lang lukte het Abel Tasman en zijn mannen niet aan wal te gaan vanwege stormachtig weer en de rotsige kusten. Pas op 1-12-1642 zouden ze een rustige baai vinden om aan te leggen en zagen ze sporen van menselijke aanwezigheid. Abel Tasman zou doorvaren naar de westkust van het huidige Nieuw-Zeeland, dat hij 'Statenland' zou dopen.



1661
Sterfdag GR vervener Adriaan Geerts Wildervanck (Adriaan Geerts Paep, 1605-61). Hij was geboren in Groningen. Ontginner en stichter van de veenkoloniën Veendam en Wildervank. Het 'A.G. Wildervanckkanaal' is ook naar hem genoemd. Hij was getrouwd met Margaretha Jans Hardenberg (Grietien Jansen, 1610-61 of 62), naar wie in Wildervank de 'Margaretha Hardenbergkerk' is genoemd; zij en Adriaan liggen in deze kerk begraven.


1912
Geboortedag NL existentiefilosoof Bernard Delfgaauw (1912-93). Was van 1961-82 spraakmakend hoogleraar wijsbegeerte aan de RuG in Groningen. Rooms-katholiek, verzette zich tegen 'het machtsdenken en de verstarring in de kerk'. Protesteerde tegen het Amerikaanse Vietnam-beleid. Schreef: "Geschiedenis en vooruitgang", "Existentialisme", "De existentie-filosofie sinds de oorlog", "Het existentialisme van Jean-Paul Sartre".


1943
Geboortedag GR omroepdirecteur en journalist-commentator Roel Dijkhuis (Roelf Dijkhuis), in Westerbroek. Hij was van 1990-2008 directeur-hoofdredacteur van Radio (TV) Noord, en voegde in 1995 een televisie-afdeling toe aan het bedrijf. Verhuisde RTV Noord in 2005 van het Martinikerkhof naar de Mediacentrale in Groningen. Was van 1984-90 hoofd provinciale voorlichting in Friesland onder CdK Hans Wiegel. Werkte eerder als journalist o.a. voor de Winschoter Courant, Radio Noord ("De Blauwe Engel", "De Week Bekeken"), NRC-Handelsblad en de Wereldomroep. TV Noord: presentator "Verleden van Groningen". Hij was van 1997-2007 voorzitter van het jaarlijkse 'Eurovoetbal'-toernooi in Groningen. Bestuurslid theatergroep 'Waark'.


1972
Geboortedag GR wielrenner Angela Hillenga, in Finsterwolde. Reed 1997-2001 voor de Rabobankploeg en daarna voor diverse andere ploegen. Stopte in 2006 met topwielrennen.


1998
TV Noord wint de jaarlijkse 'Regio Award' van de Wereldomroep met een documentaire van Liefke Knol over het fatale koetsongeluk in Hoogkerk in 1907 van de vooraanstaande familie Van Panhuys van Borg Nienoord in Leek.


2013
Sterfdag GR dichter, schrijver en essayist Gerrit Krol (1934-2013). Ziekte van Parkinson. Geboren in de Korrewegwijk in Groningen. Schreef: "De mechanica van het liegen", "De chauffeur verveelt zich", "Het gemillimeterde hoofd", "De vitalist", "De oudste jongen", "De kleur van Groningen", "Een Fries huilt niet", "De Hagemeijertjes", "Halte opgeheven", "Duivelskermis". Multatulieprijs 1978, Constantijn Huygensprijs 1986, Busken Huetprijs 1996, P.C. Hooftprijs 2001. Hij was columnist van De Volkskrant en recencent van NRC Handelsblad. Wordt 'de uitvinder van de witregel in het proza' genoemd. Hij was ook wiskundige en computerspecialist en werkte bij Shell en de NAM. In 2005 werd de Korrewegbrug in Groningen omgedoopt in 'Gerrit Krol-brug'.

24 november in Nederland:


1632
Geboortedag NL filosoof Baruch de Spinoza (Benedictus de Spinoza, Bento de Espinosa of Bento d'Espiñoza, 1632-77), in Amsterdam. Zijn vader en grootvader waren Portugese joden. Aanhanger van het 'rationalisme' en vrijzinnig denker. Hij overleed in 1677 in Den Haag. Zijn bekendste werk, de "Ethica", zou pas na zijn dood worden uitgegeven.


