Deze Dag in de Geschiedenis




 


30 januari - Jos Staatsen dag 1943

Jos Staatsen (1943-2006)

Jos Staatsen (1943-2006)


30 januari in Groningen:


1563
Geboortedag NL gereformeerd theoloog Franciscus Gomarus (François Gomaer, 1563-1641), in Brugge. Voorman van de 'contra-remonstranten'. Was van 1618 tot zijn dood in 1641 hoogleraar theologie in Groningen, en daarvoor, van 1594 tot 1618, hoogleraar theologie aan de Universiteit van Leiden. Zijn aanhangers noemden zich 'Gomaristen'. Hij overleed in 1641 in Groningen.


1870
Geboortedag Schiermonnikoogs hotelier Sake van der Werff (1870-1955), in Dokkum (aan boord van een vastgevroren skûtsje). Was eigenaar van 'Hotel-Pension Van der Werff' en 'Het Strandhotel' op Schiermonnikoog. Begon als matroos en was daarna politieman in Groningen en veldwachter op Schiermonnikoog. Kocht in 1913 de -in 1726 gestichte- herberg van H. de Boer en bouwde die uit tot 'Hotel Van der Werff', met hulp van 'Juffrouw Dien' (Alderdina Bol, 1906-1981), die hem later zou opvolgen.


1877
De nieuwe zeedijk langs de Westpolder ten noorden van Vierhuizen breekt op twee plaatsen tijdens een zware storm. De polder stroomt in een paar uur vol. Veertien mensen vinden de dood in het water. In 1931 is er een gedenksteen geplaatst bij de kerk in Vierhuizen, waar dertien slachtoffers begraven liggen. In 1874, tijdens de aanleg van de Westpolder, was tijdens een stormvloed de polder ook al volgelopen (toen verdronken dertien polderjongens).


1904
Door plotselinge dooi en regenval moet het wereldkampioenschap schaatsen in Groningen worden afgelast. Dat zou worden gehouden op de baan van IJsvereniging Groningen aan de Paterswoldseweg, in het huidige Stadspark. Het kampioenschap wordt verplaatst naar Olso in Noorwegen. Een jaar later, in 1905, zou het wel lukken in Groningen en zou Coen de Koning wereldkampioen worden.


1915
Sterfdag GR landbouwhervormer Klaas de Vrieze (K.J. de Vrieze, Klaas Jan de Vrieze, 1836-1915). Onderwijzer en landbouwkundige. Propagandist voor het gebruik van kunstmest (kalium) in de Veenkoloniën, geboren in Oude Pekela. In Bareveld (Wildervank), waar ook een straat naar hem is genoemd, staat een monument met de tekst: "Hij wees den landbouw nieuwe wegen, den boer tot heil, het land ten zegen". Ook in de stad Groningen is een straat naar hem genoemd.


1930
Sterfdag GR aardappelteler Geert Veenhuizen (1857-1930). Aardappelpionier met grote verdiensten voor de Veenkoloniën, geboren in Stootshorn bij Noordbroek. Bracht 92 nieuwe aardappelrassen op de markt, o.a. de 'Rode Star' en de 'Eigenheimer'. Werd in 1892 chef van het 'Centraal Proefveld' in Sappemeer (beschikbaar gesteld door Jan Evert Scholten). Was eerder bloem- en boomkweker in Sappemeer. Hij ligt begraven op het kerkhof bij de Koepelkerk in Sappemeer.


1933
Sterfdag GR politicus-bestuurder en jurist Anne Willem Romkes (1848-1933). Geboren in Sappemeer. Vrijzinnig democraat. Was maar liefst 39 jaar wethouder van Groningen (1878-1917), een record. Maatschappelijk bezielde man, was voorzitter van de 'armenraad' in Groningen. Jurist met een grote reputatie, werd in 1893 Rijksadvocaat. Was op hoge leeftijd nog lid van Gedeputeerde Staten van Groningen.


