Deze Dag in de Geschiedenis




 


23 mei - Slag bij Heiligerlee dag 1568

De Nederlandse Maagd en de stervende Adolf van Nassau

De Nederlandse Maagd en de stervende Adolf van Nassau


23 mei in Groningen:


1568

Begin van de 'Tachtigjarige Oorlog' (1568-1648). Graaf Adolf van Nassau (1540-68), een broer van Willem van Oranje, sneuvelt in de 'Slag bij Heiligerlee'. Hij vindt de dood tijdens een gevecht van de 'geuzentroepen' (meest Duitse troepen en huurlingen) van Adolf en Lodewijk van Nassau (1538-74) met Spaansgezinde troepen en het leger van de stadhouder, graaf van Aremberg en heer van Wedde en Westerwolde Jan de Ligne (1525-68), die ook sneuvelt. De Spanjaarden verliezen de slag nadat zij in een hinderlaag van scherpschutters (Waalse huurlingen) zijn gelopen. Meer dan 1700 Spaansgezinden en slechts 40 prinsgezinden vinden de dood. In Heiligerlee staat in een park aan de Provincialeweg een monument voor graaf Adolf, gemaakt door beeldhouwer J. Geefs.



1814
De Franse bezettingstroepen in Delfzijl o.l.v. de Franse kolonel Pierre Maufroy geven zich over nadat ze het bericht hebben gekregen dat Napoleon Bonaparte is afgezet. Ze hadden Delfzijl sinds 1795 bezet gehouden als strategische havenstad, en er een sterke vesting gebouwd. Delfzijl was de laatste Nederlandse vesting in Franse handen. Het beleg van Delfzijl -door een coalitie van Kozakken, Pruisen, Engelsen en Hollanders- was al op 13 november 1813 begonnen. Maufroy en zijn militairen krijgen een vrije aftocht naar Frankrijk.


1931
Het 'Vliegveld Eelde' (later 'Groningen Airport Eelde') wordt officieel geopend door burgemeeester Jan Gerard Legro (1876-1967) van Eelde. Het vliegveld was een initiatief van vliegenier en oud-wethouder Hayo Hindriks van Eelde. Legro voorspelt dat het 'een vlieghaven voor heel het Noorden' zal worden. De opening wordt opgeluisterd met een vliegshow. Zo'n 40.000 mensen wonen de feestelijkheden bij. Op 15 augustus 1931 zou een lijndienst tussen Eelde en Schiphol worden geopend, maar die zou niet levensvatbaar blijken. In 1933 zou de naam gewijzigd worden in 'NV Luchthaven Eelde', met als aandeelhouders de provincies Groningen en Drenthe, de gemeenten Groningen, Eelde en Assen en de Kamers van Koophandel van Groningen, Drenthe en de VeenkoloniŽn.


1941
Geboortedag bestuurder Hans Ouwerkerk (Hans George Ouwerkerk), in Den Haag. Was van 1991-98 burgemeester van Groningen, trad af in 1998 na een emotioneel raadsdebat over de 'Oosterparkwijkrellen'. Was eerder o.a. landelijk secretaris van de PvdA (1971-73), VARA-ombudsman (1973-75), en burgemeester van Lekkerkerk (1976-82), Emmen (1982-89) en Zaanstad (1989-91). Maakte van 1998-2003 een comeback als burgemeester van Almere. In 1998 werd hij door de luisteraars van Radio Noord verkozen tot 'Groninger van het Jaar'.


1942
De Duitse bezetters installeren de NSB-er A.J. Drenth, een jurist, met veel militair vertoon als burgemeester van Winschoten, als vervanger van burgemeester Alexander Jacobus Romijn. De NSB-er zou in functie blijven tot het einde van de oorlog. In 1941-42 was hij burgemeester van Nieuweschans. (WO-II).


1946
Geboortedag GR sportjournalist, presentator en verslaggever Henk Kok (Hindrik Jan Jacobus Kok), in Midwolda. Schaatsliefhebber en voetbalkenner. Werkte van 1969-2011 bij de regionale omroep in Groningen. RONO, Radio Noord: o.a. "Sport voor Sport", "Eem Bieproaten", "Noord Sport", "Sport op Zondag". TV Noord: "Noord Sport". TROS Sport. NOS: "Langs de Lijn", "Studio Sport". Onderscheiden als 'sportjournalist van de Provincie Groningen' 1991. Was ook leraar aan de LTS in Veendam.


