Deze Dag in de Geschiedenis




 


5 mei - Nationale Bevrijdingsdag

Canadese oorlogsveteranen op 5 mei

Canadese oorlogsveteranen op 5 mei


5 mei in Groningen:


1623
Het Nieuwe Kerkhof in Groningen wordt aangewezen als begraafplaats voor de vele slachtoffers van de heersende pestepidemie (of 'zwarte dood'). Tot 1636 zou het kerkhof -uit voorzorg en vrees voor nieuwe besmetting- hermetisch afgesloten blijven.


1874
De Tweede Kamer neemt het 'kinderwetje van Van Houten' aan, een initiatief van het Groningse liberale Kamerlid Samuel van Houten (1837-1930), de latere minister van binnenlandse zaken. Het is de eerste wet die in Nederland een einde moet maken aan kinderarbeid. Kinderen tot 12 jaar mogen niet meer in fabrieken te werken. Landarbeid wordt niet verboden. Doordat de wet nauwelijks werd gehandhaafd, zou het inzetten van jonge kinderen in de fabrieken in de praktijk echter nog jarenlang doorgaan.


1906
Sterfdag GR bestuurder en jurist Jasper Ganderheijden (1825-1906). Geboren in Veendam. Zoon van mr. Andreas Adriaan Ganderheijden, griffier bij de rechtbank. Hij was van 1855-62 burgemeester van Grootegast, en van 1862-65 burgemeester van Baflo en Winsum. Na 1865 was hij kantonrechter in Zuidhorn, waar hij ook overlijdt.


1919
De Groningse wetenschapper Jantina Tammes (1871-1947) wordt benoemd tot eerste vrouwelijke hoogleraar aan de RuG (in de 'variabiliteit en erflijkheidsleer'). In 1936 moest ze ontslag nemen door haar zwakke gezondheid.


1941
Opheffing van de passagiersdienst op de 'Woldjerspoorweg' van Groningen via Slochteren en Siddeburen naar Weiwerd, met onderweg 14 halteplaatsen. In Weiwerd was er aansluiting op de spoorlijn Zuidbroek-Delfzijl. In 1942 zou ook het goederenvervoer op de lijn worden gestaakt. Aan de Woldjerspoorweg herinneren nu alleen nog de voormalige stationsgebouwen.


1999
Het 'enfant terrible' van Groningen Airport Eelde, vliegschoolhouder Wim de Nijs (alias 'Captain Flintstone'), blijkt zijn biezen te hebben gepakt. Hij zou zijn vliegschool 'Nice Flight' voortzetten op 'Maastricht Aachen Airport', maar ook daar al snel in conflict raken met de autoriteiten en zijn vergunning kwijtraken. In 2003 zou hij een nieuwe carrière beginnen als paranormaal genezer, o.a. in Tiel (waar de burgemeester hem -na incidenten- enkele keren gedwongen liet opnemen in een psychiatrische inrichting).


2002
Voetballer Arjen Robben (18) uit Bedum speelt zijn laatste wedstrijd voor FC Groningen, tegen Sparta in Rotterdam. Dankzij een 0-0 gelijkspel ontsnapt de FC aan de nacompetitie. Robben debuteerde op zijn 16e in het eerste elftal van FC Groningen. Hij gaat naar PSV (tot 2004).

5 mei in Nederland:


1789
Geboortedag NL dwerg Simon Jane Paap (1789-1828), in Zandvoort. Hij was 76 cm. klein en 'de bekendste dwerg van Nederland'. Hij verdiende de kost door zich op kermissen -tegen betaling- te laten rondgooien, en was daarmee de uitvinder van het 'dwergwerpen'. In 1828 brak hij zijn nek bij een val in Dendermonde.


1945

De Duitse legers capituleren in Nederland, en ook in Denemarken, Noord-Duitsland en Sleeswijk-Holstein. In hotel De Wereld in Wageningen onderhandelt de tegenstribbelende Duitse generaal-oberst Johannes Blaskowitz (1883-1948) met de Canadese luitenant-generaal Charles Foulkes (1903-69) over de voorwaarden, in het bijzijn van prins Bernhard (Blaskowitz zou pas op 6 mei zijn handtekening zetten). De totale Duitse capitulatie volgde op 7, 8 en 9 mei. In Nederland zou 4 mei 'dodenherdenking' worden en 5 mei 'bevrijdingsdag' (WO-II).