1909
Geboortedag Friese kinderboekenschrijver Hotze de Roos (1909-91), in Langezwaag. Schreef de "Kameleon"-serie, met 'Hielke en Sietse Klinkhamer' en 'Gerben Zonderland'. Na zijn dood is de serie voorgezet door Piero Stanco (de directeur van uitgeverij Kluitman) onder het pseudoniem 'P. de Roos', en daarna door Fred Diks en Joost Nauta (als 'J. de Roos'). Hotze de Roos wordt nog altijd geëerd in het Friese dorp Terhorne dat zichzelf heeft uitgeroepen tot 'Kameleon-dorp'.


1925
Eerste radio-uitzending van de 'Katholieke Radio Omroep' (KRO). Omlijst door religieuze muziek spreekt Gerrit Brom over 'een gebed door de lucht'.


1926
Geboortedag NL regisseur, acteur, zanger, schrijver en televisiemaker Fred Benavente (1926-2005), in Haarlem. Regisseerde -en speelde in- het NCRV-programma "Farce Majeure", met verder Jan Fillekers, Henk van der Horst, Alexander Pola (1914-92) en Ted de Braak; liedjes: "Het is uit het leven gegrepen", "Kiele kiele Koeweit". Maakte TV-shows met o.a. Bueno de Mesquita (1918-2005) en Rita Corita (1917-98). Hij overleed in 2005 in Frankrijk.


1939
Geboortedag NL acteur Hein Boele, in Zwolle. Films: "Pastorale 1943", "In de schaduw van de overwinning", "Hoge hakken, echte liefde", "Wilde harten". TV: series "Goede tijden slechte tijden", "Villa Borghese", "Oppassen!!!", "De fabriek". Verzorgde stemmen in "Sesamstraat". Was ook stemacteur en trainer van o.a. televisiepresentatoren.


1944
Geboortedag NL dichter, entertainer, mediapersoonlijkheid en performer Jules Deelder (Justus Anton Deelder), in Rotterdam. Bijnamen: 'mr. Rotterdam', 'de nachtburgemeester van Rotterdam'. Schreef: "Op de deurknop na", "Dag en nacht geopend", "Modern passé", "Proza", "Gloria satoria", "De zwarte jager", "The Dutch windmill". Albums: "Deelder draait door", "Deelder denkt", "Deelder drumt jazz". Films: "Cha-cha", "Pinkel", "Het veld van eer". Maakte stripverhalen voor het jeugdblad 'Robbedoes'. Prominente Sparta-fan. Radio: presenteerde een jazzprogramma op Arrow Jazz FM.


1948
Geboortedag NL voetballer en trainer Hans Westerhof, in Terborg. Voetbalde in de jaren '70 bij o.a. Veendam en Cambuur. Clubs als trainer: ON Sneek, ACV, FC Groningen (1988-92 en 1994-97), PSV, Ajax, Willem II, Chivas de Guadelajara (Mexico), Chivas USA, Club Necaxa, Vitesse (in 2008, ontslagen). Gaf les aan het Centraal Instituut Opleiding Sportleiders (CIOS).


1955
Geslaagde eerste proefvlucht van de Fokker F-27, de 'Fokker Friendship', boven Schiphol. Het is een ontwerp van Fokker-onderdirecteur Cees van Meerten. De serieproduktie van het tweemotorige toestel zou in 1957 beginnen. De 'Premsela Stichting voor design' en de lezers van NRC Handelsblad zouden het vliegtuig in 2006 uitroepen tot 'het mooiste Nederlandse object uit de 20e eeuw'.


1964
Sterfdag NL (toneel)schrijver-dichter en journalist Jan Fabricius (1871-1964). Geboren in Assen. Woonde na 1938 in Engeland en sterft in Wimborn, Dorset. Begon als drukker in Nederlands Indië en woonde en schreef later in Parijs. Schreef: "Met de handschoen getrouwd", "Eenzaam", "De rechte lijn", "Onder één dak" (in het Drents), "Ynske" (in het Fries), "Jeugdherinneringen van een Assener jongen". Zoon van Johan Fabricius sr., corrector en meesterknecht bij de 'Provinciale Drentsche en Asser Courant'. Vader van schrijver Johan Fabricius (1899-1981).


1985
Sterfdag NL dichter-schrijver en vertaler Cees Buddingh (Cornelis Buddingh, 1918-85). Schreef: "Gorgelrijmen", "Barbarber", "Zo is het dan ook nog eens een keer".


2006
Sterfdag Drentse politicus en bestuurder Henk Weidgraaf (1931-2006). PvdA. Gedeputeerde van Drenthe (1985-95). Was van 1970-85 gemeentesecretaris in Beilen, en daarvoor ambtenaar in Oude Pekela en Opsterland. Was na zijn pensionering nog een jaar waarnemend burgemeester van Schoonebeek.