1960
Loppersum krijgt een nieuwe burgemeester: Albert Assies (1917-81). Hij is de opvolger van Jan Daniel van der Munnik en zou in functie blijven tot zijn dood in 1981 (en in 1982 worden opgevolgd door Jennie Sleurink-Rabbinge).


1969
Afsluiting van de 'Lauwerszee', door afzinking van de laatste 2 van in totaal 25 caissons, 's ochtends om half negen, onder het toeziend oog van koningin Juliana. Het 'Lauwersmeer' is twee dagen later, als de kleppen in de caissons definitief dicht gaan, formeel een feit, 9100 ha. groot (waarvan 2000 ha. water). In Zoutkamp, waar de vissers, de visafslag en de meeste havenactiviteiten naar Lauwersoog moesten verhuizen, hangt de vlag halfstok. Het initiatief voor de drooglegging ontstond na de grote 'watersnoodramp' van 1953. In 2003 zou een deel van het drooggelegde gebied worden ingericht als 'Nationaal Park Lauwersmeer'.


1977
De tweede Zuid-Molukse treinkaping: ter hoogte van Onnen en De Punt wordt een trein met passagiers tot 11 juni gegijzeld. De treinkapers strijden voor een onafhankelijke Zuid-Molukse republiek. Het zou de langste gijzeling worden in de Nederlandse geschiedenis: 482 uur (20 dagen). Tegelijkertijd bezetten vier Zuid-Molukkers de lagere school in Bovensmilde, en gijzelen 105 kinderen en 5 leerkrachten. De kinderen moeten door het raam roepen "Van Agt wij willen leven". Ze zouden twee dagen later vrijkomen. Beide acties zouden op 11 juni 1977 worden beŽindigd met een bevrijdingsactie waarbij scherpschutters, mariniers, straaljagers en pantserwagens werden ingezet.


1993
Einde van de experimentele 'Shuttlebus' in Groningen, de voorloper van de 'Interliner'. De Shuttlebus kwam eind 1990 op de weg maar bleek zijn tijd ver vooruit: de bus wist maar weinig automobilisten uit hun auto te lokken want er stonden nog nauwelijks files. Het experiment kostte miljoenen guldens.


1998
FC Groningen moet een nacompetitiewedstrijd tegen Cambuur afwerken zonder publiek in een bizarre ambiance op het KNVB-sportcentrum in Zeist, vanwege aanhoudend supportersgeweld. Het wordt 1-1.


2001
Opening van de nieuwe passagehal op Groningen Airport Eelde, door de Groningse CdK Hans Alders en de Drentse CdK Relus ter Beek. Gebeurt op de 70ste verjaardag van het vliegveld.


2012
FC Groningen presenteert Robert Maaskant (43) als nieuwe hoofdtrainer. Hij volgt Pieter Huistra op, die was ontslagen na een slecht seizoen. Maaskant zou het maar ťťn seizoen volhouden in Groningen, en vertrekken naar Dinamo Minsk (voor een halfjaar).

23 mei in Nederland:


1851
Sterfdag NL tuinarchitect Lucas Pieters Roodbaard (1782-1851). Zoon van een hovenier. Woonde, trouwde en was vooral actief in Noord Nederland. Hij maakte meer dan 50 ontwerpen voor parken en tuinen bij buitenplaatsen, o.a voor Ekenstein bij Appingedam, de Fraeylemaborg in Slochteren, De Braak in Paterswolde, en voor diverse landgoederen in Friesland. Hij sterft in Leeuwarden en is begraven op de door hemzelf ontworpen Stadsbegraafplaats van Leeuwarden.


1888
Geboortedag NL dichter A. Roland Holst (Adrianus Roland Holst, 1888-1976), in Amsterdam. Bijnaam: 'de prins der Nederlandse dichters'. Redacteur De Gids. Bundels: "Een winter aan zee", "Voorlopig", "Onderhuids". Kreeg de Constantijn Huygensprijs 1948, de P.C. Hooftprijs 1955 en de Grote Prijs der Nederlandse Letteren 1959.