1943

Geboortedag NL politicus-bestuurder en manager Jos Staatsen (Adrianus Albertus Martinus Franciscus Staatsen, 1943-2006), in Utrecht. Aanvankelijk D66, vanaf 1974 PvdA. Hij was burgemeester van Groningen van 1985-91 (opvolger Harm Buiter) en eerder al raadslid van Groningen van 1972-74 (voor D66). Topambtenaar in Den Haag (1975-85). Toonde zich als burgemeester een ambitieuze bestuurder, maar hij kwam regelmatig in aanvaring met zijn wethouders. Was 'voorzitter betaald voetbal KNVB' van 1993-96, tot het echec van de TV-zender 'Sport7'. Werkte daarna als interim-manager. Hij overleed in 2006 aan kanker.



1971
Geboortedag GR weervrouw Harma Boer, in Stootshorn. Dochter van een landbouwer. Woont in Noordbroek. Ze werd door Piet Paulusma opgeleid tot radioweervrouw. Ze verzorgt weerberichten voor Radio Noord (vanaf 2002) en TV Noord (vanaf 2011), en is al vele jaren actief in de Vereniging voor Weerkunde en Klimatologie.


1974
Het 5 minuten durende Groningse radionieuwsblokje van de RONO wordt geheel gevuld met muziek "omdat er vandaag in Groningen niets is gebeurd". Op de studiodeur hangt een briefje met de tekst "heden geen nieuws". Aanleiding is een protestactie van de redactie. De RONO in Groningen (dan nog onderdeel van de NOS) gaat gebukt onder ernstige interne conflicten tussen de diverse afdelingen en tussen de bedrijfsleiding in Groningen en de hoogste bazen bij de NOS in Hilversum.


1980
Minister Gijs van Aardenne (1930-95) van economische zaken kondigt aan dat hij de geldkraan gaat dichtdraaien voor de pas vier jaar oude hypermoderne -maar verliesgevende- vouwkartonfabriek 'Okto' in Winschoten (260 werknemers). Ondanks scherpe protesten en debatten -en een 'staking' van provinciale staten- zou in juni 1980 toch definitief het doek vallen voor Okto.


1984
Sterfdag GR kunstenaar Wobbe Alkema (Wobbe Hendrik Alkema, 1900-84). Woonde en werkte diverse periodes van zijn leven in de stad Groningen (maar ook in Eelde, Assen en Kampen). Tekenaar, restaurateur. Lid van het GR kunstgenootschap 'De Ploeg' (maar als principieel geheelonthouder was hij geen echte verenigingsman).


1995
Vliegmaatschappij 'Fairlines' begint een nieuwe lijndienst tussen Groningen Airport Eelde en Schiphol, met acht vluchten per dag. Hoewel het aantal passagiers tegenvalt weet Fairlines de lijn net uit de rode cijfers te houden. In 1998 zou KLM-Exel de lijndienst overnemen, met 15 vluchten per week, maar in 1999 zouden alle vluchten worden gestaakt omdat ze onrendabel waren.


2001
NCPN-wethouder Hans Heres van (dan) de gemeente Reiderland, de laatste communistische wethouder van Nederland, wordt door de gemeenteraad weggestuurd nadat de NCPN alsnog tegen het plan voor 'De Blauwe Stad' ('Blauwestad') heeft gestemd. Dit betekent het einde van de PvdA-NCPN-coalitie in Reiderland.


2004
Sterfdag GR dichter Jaap Pijper (1951-2004). Maagkanker. Geboren in Appingedam. Publiceerde o.a. in het literaire blad 'Krödde'. Bundel: "Vuur en bloed".