1946

Nationale bevrijdingsdag. Jaarlijkse feestdag ter herdenking van de bevrijding in 1945, volgens het 'Nationaal Comité 4 en 5 mei' mede bedoeld 'om inhoud te geven aan de naleving van mensenrechten en om duidelijk te maken dat we vrijheid niet alleen voor onszelf kunnen claimen, maar alleen met elkaar kunnen maken: in de straat, de wijk, de regio, het land en ook internationaal'.



1948
Geboortedag NL medium en schrijver Jomanda (Johanna Wilhelmina Petronella Damman), in Deventer. Spiritiste. Bijnaam: 'lady of the light'. Werkt met 'instraling'. Claimt dat ze 'helderziend, helderhorend, heldervoelend, en helderwetend' is. Had wekelijks radioshows op Radio Noordzee FM (1992-2001) en op Radio 192 (vanaf 2001). Verzorgde in de jaren '90 in Tiel drukbezochte 'healings'. Verhuisde daarna naar Hulsberg, Limburg, en verzorgde vanaf 2008 'healings' in Canada. Kwam in opspraak door de rol die ze zou hebben gespeeld bij het verloop van de ziekte van actrice Sylvia Millecam, die in 2001 overleed aan kanker. Verzorgde in 2003-04 optredens samen met Emile Ratelband. Ze baarde in 2004 opzien door te beweren dat 'cremeren pijn doet'.



1963
Sterfdag architect, stedenbouwkundige en publicist Jacob Oud (Jacobus Johannes Pieter Oud, 1890-1963). Medeoprichter van 'De Stijl'. Voorvechter van de moderne architectuur en pionier van het 'Nieuwe Bouwen'. Ontwerper van het Nationaal Monument op de Dam in Amsterdam, het monument op het Militair ereveld Grebbeberg, Café De Unie in Rotterdam, het 'Bio-vakantieoord' bij Arnhem, het Congresgebouw in Den Haag en talloze woonblokken, huizen en vakantiehuizen. Broer van de politicus-bestuurder en geschiedschrijver Pieter Oud (1886-1968).


1998
Voetballer Jaap Stam wordt (dan) de 'duurste Nederlandse voetballer aller tijden'. Hij verhuist van PSV naar de Engelse kampioen Manchester United voor 35 miljoen gulden.


1999
Een nationale onderzoekscommissie o.l.v. Hans Alders voorspelt dat in Nederland '1 januari 2000 een dag wordt als alle andere' en er geen grote millenniumproblemen zullen ontstaan. Dat commissie zou gelijk krijgen.


2004
Sterfdag NL schrijver Thea Beckman (Thea Petrie, 1923-2004). Kanker. Werd vooral bekend door haar historische jeugdromans. Schreef: "Kruistocht in spijkerbroek", "Zwerftocht met Korilu", "Stad in storm", "Wonderkinderen", "Een bos vol spoken, "De gouden dolk". Schreef rubrieken in 'De Haagse Post' en diverse damesbladen.


2004
Na een reeks verhogingen bereikt de benzineprijs in Nederland een nieuwe recordhoogte: 1,28 euro voor een liter euro ongelood. Diesel kost nu 85,9 eurocent per liter.

5 mei in de Wereld:


1494
De Italiaanse ontdekkingsreiziger Christopher Columbus (1451-1506) ontdekt Jamaica, en noemt het 'Santa Gloria'.


1813
Geboortedag Deense wijsgeer-theoloog Sören Kierkegaard (Sören Aabye Kierkegaard, 1813-55), in Kopenhagen. Grondlegger van de 'existentie-filosofie'. Werk: "Frygt og baeven" ("Vrees en beven").


1818
Geboortedag Duitse filosoof en econoom Karl Marx (Karl Heinrich Marx, 1818-83), in Trier. Theoreticus van het socialisme, grondlegger van het Marxisme. Schreef "Het communistisch manifest", samen met Friedrich Engels, die hem ook hielp bij het samenstellen van zijn belangrijkste werk, "Das Kapital".


1821
Sterfdag afgezette Franse keizer en voormalig legerleider Napoleon Bonaparte (1769-1821), in zijn verbanningsoord op het eiland Sint-Helena. Maagkanker (er bestaat ook een omstreden theorie dat hij is vergiftigd met arsenicum). Zijn stoffelijk overschot is later, in 1840, overgebracht naar Parijs en bijgezet in de 'Dôme des Invalides'.


1862
Mexicaanse vrijheidsstrijders verslaan de Fransen, een tijdelijk -en tamelijk onbetekenend- succes. De herdenking groeide niettemin aan het eind van de 20ste eeuw uit tot de 'Cinco de Mayo'-viering, een commercieel Mexicaans feest dat met name in de Verenigde Staten uitbundig wordt gevierd met veel tequila, margarita, salsa en guacamole.


