Deze Dag in de Geschiedenis




 


1 oktober - Fongers dag 1882

fietsplaatje van rijwielfabriek Fongers in Groningen

fietsplaatje van rijwielfabriek Fongers in Groningen


1 oktober in Groningen:


1576
Sterfdag van de eerste bisschop van Groningen Johannes Knijff (1512-1576). Geveld door de pest. Hij overleed in het Prinsenhof, het latere studiogebouw van RTV Noord, toen nog in gebruik als bisschoppelijk paleis. De Franciscaan Knijff was in 1561 op last van Alva tot bisschop van Groningen benoemd maar ging daar pas in 1568 aan het werk.


1787
Oprichting van de 'Ommelander Courant', op initiatief van de plaatselijke overheid 'tusschen Eems en Lauwers'.


1856
Geboortedag NL socialistisch vrijdenker, politicus en journalist Joan Nieuwenhuis (Joan A. Nieuwenhuis, 1856-1939), in Amsterdam. Kwam in 1882 naar Groningen om er hoofdopzichter bij gemeentewerken te worden. Werd daarnaast hoofdredacteur van 'Het Groninger Weekblad'. Nam in 1888 het initiatief voor de oprichting van het 'Nieuwsblad van het Noorden', maar moest de krant door geldgebrek al na twee maanden overdoen aan drukker-uitgever Ruurt Hazewinkel Jzn. (1855-1940).


1884

De GR smid Albert Fongers produceert de eerste fietsen in zijn smederij aan het Nieuwe Kerkhof in de stad Groningen. Pas in 1897 zou de Fongers-fietsenfabriek aan de Hereweg in gebruik worden genomen. Zoon Ties Fongers nam die fabriek in 1921 over, na de dood van zijn vader. Ties overleed zelf in 1944. In 1961 is Fongers overgenomen door de Leeuwarder fabrikant 'Phoenix', in 1969 werd 'Batavus' er de baas. In 1971 is de productie van fietsen in Groningen gestaakt.



1898
Start van de bouw van het nieuwe ziekenhuis aan de Oostersingel in Groningen, het latere 'Academisch Ziekenhuis Groningen' (AZG). Kosten: een miljoen gulden. In mei 1903 zou het klaar zijn en op 5 juni 1903 werden de eerste patiŽnten er opgenomen. Negentig jaar later zou op dezelfde plek voor een miljard gulden een nog nieuwer AZG worden gebouwd.


1934
Installatie van de GR jurist en liberaal mr. Pieter Cort van der Linden (Pieter Willem Jacob Henri Cort van der Linden, 1893-1969) tot burgemeester van Groningen (opvolger van burgemeester Henri Bloemers (1880-1947), die naar Arnhem was vertrokken). Hij zou in functie blijven tot 1951, met uitzondering van enkele oorlogsjaren. Zijn opvolger werd burgemeester Jan Tuin (1900-72).


1955
Geboortedag GR voetballer en trainer Boy Nijgh (1955-2013), in Haarlem. Groeide op in Haarlem, verhuisde naar Stadskanaal. Clubs als voetballer: FC Groningen, SC Heerenveen, BV Veendam. Eindigde bij SC Stadskanaal (hij was als amateur begonnen bij EDO, SJS, Onstwedder Boys, Titan en Valthermond). Op 11 juni 1986 maakte hij voor Veendam het beslissende doelpunt tegen Willem-II waarmee promotie naar de eredivisie werd afgedwongen. Na zijn voetbalcarriŤre werd hij o.a. co-hoofdtrainer van SC Stadskanaal. Hij overleed in 2013.


1957
De gemeente Hoogkerk krijgt een nieuwe burgemeester: G. Nijdam (opvolger van de overleden R.P. Reddingius).


1965
Mr. J.P. Miedema uit Den Haag is de nieuwe burgemeester van Winsum (hij volgt mr. K. Bosch op).


1980
Start eerste (tussen de) middaguitzending van Radio Noord: Regionieuws van 12.50 - 13.00 uur. De uitzending zou stukje bij beetje worden uitgebouwd tot een uur (12.00-13.00). Vůůr deze dag werd op werkdagen alleen 's avonds uitgezonden. Pas vijf jaar later zouden ook ochtenduitzendingen volgen, en vanaf 1990 ook middaguitzendingen (tot 18.00 uur).