1939
Geboortedag NL schijver Maarten Biesheuvel (Jacob Martinus Arend Biesheuvel), in Schiedam. Bundels: "In de bovenkooi", "De verpletterende werkelijkheid, "De angstkunstenaar", "Slechte mensen", "Het nut van de wereld", "Een overtollig mens", "Brommer op zee", "Eva's keus" (samengesteld door zijn vrouw Eva GŁtlich). Kreeg de P.C. Hooftprijs 2007. Lijdt aan manische depressiviteit.


1946
Geboortedag DR schrijver-verhalenverteller, cabaretier en omroepman Jans Polling, in Borger. Schreef: "De ring", en bundels als "Het komp wel goed", "Wat ’n gedoe", "Klein leed" en "Veur riepe vaoders". Radio: presentator Radio Noord en Radio Drenthe, schreef ook liedteksten en columns voor Radio Drenthe. Cabaret: 'Duo Dampo' (met Andrť Damming); liedjes: "Mien Dreentse laand", "Zeun", "Jeanetje", "Verzekeringen", "Mien moe heur haanden", "Vief nachten doen". Verzorgde mediatrainingen. Was eerder leraar in Stadskanaal en Drachten.


1956
Een Nederlands societyhuwelijk: oud-tenniskampioen en televisiearts dr. A.C. van Swol trouwt in Amsterdam met operazangeres Grť Brouwenstijn.


1963
Geboortedag NL presentator Jochem van Gelder. NCRV (1989-2010). TV: "Showmasters", "Disney-club", "Willem Wever", "Tuti Famili", "Quatro, Buya Live!", "Praatjesmakers", "De zingende zaak", "Hider in the house". Begon als bandparodist. Treedt met kinderprogramma's op in het land. Prominente fan van voebalclub NEC (liedjes: "Go NEC, wij gaan Europa in", "De beuk er in"). Maakte diverse Sinterklaas-CD's. Schreef: "Jochem's Sintboek".


1967
De voetbalclubs Xerxes en DHC gaan samen en noemen de nieuwe fusieclub 'Xerxes/DHC'.


1979
Sterfdag NL industrieel Hubert Jozef van Doorne (1900-1979), de vader van de DAF en de 'variomatic'.


1979
Johan Cruijff gaat, een half jaar na zijn officiŽle afscheid als speler, toch weer spelen: voor de Los Angeles Aztecs. Gevolg van financiŽle tegenslag. Zijn eerste Amerikaanse wedstrijd wint hij met 3-0.


1981
De eerste 'Marathon van Rotterdam' wordt gelopen, op initiatief van Jos Hermens en zakenman Michel Lukkien, en dankzij het enthousiasme van sportwethouder Gerard Rooijakkers. De Schot John Graham wint in de zeer snelle tijd van 2.09.28 (al zou later sterk worden getwijfeld aan de gelopen afstand). De Rotterdamse marathon zou uitgroeien tot ťťn van de grootste en snelste ter wereld.


2014
Na 8 jaar en zo'n 1200 uitzendingen stopt de avond talkshow "Pauw & Witteman" omdat Paul Witteman het welletjes vindt. Jeroen Pauw begint een nieuwe praatshow.

23 mei in de Wereld:


1788
South Carolina treedt als achtste staat toe tot de Verenigde Staten van Amerika.


1868
Sterfdag Amerikaanse pionier, jager, soldaat, gids en volksheld Kit Carson (Christopher Houston Carson, 1809-68). Bezwijkt aan een ziekte in Fort Lyons in Colorado. Hij zou een jaar later worden herbegraven nabij zijn vroegere huis in Taos, New Mexico. Vocht als kolonel tegen indianen, onderwiep de Navaho's in Arizona. Carson City in Nevada is naar hem genoemd.



1883
Geboortedag US acteur Douglas Fairbanks Sr. (Douglas Elton Thomas Ullman, 1883-1939), in Denver. Held van de stomme film. Acteerde in o.a. "The habit of happiness", "The mark of Zorro", "The thief of Bagdad". Trouwde met Mary Pickford. Richtte samen met o.a. Charlie Claplin de film- en muziekmaatschappij 'United Artists' op. Vader van Douglas Fairbanks Jr.