2012
Sterfdag Luxemburgse voetballer en trainer Spitz Kohn (Antoine Kohn, 1933-2012). Van 1960-79 was hij aan de Enschedese voetbalclubs Sportclub Enschede en FC Twente verbonden, eerst als voetballer en daarna als assistent-trainer en hoofdtrainer. Speelde ook twee periodes voor Fortuna Sittard. Was later trainer van Go Ahead Eagles, Club Brugge, opnieuw FC Twente, en Ajax (assistent en interim).

24 november in de Wereld:


1864
Geboortedag Franse schilder-tekenaar-affichemaker Henri de Toulouse-Lautrec (Henri Marie Raymond comte de Toulouse-Lautrec, 1864-1901), in Albi. Zwakke gezondheid, was kreupel (brak in 1978 zijn ene, en in 1879 zijn andere been) en onvolgroeid. Had een alcoholprobleem. Chroniqueur van zijn tijd, de 'Belle Epoque'. Litho: "Moulin Rouge". Albums: "Au cirque" en "Les jockeys". Hij overleed in 1901 aan een beroerte.


1929
Sterfdag Franse staatsman en premier Georges Clemenceau (Georges Eugène Benjamin Clemenceau, 1841-1929). Bijnaam 'le tigre'. Leidde de Fransen naar een overwinning op Duitsland in WO-I. Zat in 1919 de vredesconferentie van Versailles voor.


1947
Geboortedag US acteur en presentator Dwight Schultz (William Dwight Schultz), in Baltimore, Maryland. TV: speelde 'Capt. H.M. 'Howling Mad' Murdock' in de serie "The A-Team". Radio: presentator "UFOs tonite!" (1994-96). Films: "The fan", "The long walk home", "The temp". Is in talrijke films te horen als 'voice over'.


1963
Lee Harvey Oswald (1939-63), die door de politie is aangehouden voor de moord op de Amerikaanse president John F. Kennedy (1917-63), wordt in de parkeergarage van het hoofdbureau van politie in Dallas doodgeschoten door nachtclub-eigenaar Jack Ruby (1911-67). Het is de eerste moord die live op TV te zien is. Het motief van Jack Ruby is nooit volledig opgehelderd. De moord op JFK is nog altijd onderwerp van speculaties en heeft stof geleverd voor talloze complottheorieën, waarin de CIA vaak een belangrijke rol kreeg toebedeeld.


1976
Zware aardbeving nabij de stad Muradiye in Turkije: 5291 doden en zeker 5000 gewonden. Honderden dorpen worden verwoest.


1977
Geboortedag US acteur Colin Hanks (Colin Lewes Dillingham), in Sacramento, Californië. Films: "Orange County", "Whatever it takes", "King Kong" (2005), "Careless". TV: series "Roswell", "The O.C.". Zoon van acteur Tom Hanks.


1989
De Tsjechische staatsman Alexander Dubcek (1921-92), leider van de 'Praagse Lente' in 1968, en afgezet na de Sovjet-invasie, verschijnt voor het eerst weer op een politieke bijeenkomst in Praag.

24 november in de Muziek:

Geboortedag Rita Corita  (1917-1998)

Geboortedag Rita Corita (1917-1998)




1868
Geboortedag US componist-pianist Scott Joplin (1868-1917), in Bowie City, Texas. Bijnaam: 'de koning van de ragtime-muziek'. Songs: "The entertainer", "Maple leaf rag", "Sunflower slow drag", "The ragtime dance". Opera: "Treemonisha".


1912
Geboortedag US pianist en bandleider Teddy Shaw (Theodore Shaw Wilson, 1912-86), in Austin, Texas. Jazz, swing. Bijnaam: 'Marxist Mozart' (vanwege zijn sympathie voor progressieve thema's). Hij werkte samen met o.a. Louis Armstrong, Benny Goodman, Billie Holiday, Lena Horne en Ella Fitzgerald. Had in 1939 korte tijd een eigen big band, maar speelde vooral met een sextet. Hij speelde zichzelf in de film "The Benny Goodman Story". Gaf op hogere leeftijd muziekles. Hij overleed in 1986 in New Jersey.