1989
Ook Radio Noord zendt op de FM-band -eindelijk- in stereo uit. Einde van het monotijdperk van de Groninger radio.


1998
Jacques Wallage wordt geÔnstalleerd als de nieuwe PvdA-burgemeester van Groningen, in het bijzijn van premier Wim Kok, minister Bram Peper, zijn opvolger als PvdA-fractievoorzitter Ad Melkert, en zijn voorgangers Harm Buiter, Jos Staatsen en Hans Ouwerkerk. Wallage zou in functie blijven tot 2009 en worden opgevolgd door Peter Rehwinkel.


1999
De GR schrijver Reint Wobbes uit Huizinge ontvangt de 'K. ter Laan Prijs' van de Stichting Het Grunneger Bouk.


2001
De raad van commissarissen van de NDC beslist dat de fusiekrant van Nieuwsblad van het Noorden en Groninger Dagblad - Drentse Courant definitief 'Dagblad van het Noorden' gaat heten, ondanks protesten van Nieuwsblad-redacteuren die de naam van hun krant wilden handhaven.


2002
In de Zwanestraat in Groningen wordt de eerste 'Tupperware'-winkel van Europa geopend. De uit Amerika afkomstige plastic artikelen werden decennia lang alleen verkocht op z.g. 'Tupperware-parties'.


2007
Het -tijdelijke- station Groningen-Europapark wordt in gebruik genomen. Voorlopig bestaat het uit een provisorische halteplaats, in afwachting van de bouw van een permanent station met voetgangerstunnel (dat zou in 2012 worden geopend, en in 2013 afgebouwd).

1 oktober in Nederland:


1889
OfficiŽle oprichting HFC Haarlem (Haarlemsche Football Club Haarlem), vermoedelijk door Piet Charbon die Haarlems eerste aanvoerder en voorzitter was. In 1946 werd de club landskampioen. De in Groningen geboren schaatser en profwielrenner Jaap Eden (1873-1925) was ook korte tijd lid van HFC Haarlem. Op 25-1-2010 ging Haarlem failliet en werd de club uit het profvoetbal gezet.


1904
Nederland en Portugal verdelen de kolonie Timor en stellen een grens vast.


1907
Geboortedag revuedirecteur-theaterproducent-artiest Renť Sleeswijk (Reijndert Sleeswijk, 1907-78). Geestelijk vader en producent van de 'Snip en Snap'-revue's (met Willy Walden en Piet Muyselaar). Begon in 1933 met een kleine reizende revue door Duitsland, waarin ook Willy Walden al optrad. Produceerde radio-revue's voor de AVRO vanaf 1935, en showprogramma's op TV in de jaren '60 en '70. Vader van acteur-komiek en TV-showman Renť van Vooren (Renť Sleeswijk jr., 1931-98). Was van 1968-77 getrouwd met zangeres Corry Brokken.


1937
Geboortedag NL politicus-bestuurder Hedy d'Ancona (PvdA), in Den Haag. Voorvechtster van vrouwenrechten. Was van 1962-65 TV-presentator en redacteur bij de VARA en de NOS. Lid eerste kamer 1974-81, staatssecretaris sociale zaken 1981-84, minister van WVC 1989-94, EuroparlementariŽr. Kreeg de Aletta Jacobs Prijs 2002 van de RuG.


1956
Het Vliegveld Zestienhoven bij Rotterdam wordt officieel geopend.


1964
Start TV-zender 'Nederland 2'. Om 20.00 uur begint de eerste officiŽle uitzending van dit nieuwe publieke televisienet, na vijf maanden van 'experimentele uitzendingen'.