30 januari in Nederland:


1938
Geboortedag NL politicus, presentator en columnist Marcel van Dam (Marcel Parsifal Arthur van Dam). Zoon van een politierechercheur. PvdA, tot eind 2003. Was lid van de groepering 'Nieuw Links'. Bijnaam: 'de Socrates van Nederland'. Was 'ombudsman' op de VARA-TV. Tweede Kamerlid. Staatssecretaris van volkshuisvesting en R.O. in het kabinet Den Uyl (1973-77). Minister van volkshuisvesting en R.O. in het kabinet Van Agt II (1981-82). Bedacht de uitdrukking "Zo komt Jan Splinter door de winter" en het werkwoord "belubberen". Voorzitter van de VARA (1985-95). TV: "De achterkant van het gelijk", "Het lagerhuis" (tot 2005). Schreef: "De verbeelding aan de macht". Werd in de jaren '00 door zijn tegenstanders uitgemaakt voor 'conservatieve drammer' en 'demagoog'.


1940
De zesde Friese Elfstedentocht wordt verreden, bij besneeuwd ijs en een snijdende wind. Er zijn -na 11 uur en 30 minuten- maar liefst vijf winnaars: Auke Adema uit Franeker, Dirk van der Duim uit Warga, Cor Jongert uit Ilpendam, Piet Keizer uit De Lier en Sjouke Westra uit Warmenhuizen. Het vriest 7 graden. Aan de wedstrijd doen 688 schaatsers mee, daarvan halen 342 de eindstreep. Er doen 2716 toerrijders mee, van hen halen 927 Leeuwarden.


1943
Oprichting van het 'ondergrondse' blad Trouw. Groeide snel en had in 1945 een oplage van 350.000 (WO-II).


1970
Geboortedag NL voetballer Edwin de Kruyff, in Bilthoven. Aanvaller. Clubs: BV Veendam (1997-2001), FC Groningen (1995-97), FC Emmen, FC Utrecht, De Graafschap, FAK, FC De Bilt. Hij werd later spelersbegeleider bij de spelersvakbond VVCS, en in 2008 hoofd van de scouting van FC Utrecht.


1981
Geboortedag Braziliaanse voetballer Afonso Alves (Afonso Alves Martins jr.), in Belo Horizonte. Spits. Getalenteerde veelscorende lastpost. Clubs: Atlético Mineiro, Örgryte IS, Malmö FF, SC Heerenveen (van 2006-08), Middlesbrough F.C., Al-Sadd, Al-Rayyan, Al-Gharrafa (Qatar). Hij was in 2006-07 topscorer van Nederland (34 goals). Scoorde in oktober 2007 zeven doelpunten in de wedstrijd SC Heerenveen-Heracles Almelo (9-0), een record voor een eredivisiewedstrijd.


1995
Grote wateroverlast in het zuiden van het land na zware regenval: rivieren treden buiten hun oevers, 250.000 mensen worden geëvacueerd. Militairen bouwen zandzakdijken. Er ontstaat een enorme waterschade.


1998
Het laatste nummer van de jongerenkrant 'Primeur' verschijnt. Uitgeverij Wegener Arcade stopt met het blad omdat er te weinig lezers zijn.


2000
De NL acteur Peer Mascini wordt via een enquête verkozen tot Nederlandse 'reclameheld van de eeuw'. Dat dankt hij vooral aan zijn Melkunie-koeien commercials ("ik zei nog zo: géén bommetje!"). De tweede plaats is voor 'Petje Pietamientje'.


2012
Sterfdag NL romanschrijver Doeschka Meijsing (Maria Johanna Meijsing, 1947-2012). Schreef: "Over de liefde" (AKO-Literatuurprijs, F. Bordewijkprijs en Opzij Literatuurprijs 2008), "Tijger, tijger!" (Multatuliprijs 1981), "De tweede man", "100% Chemie", "De angstige waakhond". Ze was lesbisch en had jarenlang relaties met vrouwen. Oudere zus van schrijver Geerten Meijsing en filosofe Monica Meijsing.