1912
Officiële opening van de (vijfde moderne) Olympische Spelen 1912 in Stockholm, Zweden. Er zou worden gesport in 16 disciplines binnen 14 sporten. Nederland zou drie bronzen medailles halen, twee bij het schermen en één voor het voetbalteam.


1914
Geboortedag US acteur Tyrone Power (Tyrone Edmund Power, 1913-58), in Cincinnati, Ohio. Films: "The mark of Zorro", "Nightmare alley", "The razor's edge", "Witness for the prosecution". Moest het vooral van zijn knappe uiterlijk hebben. Biografie: "The drama of a bisexual in the spotlight".


1920
In de Verenigde Staten verbiedt democratische president Woodrow Wilson (1856-1924) de communistische arbeiderspartij.


1943
Geboortedag Britse zanger-songwriter, acteur, schrijver en televisiemaker Michael Palin, in Sheffield. Globetrotter. Lid van het team van 'Monty Python'. Films: "Life of Brian", "The holy grail", "A fish called Wanda", "Time bandits", "Brazil", "Fierce creatures". TV: "Saturday Night Life", series "Ripping Yarns", "Around the world in 80 days", "Pole to pole", "Full circle with Michael Palin". Song: "Decomposing composers". Schreef "Hemingway's chair" en diverse kinderboeken.


1945
Een vrouw en vijf kinderen in de Amerikaanse staat Oregon worden gedood door een bom die uit een Japanse luchtballon valt. Ze zijn de enige doden op het Amerikaanse vasteland tijdens WO-II.


1954
De Paraguayaanse generaal Alfredo Stroessner pleegt een staatsgreep en vestigt een dictatuur in Paraguay. Hij wordt pas afgezet in 1989.


1955
De bezettingsmachten Engeland, Frankrijk en Verenigde Staten geven West-Duitsland, tien jaar na WO-II, de volledige soevereiniteit terug.


1956
Geboortedag Belgische striptekenaar-illustrator en entertainer Kamagurka (Luc Zeebroek), in Nieuwpoort. Trad op met theatershows, had een radioshow samen met 'Herr Seele' (Peter van Heirseele) in Brussel en maakte met hem satirische TV-programma's (VPRO, VRT), speelde en zong in diverse muziekgroepen, publiceerde in talloze kranten en tijdschriften en schreef een kindersprookje, toneelstukken en scenario's voor de strip "Cowboy Henk" van Herr Seele.


1961
De eerste Amerikaanse astronaut Alan B. Shepard wordt 115 mijl de ruimte ingeschoten met een 'Mercury'-capsule. De vlucht duurt een kwartier en maakt van Shepard officieel 'de eerste Amerikaan in de ruimte'.


1973
Geboortedag US actrice en zangeres Tina Yothers, in Whittier, Californië. Film: "Shoot the moon". TV: speelde 'Jennifer Keaton' in de serie "Family ties" (1982-89), presenteerde de "Tina Yothers show" (1991). Schreef: "Being your best: Tina Yothers's guide for girls". Zong bij de band 'Jaded'.


1981
De Noordierse IRA-activist Bobby Sands (27) sterft in de Maze-gevangenis in Belfast, op de 66ste dag van zijn hongerstaking. Zijn dood is aanleiding voor ernstige rellen in Belfast en Londonderry.


2000
Sterfdag Italiaanse wielrenner Gino Bartali (1914-2000). Herseninfarct. Won de Tour de France in 1938 en 1948, en de Giro d'Italia in 1936, 1937 en 1946. Boekte in totaal 168 overwinningen in 19 jaar tijd.

5 mei in de Muziek:

Geboortedag Tammy Wynette (1942-1998)

Geboortedag Tammy Wynette (1942-1998)




1924
Geboortedag Duits-Nederlandse violist Theo Olof (Theodor Olof Schmuckler, 1924-2012), in Bonn. Vioolvirtuoos, vormde een befaamd duo met Herman Krebbers. Was tientallen jaren concertmeester van het Residentieorkest in Den Haag en het Concertgebouworkest in Amsterdam, en tot 1982 hoofdleraar aan het Koninklijk Conservatorium te Den Haag. Schreef columns en boeken. Hij was één van de initiatiefnemers van 'Hilversum 4' (later 'Radio 4'), de radiozender voor klassieke muziek van de publieke omroep, die in 1975 voor het eerst uitzond. Hij overleed in 2012.