1967
Eerste van 39 afleveringen van de serie 'Paulus de Boskabouter' op de NTS-televisie, in het programma "Monitor". Schrijver-tekenaar Jean Dulieu (Jan van Oort) doet zelf alle stemmen. Van Paulus en zijn vrienden Salomo, Oehoeboeroe, Gregorius, Eucalypta en Krakras verschenen tientallen boekjes. Van 1955-64 werden 900 tien-minuten-uitzendingen van Paulus de Boskabouter op de radio uitgezonden. In 1974-75 zou Paulus de Boskabouter dagelijks op televisie verschijnen , maar Jean Dulieu was ontevreden over deze uitzendingen.


1970
Het eerste exemplaar verschijnt van de fusiekrant NRC Handelsblad, een samengaan van het Amsterdamse 'Algemeen Handelsblad' (opgericht in 1828 door J.W. van den Biesen) en de 'Nieuwe Rotterdamsche Courant' (opgericht in 1844 door Henricus Nijgh). In Amsterdam zou de krant de eerste maanden nog verschijnen als 'Handelsblad NRC' om de pijn te verzachten. De presentatie van de nieuwe 'kwaliteitskrant' verloopt sober, zonder feestelijkheden of een welkomswoord. De fusie werd noodzakelijk door oplopende verliezen van de oude kranten.


1970
Geboortedag NL voetballer Gaston Taument, in Den Haag. Indonesische moeder, Surinaamse vader. Clubs: Feyenoord, Excelsior, Benfica, Anderlecht, OFI Kreta, Rapid Wien. Speelde vijftien interlands in Oranje. Stopte in 2002 met profvoetbal.


1971
Oud-minister van buitenlandse zaken Joseph Luns (1911-2002) wordt secretaris-generaal van de NAVO, tot 1984.


1980
Sterfdag NL staatsman-journalist Carl Paul Maria Romme (1896-1980). RKSP en KVP). Minister van Sociale Zaken 1937-39. Hoofdredacteur De Volkskrant (1945-52). Minister van Staat (1971-80).


1980
Invoering van de 'strippenkaart' in het Nederlandse busvervoer. In 2011 zou de strippenkaart worden afgeschaft en vervangen door de 'OV-chipkaart'.


1980
Geboortedag NL presentator, actrice en zangeres Kim-Lian van der Meij, in Beverwijk. TV: "Onderweg naar morgen" (vanaf 2009); presenteerde programma's voor o.a. Fox Kids, Jetix en RTL4 (o.a. "Puzzeltijd"). Trad op in musicals (o.a. "Doe maar!", "Footloose", "Legally blonde"). Zong: "Teenage superstar", "Hey boy!", "Garden of love", "Kids in America", "Gemengde gevoelens", "Not that kinda girl".


1984
Eerste uitzending van het 'Half zes journaal' van de NOS, gepresenteerd door Maartje van Weegen in een 'lossere en minder formele stijl'. Het zou een groot succes worden: na twee jaar (in 1986) keken dagelijks al twee miljoen mensen.


1985
Eerste aflevering in Nederland van de TV-serie "The Cosby Show" (NCRV, 196 afleveringen tot 1993). Met Bill Cosby als 'Dr. Heathcliff Huxtable'.


1986
De nieuwe 'Wet Studiefinanciering' wordt van kracht, ondanks ambtelijke adviezen aan minister Wim Deetman van onderwijs om nog twee jaar te wachten. Door organisatorische wanorde en falende computerprogramma's bij de Dienst Studiefinanciering in Groningen ontstaat een enorme chaos en komen duizenden studenten maandenlang zonder geld te zitten.


1992
OfficiŽle start van 'Radio 538' o.l.v. Lex Harding. Zendt aanvankelijk uit onder de naam 'Hitradio' (eerst als zusterstation van 'Sky Radio'). De naam '538' is geleend van de oude middengolffrequentie van de zeezender Veronica. Radio 538 zou de eerste jaren alleen via de kabel te beluisteren zijn en kreeg pas in 1995 een etherfrequentie. In 2007 kwam Radio 538 in handen van RTL.


1995
Start van 'Kink FM', dat alternatieve popmuziek draait. Het station komt in de plaats van 'RTL Rock Radio' dat is overgenomen door Veronica.