30 januari in de Wereld:


1847
In Amerika krijgt het Californische dorpje Yerba Buena krijgt per decreet de naam 'San Francisco' toebedeeld.


1927
Geboortedag Zweedse staatsman Olaf Palme (Olaf Sven Joachim Palme, 1927-86), in Stockholm. Sociaal-democratisch premier van Zweden van 1969-76 en van 1982-86. Hij werd in 1986 doodgeschoten toen hij met zijn vrouw een bioscoop in Stockholm verliet, de moord is nooit opgehelderd.


1931
Geboortedag US acteur Gene Hackman (Eugene Allen Hackman), in San Bernadino, Californië. Films: "The firm", "The Mexican", "Get Shorty", "The quick and the dead", "Under suspicion", "The replacements" "The chamber", "The runaway jury". Oscars voor rollen in "The French connection" en "Unforgiven".


1933
Adolf Hitler wordt benoemd tot kanselier van Duitsland door president Paul von Hindenburg.


1935
Geboortedag US schrijver-dichter Richard Brautigan (Richard Gary Brautigan, 1935-84), in Tacoma, Washington. Schreef: "Trout fishing in America", "The abortion", "Dreaming of Babylon", "Revenge of the lawn", "Sombrero fallout", "The Tokyo-Montana Express". Hij was één van de stemmen van de Amerikaanse tegencultuur in de jaren '60. Hij pleegde in 1984 zelfmoord met een vuurwapen in Bolinas, Californië.


1937
Geboortedag Engelse actrice Vanessa Redgrave, in Londen. Films: "Blow up", "Mrs. Dalloway", "Mary, queen of Scots", "Howards end", "Playing for time", "Girl, interrupted", "Neverland", "The assumption". Oscar voor bijrol in "Julia". Dochter van acteur sir Michael Redgrave (1908-85). Had van 1980-94 een relatie met de 'verstokte vrijgezel' acteur Timothy Dalton.


1941
Geboortedag Amerikaanse politicus Dick Cheney (Richard Bruce Cheney), in Lincoln, Nebraska. Republikein. Vicepresident onder George W. Bush van 2001-09. Minister van defensie onder president George Bush sr. 1989-93. Werd geplaagd door een zwakke gezondheid en een slechte hartconditie. Tijdens een jachtpartij in Texas in 2008 schoot hij per ongeluk een man neer. Trok zich in 2009 terug uit de politiek.


1945
De Russische onderzeeër 'S-13' brengt met drie torpedo's in de Oostzee het Duitse transportschip 'Wilhelm Gustloff' tot zinken, met aan boord 7.000 tot 9.000 opvarenden. De meesten waren vluchtelingen voor de oprukkende Russische troepen. Grootste marineramp uit de geschiedenis (WO-II).


1948
De 5e Olympische winterspelen 1948 gaan van start in (het door de oorlog onbeschadigde) Sankt Moritz, Zwitserland. De winterspelen van 1940 (in Sapporo) en 1944 (in Cortina d'Ampezzo) waren afgelast vanwege de Tweede Wereldoorlog. Er doen 28 landen mee in 1948. Nederland stuurt vier deelnemers naar Sankt Moritz maar die komen met lege handen thuis.


1948
Sterfdag Indiase politiek-religieuze volksleider Mahatma Gandhi (Mohandas Karamchand Gandhi, 1869-1948). Hij wordt doodgeschoten in New Delhi door de Hindoe-extremist Nathuran Godse. Gandhi was het boegbeeld van lijdelijk verzet en burgerlijke ongehoorzaamheid. Pas op 30-1-1997 (!) wordt de as van Gandhi verstrooid in de Ganges. Aangenomen was altijd dat de as na zijn crematie was verspreid over heel India, maar in 1996 werd een urn met Gandhi's as gevonden in een bankkluis. Nabestaanden besloten daarop om de as in de Ganges te strooien.