1906
Sterfdag Noorse toneelschrijver-dichter Henrik Ibsen (1828-1906). "Peer Gynt", "De wilde eend".


1933
Geboortedag Engels-Amerikaanse actrice Joan Collins (Joan Henrietta Collins), in Londen. TV: speelde 'Alexis Carrington' in de serie "Dynasty" (1981-89). Films: "Lady Godiva rides again", "The virgin queen", "The opposite sex", "The bitch", "The stud", "Joseph and the amazing technicolor dreamcoat", "Ellis in Glamourland". Autobiografie: "Past imperfect". Zus van de schrijver Jackie Collins.


1934
Sterfdag US bankroversduo Bonnie en Clyde, Bonnie Parker (1910-34) en Clyde Chestnut Barrow (1909-34). De politie schiet ze met een regen van kogels dood in hun auto, nabij Plain Dealing in Louisiana. In de auto vindt de politie drie Browning geweren, een Winchester geweer, een Colt 32 en een Colt 45 revolver, zeven Colt pistolen, en valse nummerplaten uit de staten Illinois, Iowa, Missouri, Texas, Indiana, Kansas, Ohio en Louisiana.


1934
Geboortedag US elektronicus, instrumentbouwer en uitvinder Bob Moog (Robert A. Moog, 1934-2005), in New York City. Uitvinder van de synthesizer (Moog synthesizer) in de jaren '60, pionier van de elektronische muziek.


1942
Geboortedag US acteur, regisseur, scriptschrijver en producer Zalman King (Zalman Lefkovitz, 1942-2012), in Trenton, New Jersey. Erotica-specialist. Speelde in diverse TV-series. Filmregie: "Two Moon Junction", "Wild Orchid", "Red shoe diaries" (film en TV-serie). Schreef en produceerde "9Ĺ weeks". Hij overleed in 2012 aan de gevolgen van kanker.


1951
Geboortedag Russische schaakgrootmeester Anatoli Karpov (Anatoli Jevgenevitsj Karpov), in Zlatoest, Oeral.


1960
De Duitse nazi-misdadiger Adolf Eichmann (1906-62) wordt in Buenos Aires, ArgentiniŽ gevangen genomen door IsraŽlische agenten en heimelijk naar IsraŽl gebracht. Daar zal hij in 1961 ter dood worden veroordeeld wegens schuld aan de moord op miljoenen joden, en in 1962 worden opgehangen.


1971
Bij een vliegramp met een Toepolef-134 bij Rijeka in JoegoslaviŽ komen 78 inzittenden om het leven, waaronder veel Britse vakantiegangers. Bij de landing klapt een band waardoor het vliegtuig over de kop slaat en in brand vliegt.


2004
Op het Franse vliegveld 'Charles de Gaulle' bij Parijs stort een groot deel van een gloednieuwe vertrekhal in. De hal was vrijwel leeg maar het ongeluk kost toch nog vijf mensen het leven. De hal was een architectonisch hoogstandje.

23 mei in de Muziek:

Jewel is jarig  (1974)

Jewel is jarig (1974)




1910
Geboortedag US klarinettist en bandleider Artie Shaw (Arthur Jacob Arshawsky, 1910-2004), in New York City. Jazz. Speelde klarinet (en saxofoon) in de bands van o.a. Glenn Miller en Tommy Dorsey. Had een eigen band met als zangeres de -toen onbekende- Billie Holiday. Songs: "Begin the beguine", "Oh, lady be good", "Frenesi", "Stardust", "Gentle grifter", "Sad sack". Hij trouwde acht keer, met o.a. de actrices Ava Gardner, Lana Turner en Evelyn Keyes.


1928
Geboortedag US zangeres en actrice Rosemary Clooney (1928-2002), in Maysville, Kentucky. Bijnaam: 'Rosie'. Zong: "Come on-a my house", "Botch-a-me (ba-ba-bachiami piccina)", "If teardrops were pennies", "This ole house", "Love, you didn't do right by me", "On a slow boat to China" (met Bing Crosby). Films: "The stars are singing", "Here come the girls", "White christmas", "Red garters". Tante van acteur George Clooney. Overleed in 2002 aan longkanker.