1999
Sterfdag NL politicus-bestuurder en journalist Wim Polak (1924-99). PvdA. Hij was burgemeester van Amsterdam van 1977-83, en daarvoor staatssecretaris belast met de financiŽn van de lagere overheden in het kabinet-Den Uyl (1973-77). Later was hij lid van de Raad van State. Begon als journalist bij 'Het Vrije Volk' (1946-65) en wethouder van financiŽn in Amsterdam.


2000
De Nederlandse ploeg sluit de 24ste Olympische Spelen 2000 in Sydney, AustraliŽ af met het record-aantal van 25 medailles (12 gouden, 9 zilveren en 4 bronzen), met als 'grootverdieners' de zwemmers Inge de Bruin (3 goud en 1 zilver) en Pieter van den Hoogenband (2 goud, 2 brons). Nederland eindigt op de 8e plaats van de medaillespiegel.


2014
Sterfdag NL omroeper, presentator en voice-over Ilse Wessel (Ilse Dubbelboer-Wessel, 1929-2014). Geboren in Berlijn, op haar 10e kwam ze naar Nederland. Ze werd bekend als omroeper voor de AVRO in de jaren '60 en daarna o.a. bij het Humanistisch Verbond (1973-77). Werkte ook voor RVU en de Wereldomroep en als nieuwslezer bij de Radionieuwsdienst van het ANP. Ze was van 1959 tot zijn dood in 2003 getrouwd met de Drentse zanger en liedjesschrijver Jaap Dubbelboer (1929-2003, van o.a. 'De Thrianta's').

1 oktober in de Wereld:


1825
Geboortedag Zuid-Afrikaanse vrijheidsstrijder en staatsman Paul Kruger (Stephanus Johannes Paulus Kruger, 1825-1904), in Vaalbank, bij Colesberg, Kaapprovincie. Onverschrokken ijzervreter. Leider van de 'boeren', voorvechter van onafhankelijkheid. Kruger's geboortedag was jaren lang een openbare feestdag in Zuid-Afrika.


1867
De Duitse filosoof en econoom Karl Marx (1818-83) publiceert het eerste deel van "Das Kapital".


1908
De Amerikaanse autobouwer Henry Ford (1863-1947) presenteert de 'T-Ford', de populairste goedkope gezinsauto tot de VW 'Kever' in 1936.


1924
Geboortedag 39ste Amerikaanse president Jimmy Carter (James Earl Carter jr.), in Plains, Georgia. Groeide op in het nabijgelegen dorp Archery. Boerenzoon. Bijnaam: 'de pindaboer'. Democraat. Was president van 1977-81. Schreef een lange reeks boeken over o.a. diplomatie, politiek en geloof. Kreeg de Nobelprijs voor de vrede 2002 voor zijn bemiddelingswerk en wereldwijde inspanningen voor vrede en mensenrechten.


1928
Geboortedag US acteur George Peppard jr. (1928-94), in Detroit. TV: speelde kolonel John 'Hannibal' Smith in de serie "The A-Team". Films: "Breakfast at Tiffany's", "The carpetbaggers", "Newman's law", "The A-team", "The Chinatown murders - man against the mob".


1930
Geboortedag Franse acteur Philippe Noiret (1930-2006), in Lille. Films: "Topaz", "Justine", "Coup de torchon", "L'horloger de Saint-Paul", "Zazie dans le Mťtro", "Tendre poulet", "La grande bouffe", "Le serpent", "L'attentat", "Il postino". Overleed in 2006 aan kanker.


1949
OfficiŽle oprichting van de communistische 'Volksrepubliek China', met aan het hoofd Mao Tse-toeng (Mao Zedong, 1893-1976). Nationale feestdag in China.


1950
Geboortedag US acteur Randy Quaid, in Houston, Texas. Films: "The last detail", "The last picture show", "Paper moon", "What's up doc?", "Midnight express", "Independence day", "A streetcar named desire", "The long riders", "The paper", "Carolina". Oudere broer van acteur Dennis Quaid.