1942
Geboortedag US zangeres-gitariste Tammy Wynette (Virginia Wynette Pugh, 1942-1998), in Itawamba County, Mississippi. Country, C&W. Songs: "Stand by your man", "D-I-V-O-R-C-E", "I don't wanna play house", "The ways to love a man", "Take me", "We're gonna hold on" (met George Jones, met wie ze van 1969-75 getrouwd was; in totaal trouwde ze vijf keer). Overleed in 1998 aan een hartstilstand (ze leed aan een ernstige infectieziekte).


1948
Geboortedag Engelse drummer-zanger Bill Ward, in Birmingham. Groep: 'Black Sabbath'. Songs: "Paranoid", "Iron man", "The wizard", "War pigs", "Am I going insane". Richtte in 1986 zijn eigen 'Bill Ward Band' op, maar keerde in de jaren '90 terug naar Black Sabbath. Hij kreeg in 1998 een lichte hartaanval.


1950
Geboortedag NL zangeres en TV-presentator Maggie MacNeal (Sjoukje Smit-van 't Spijker). Vormde 'Mouth & MacNeal' met Willem Duyn. Songs: "Hello-A", "How do you do", "You kou la le loupi", "Ik zie een ster". Solo, vanaf 1974: "When you're gone", "Fools together", "Terug naar de kust". Werd vijfde op het Eurovisie Songfestival 1980 in Den Haag met "Amsterdam". Zong ook in 'The Dutch Diva's', met Marga Bult en Sandra Reemer. TV: "Karaoke" (TROS). Was betrokken bij de (mislukte) plannen voor de 'Senioren Omroep Nederland' (SON).


1951
Geboortedag Singaporese gitarist Rex Goh, in Singapore. Groep: 'Air Supply'. Songs: "All out of love", "The one that you love".


1954
Geboortedag NL zangeres Tineke Schoemaker. Groeide op in Alkmaar. Groepen: 'Barrelhouse' (song: "the sudden stop"), 'One Two' (duo met Rob van Donselaar; songs: "No song to sing", "One step", "Wonderful life").


1959
Geboortedag Britse zanger-gitarist Ian McColloch, in Liverpool. Groep: 'Echo and The Bunnymen'. Songs: "Seven seas", "Bring on the dancing horses", "The cutter".


1962
De soundtrack van 'West Side Story' komt op nr. 1 van de Amerikaanse elpee-lijst en blijft daar 54 weken staan.


1962
Geboortedag Engelse zanger-toetsenist-songwriter Gary Daly, in Kirkby, Merseyside. Groep: 'China Crisis'. Songs: "Wishful thinking", "Christian", "Black man Ray", "Hanna hanna". Volgens sommige bronnen is zijn verjaardag op 10 mei.


1969
Geboortedag NL basgitarist-zanger Peter Slager. Groep: 'Bløf' (Blof). Songs: "Harder dan ik hebben kan", "Aan de kust", "Dansen aan zee", "Ze is er niet", "Wat zou je doen", "Dichterbij dan ooit", "Mooie dag", "Omarm", "Holiday in Spain" (met 'Counting Crows'), "Aanzoek zonder ringen", "Donker hart", "Alles is liefde", "Zo stil". Was eerder radiojournalist. Voerde actie voor een vrij Tibet (single: "Als je ooit nog eens terug kan" van 'Ticket voor Tibet').


1984
Het Eurovisie Songfestival 1984 in het 'Théatre Municipal' in Luxemburg wordt voor Zweden gewonnen door de groep 'The Herreys' (de broers Per, Richard en Louis Herrey) met "Diggi-loo diggi-ley". Ierland wordt tweede met "Terminal 3" door Linda Martin. Voor Nederland komt Maribelle (Marietje Kwakman) met "Ik hou van jou" niet verder dan een gedeelde dertiende plaats.


1988
Geboortedag Engelse zangeres-songwriter Adele (Adèle of Adele Laurie Blue Adkins), in Tottenham, Londen. Soul, R&B, jazz. Songs: "Hometown glory", "Chasing pavements", "Cold shoulder", "Daydreamer", "Make you feel my love", "Rolling in the deep", "Turning tables", "Skyfall".


1990
Het Eurovisie Songfestival 1990 wordt in de 'Vatroslav Lisinski Hall' in Zagreb, Joegoslavië voor Italië gewonnen door Toto Cutugno met "Insieme 1992". Voor Nederland wordt 'Maywood' vijftiende met "Ik wil alles met je delen".


1997
Gouverneur George W. Bush van Texas roept 5 mei uit tot 'ZZ Top Day' in de Amerikaanse staat Texas.


©2015 RTV Noord | Copyright en disclaimer | Regels voor het reageren | Algemene spel- en actievoorwaarden