1941
Geboortedag NL accordeonist Henny van Voskuylen (Hendrik Frederik Evert van Voskuylen, 1941-2010), in Bunnik. Volksmuziek, evergreens en operamelodieŽn. Groep: accordeonduo 'De Kermisklanten', samen met zijn echtgenote Coby van Voskuylen-Mol (Coby Mol). Liedjes: "Zigeunertango", "De liefdestango", "Ode aan Manuela", "Kleine liefdesmelodie", "In gedachten zie ik 't kerkje weer" (als 'Duo X', met zang van Pierre Kartner en Annie de Reuver). Het duo was ook populair in Duitsland (als 'Die Kirmesmusikanten') en BelgiŽ. Henny overleed in 2010, hij leed aan de spierziekte 'PSMA'.


1954
Geboortedag Vlaams-Belgische zanger Guido Belcanto (Guido Versmissen), in Turnhout. Spraakmakend en excentriek, heeft een 'vrouwelijk alter ego' dat hij 'Gina Divina' noemt. Zong: "Droevig is deze wereld", "Mijn verjaardag", "Puntschoenen en een zonnebril", "Sinds jij uit mijn bestaan verdween".


1958
Geboortedag US zangeres Shelly West, in Cleveland, Ohio. Country, C&W. "A Texas state of mind", "Don't make me wait on the moon", "Somebody buy this cowgirl a beer", "Love don't come any better than this". Dochter van zangeres Dottie West (1932-91).


1960
Geboortedag NL basgitarist Theo Vogelaars, in Roosendaal. Groep: 'TrŲckener Kecks'. Songs: "Met hart en ziel", "Paradijs", "Liever blind", "Hoop doet leven", "De jaren van verschil", "Een nieuw begin".


1963
Sterfdag US gitarist-zanger-songwriter Elmore James (of Elmore Brooks, 1918-63). Hartaanval. Bijnaam: 'King of the Slide Guitar'. Blues, R&B. Songs: "Dust my broom", "Long tall woman", "It hurts me too", "Rollin’ & tumblin", "The sky is crying", "Done somebody wrong", "Baby please set a date", "One way out". Begon als radio-reparateur en electricien.


1967
Geboortedag Engelse drummer Philip Selway (Philip James Selway), in Hemingford Grey, Cambridgeshire. Groep: 'Radiohead'. Songs: "Creep", "Street spirit", "Karma police", "No suprises", "Airbag", "Paranoid android".


1974
Geboortedag US zangeres, gitarist, songwriter, actrice en dichter Jewel (Jewel Kilcher), in Payson, Utah. Groeide op in een blokhut in Homer, Alaska. Songs: "Hands", "Standing still", "Foolish games", "Pieces of you", "Sponge bath", "Intuition". Schreef: "A night without armor", "Chasing down the dawn". Film: "Ride with the devil".


1983
Geboortedag Engelse zangeres Heidi Range (Heidi India Range). Groep: 'Sugababes', vanaf 2001. Songs: "Hole in the head", "Too lost in you", "In the middle", "Freak like me", "Round round", "Shape of my heart", "Caught in a moment", "Push the button", "Ugly", "Red dress", "About you now", "Change", "Denial". Begon bij 'Atomic Kitten' maar stapte op voor die groep succes kreeg.


2003
Sterfdag NL zangeres Hermien Timmerman (Hermien van der Weide, 1943-2003). Gevolg van een nierziekte. Vormde met haar toenmalige echtgenoot Gert Timmerman sr. het duo 'Gert & Hermien'. Ze zongen: "Shalalalie shalalala (alle duiven op de dam)", "In der mondhellen Nacht", "Olť in Mexico", "Jij alleen", "Het reuzenrad", "Daarom ben ik blij". Moeder van zanger Gert Timmerman jr. en zangeressen Sandra Timmerman en Sheila Timmerman.


2013
Sterfdag Egyptisch-Franse zanger-songwriter-componist en gitarist Georges Moustaki (Yussef Mustacchi, Giuseppe Mustacchi, 1934-2013). Hij werd geboren in AlexandriŽ, Egypte en verhuisde in 1951 naar Frankrijk. Chansons: "Le mťtŤque", "Eden blues", "Les orteils du soleil", "Les musiciens", "Sarah", "Ma libertť", "Ma solitude". Schreef de tekst van "Milord" voor Edith Piaf (1915-63).


©2015 RTV Noord | Copyright en disclaimer | Regels voor het reageren | Algemene spel- en actievoorwaarden