1971
Bij Orlando, Florida, V.S. wordt 'Walt Disney World' geopend: het tweede Disneypretpark, na Disneyland bij Los Angeles.


1974
Start Watergate-processen in de Verenigde Staten. John Ehrlichman, H.R. Haldeman en John Mitchell zouden schuldig worden bevonden en worden veroordeeld. De Watergate-affaire dwong president Richard Nixon in augustus 1974 al tot aftreden.


1979
Het Panama-kanaal en de aangrenzende stroken land worden na zeventig jaar Amerikaans bewind overgedragen aan Panama.


1987
Een aardbeving bij Los Angeles, CaliforniŽ kost zes mensen het leven en richt massale schade aan. Enkele honderden mensen raken gewond. Maar met 6.1 op de schaal van Richter is het niet 'the big one' die seismologen al jaren voorspellen.


1995
De laatste dienstplichtige militair in BelgiŽ, een Zuid-Afrikaanse Belg, verlaat het leger. BelgiŽ heeft voortaan een beroepsleger.


1996
Sterfdag Zwitserse kruidenman en natuurgenezer Alfred Vogel (1902-96). Pionier van de alternatieve geneeskunde en de ecologische voedingsleer. Begon een handel in reformproducten. Schreef: "Der kleine Doktor" ("De kleine dokter"), "Die Natur als biologischer Wegweiser" ("De natuur wijst de weg"). Noemde zich doctor maar voerde die titel volgens critici ten onrechte.


2013
Sterfdag US romanschrijver Tom Clancy (Thomas Leo Clancy jr., 1957-2013). Spionagethrillers en politieke romans. Schreef: "Patriot games", "The hunt for Red October", "Clear and present danger", "Executive orders", "Rainbow six", "Red rabbit", "The teeth of the tiger", "Command authority". Ageerde tegen de Amerikaanse oorlog in Irak. In 1996 stichtte hij 'Red Storm Entertainment', producent van computerspellen (hij verkocht het bedrijf later voor 45 miljoen dollar). N.b.: niet te verwarren met zanger Tom Clancy van de Ierse folkgroep 'The Clancy Brothers'.

1 oktober in de Muziek:

Geboortedag Mariska Veres (1947-2006)

Geboortedag Mariska Veres (1947-2006)




1904
Geboortedag Russisch-Amerikaanse pianist Vladimir Horowitz (1904-89), in Kiev. Schoonzoon van dirigent Arturo Toscanini (1867-1957).


1930
Geboortedag Ierse acteur en zanger-songwriter Richard Harris (Richard St. John Harris, 1930-2002), in Limerick. Zong: "MacArthur Park", "Didn't we", "My boy", "Lovers such as I". Films: speelde 'headmaster Albus Dumbledore' in de "Harry Potter"-films. Andere films: "Camelot", "This sporting life", "Mutiny on the Bounty", "The guns of Navarone", "Unforgiven", "Gladiator", "The pearl".


1932
Geboortedag US gitarist-zanger-songwriter Albert Collins (1932-93), in Leona, Texas. Bijnaam: 'the iceman'. Blues, R&B. Songs: "Frosty", "Freeze", "Defrost", "Icy blue", "Kool aide", "Collins shuffle", "Sippin' soda", "Don't lose your cool". NB: niet te verwarren met gitarist Albert Collins (1952-90) van de groep Lynyrd Skynyrd.


1935
Geboortedag Engelse zangeres en actrice dame Julie Andrews (Julia Elizabeth Wells), in Walton-on-Thames, Surrey. Zong: "Edelweiss", "Where there's music", "Wouldn't it be loverly?", "It's almost like being in love", "On a clear day". Ster van de films "Sound of Music", "My Fair Lady" en "Mary Poppins". Ze verloor in 1997 haar zangstem bij een -onschuldig lijkende- keeloperatie.