1917
Geboortedag NL zangeres-actrice Rita Corita (Hendrika Sturm, 1917-98), in Amsterdam. Werd 'ontdekt' door Johnny Hoes (1917-2011). Zong: "Koffie, koffie, lekker bakkie koffie", "Kant aan m'n broek", "Ik heb geen vrijer". Trad op als artistieke partner van de komiek Bueno de Mesquita en maakte met hem het TV-programma "En nou jij weer". TV: "Kunt u mij de weg naar Hamelen vertellen", "Mevrouw Fijnemans", "Dynastie der kleine luyden". Films: "Spuit elf", "Peter en de vliegende autobus". Raakte in 1988 tijdens een toernee door de V.S. zwaargewond bij een verkeersongeluk nabij San Diego, samen met Manke Nelis en Eddy Christiani, en moest haar carrière beëindigen. Ze overleed in 1998.


1941
Geboortedag Britse drummer Pete Best (Randolph Peter Best), in Madras, India. Hij was bijna één van The Beatles geweest, maar hij werd in 1962, in de begindagen van de band, vervangen door Ringo Starr, omdat platenbaas George Martin hem niet goed genoeg vond (niet iedereen was het daarmee eens, fans van Pete riepen in The Cavern Club in Liverpool: 'Pete Best forever, Ringo, never!'). Pete zou voor zichzelf beginnen met 'The Pete Best Four' maar dat werd geen succes.


1941
Geboortedag US basgitarist Donald 'Duck' Dunn, in Memphis. Groepen: 'The Mar-Keys', 'Booker T and The MG's', 'The Blues Brothers'. Songs: "Time is tight", "Green onions", "Hang 'em high". Film: "Blues Brothers 2000".


1944
Geboortedag Engelse drummer Bev Bevan (Beverley Bevan), in Sparkhill, Birmingham. Medeoprichter van 'The Move' (1966-72, songs: "Flowers in the rain", "Night of fear", "Fire brigade", "Blackberry Way", "I can hear the grass grow") en 'Electric Light Orchestra' (of 'ELO' 1972-86, songs: "Evil woman", "Can't get it out of my head", "Strange magic", "Livin' thing", "Telephone line", "Confusion", "All over the world"). Viel in als drummer bij 'Black Sabbath' 1983-84. Richtte later de retro-bands 'ELO Part II' ('The Orchestra') en 'Bev Bevan's Move' op, en werkte als diskjockey bij 'Smooth Radio West Midlands'.


1945
Geboortedag US zanger-toetsenist-gitarist-songwriter Lee Michaels, in Los Angeles. Songs: "Do you know what I mean", "Hello", "My friends", "Carnival of life", "Sounding the sleeping", "The war". In 1996 bracht hij een comeback-album uit, echter zonder succes.


1955
Geboortedag US drummer Clem Burke (Clement Burke), in New York City. Groep: 'Blondie'. Songs: "Heart of glass", "Call me", "The tide is high", "Rapture", "Denis", "Sunday girl", "Dreaming", "La isla bonita".


1970
Geboortedag US gitarist Chad Taylor. Groep: 'Live'. Songs: "All over you", "Pain lies on the riverside", "Selling the drama", "I alone", "Turn my head", "The dophin's cry", "Run to the water", "They stood up for love".


1991
Sterfdag Britse zanger-pianist Freddie Mercury (Farrokh Bulsara, Faroukh Bulsara, 1946-91). AIDS. Maakte carrière van bordenwasser op Heathrow Airport tot popmiljonair. Had een ongewoon stembereik van 4 octaven en kon alles zuiver zingen van bas tot en met sopraan. Groep: 'Queen'. Songs: "We are the champions", "Bohemian rhapsody", "Crazy little thing called love", "The great pretender", "Radio ga ga", "I want to break free", "Killer queen", "We will rock you", "Bicycle race", "Who wants to live forever". Mercury's dood veroorzaakte een grote Queen-revival. Zijn as zou worden uitgestrooid in het Meer van Genève.


1993
Sterfdag US gitarist-zanger-songwriter Albert Collins (1932-93). Bijnaam: 'The Iceman'. Blues, R&B. Songs: "Frosty", "Freeze", "Defrost", "Icy blue", "Kool aide", "Collins shuffle", "Sippin' soda", "Don't lose your cool". NB: niet te verwarren met gitarist Albert Collins (1952-90) van de groep Lynyrd Skynyrd.


1997
Sterfdag Franse zangeres-componiste Barbara (Monique Serf, 1930-97). Bijnaam: 'La Dame en Noir' (de dame in het zwart). Ze was zeer populair in eigen land. Chansons: "Il pleut sur Nantes", "Le couloir", "Gottingen", "Coline", "L'aigle noir".


©2014 RTV Noord | Copyright en disclaimer | Regels voor het reageren | Algemene spel- en actievoorwaarden