1939
Geboortedag US zanger-songwriter Scott McKenzie (Philip Wallach Blondheim, 1939-2012), in Jacksonville, Florida. Flower power- en hippie-ikoon in de jaren '60. Songs: "San Francisco (be sure to wear some flowers in your hair)", "Like an old time movie". Begon als zanger bij folkgroep 'The Journeymen' (met zijn vriend John Phillips). Zong van 1986-98 in een nieuwe versie van 'The Mamas and the Papas'. Was medeschrijver van de song "Kokomo" (1988) van The Beach Boys. Hij overleed in 2012 in Los Angeles.


1944
Geboortedag US zangeres Barbara Parritt, in Wilmington, North Carolina. Groep: 'The Toys'. Songs: "A lover's concerto", "Attack". Film: "The girl in daddy's bikini".


1945
Geboortedag US zanger-songwriter Donny Hathaway (1945-79), in Chicago. Songs: "You've got a friend" en "Where is the love" (met Roberta Flack), "The ghetto", "Someday we'll all be free".


1947
Geboortedag NL zangeres Mariska Veres (1947-2006), in Den Haag. Dochter van de Hongaarse violist Lajos Veres. Groep: 'Shocking Blue'. Zong: "Venus", "Mighty Joe", "Never marry a railroad man". Solo: "Dag en nacht", "Lovin' you", "Liebe ist (wenn du mich nicht vergisst)", "Take me high", "Little by little", "Too young", "Wake up city". Zong op het album "Lifelong guarantee" (1979) van de Groningse band 'Plant'. Zong later jazz met haar 'Shocking Jazz Quintet'. Overleed in 2006 aan kanker.


1947
Geboortedag Engelse gitarist-zanger-songwriter Rob Davis, in Carshalton, Surrey. Glam rock. Groep: 'Mud'. Songs: "Dynamite" (of "Dyna-mite"), "Tiger feet", "Cat crept in", "Lonely this christmas", "Oh boy", "Crazy", "Blue moon", "Lean on me".


1949
Geboortedag NL violist en orkestleider Andrť Rieu (Andrť Lťon Marie Nicolas Rieu), in Maastricht. Superster, specialist in populaire uitvoeringen van wals- en salonmuziek, werd in 2009 de 'de best verkopende mannelijke tournee-artist ter wereld' (maar door de hoge kosten van zijn live-shows had hij toch schulden). Nummers: "The second waltz", "Geen house maar Strauss", "Strauss party", "The last rose", "Hieringe biete". Hij bespeelt een Stradivariusviool uit 1667.


1959
Geboortedag Senegalese zanger Youssou N'Dour, in Dakar. Songs: "Seven seconds", Shaking the tree", "Bes". Eerste Afrikaanse popzanger die een wereldster werd. Werkte met o.a. Paul Simon, Neneh Cherry en Peter Gabriel.


1960
Geboortedag Oostenrijkse zanger en bandleider Markus Wolfahrt, in Bregenz. Oprichter en leider van 'Klostertaler'. Liedjes: "Hallo SŁsse", "Bergrausch", "Regenbogen", "Freunde fŁr's Leben", "Alles kann heut Nacht passier'n", "Die langste Nacht der Welt".


1992
Sterfdag US zanger en producer Harry Ray (1946-92). Beroerte. Soul, R&B. Groepen: 'The Moments' (songs: "Girls" -met 'The Whatnauts'-, "Dolly my love", "Love on a two way street", "Sexy mama", "All I have", "My thing") en 'Ray, Goodman & Brown' (songs: "Special lady", "My prayer", "Sweet baby", "Slipped away", "Inside of you"). Solo-album: "It's good to be home".


2008
Sterfdag US zanger-gitarist en percussionist Nick Reynolds (Nicholas Wells Reynolds, 1933-2008). Hij groeide op in Coronado, CaliforniŽ. Folk. Zijn vader leerde hem gitaar en ukulele spelen. Groep: 'The Kingston Trio' (van 1957-67 en van 1988-98). Zong: "Tom Dooley", "Where have all the flowers gone", "Reverend mr. Black", "A worried man", "MTA", "El matador", "The Tijuana trail".


©2014 RTV Noord | Copyright en disclaimer | Regels voor het reageren | Algemene spel- en actievoorwaarden