1948
Sterfdag US vliegtuigpionier Orville Wright (1871-1948). Fietsenmaker. Bouwde met zijn broer Wilbur Wright (1867-1912) het eerste bemande motorvliegtuig ter wereld, de 'Flyer' en maakte daarmee in 1903 in North Carolina de eerste 'vluchten' (ze bleven tijdens de langste 'vlucht' met deze dubbeldekker bijna een minuut in de lucht en legden 260 meter af).


1968
In Vietnam beginnen de Vietcong en het Noordvietnamese leger een groot en succesvol 'Tet'-offensief (nieuwjaarsoffensief) waarmee ze het Amerikaanse leger grote verliezen toebrengen (Vietnam-oorlog).


1972
'Bloody Sunday' in Londonderry, Noord-Ierland. Britse paratroepers komen in het nauw bij een verboden mars in de roomskatholieke wijk 'Bogside' en openen het vuur op katholieke demonstranten: 13 doden.


2007
Microsoft presenteert wereldwijd het nieuwe Windows-besturingssysteem 'Vista' (werknaam 'Longhorn') voor consumenten, als opvolger van 'Windows XP'. Vista zou stabieler en veiliger zijn dan XP. De ontwikkeling van Vista heeft 6 miljard US dollar gekost. Er is 6 jaar aan gewerkt. Vista zou echter geen groot succes worden, en al in 2009 worden opgevolgd door 'Windows 7'.

30 januari in de Muziek:

Alides Hidding is jarig (1954)

Alides Hidding is jarig (1954)




1911
Geboortedag US trompettist-zanger-drummer-pianist en bandleider Roy Eldridge (Roy David Eldridge, 1911-89), in Pittsburgh. Bijnaan: 'Little Jazz'. Songs: "The stampede", "Heckler's hop", "Wabash stomp", "Let me off uptown", "Thanks for the boogie ride". Overleed in 1989 in Valley Stream, New York.


1936
Geboortedag Duitse orkestleider-componist-pianist Horst Jankowski (1936-98), in Berlijn. Bijnaam: 'Mr. Black Forest'. Schreef en speelde: "Schwarzwaldenfahrt" ("A walk in the Black Forest"), "Nola", "Any problem now?", "My Gertie", "Pink ballon", "Dreamlight". Hij overleed in 1998.


1942
Geboortedag NL zanger-tekstdichter Dries Holten ('Andres'), in Tjimahi, Indonesië. Trad ook op als 'Andy Wood'. Duo 'Sandra & Andres', 1966-75, met Sandra Reemer (songs: "True love", "Let us pray together", "Love is all around", "Storybook children", "You believed"). In 1972 werden Sandra & Andres vierde op het Eurovisie Songfestival in Edinburgh met "Als het om de liefde gaat". Vormde in 1975 een nieuw duo met Rosy Pereira onder de naam 'Rosy & Andres' (songs: "Sausolito", "I was born to love", "I believe in you"). Solo: "Ramé ramé". Schreef de tekst van de hit "Immer wieder Sonntags" van 'Cindy & Bert'.


1942
Geboortedag US zanger-songwriter-gitarist Marty Balin (Martyn Jerel Buchwald), in Cincinnati, Ohio. Medeoprichter 'Jefferson Airplane'. Andere groepen: 'Hot Tuna', 'Jefferson Starship', 'Jefferson Starship TNG'. Songs: "White rabbit", "Somebody to love", "If you feel like China breakin'", "Don't slip away", "Miracles". Solo: "Hearts", "Atlanta lady". Hij kreeg ook enige bekendheid als kunstschilder.


1947
Geboortedag Engelse zanger-gitarist-songwriter Steve Marriott (1947-91), in Bow, Londen. Met 'The Small Faces': "Lazy Sunday", "Itchycoo Park", "Tin soldier", "All or nothing", "My mind's eye". Met 'Humble Pie': "Natural born boogie", "Big black dog".


1949
Geboortedag US trompettist William King, in Florida. Groep: 'The Commodores'. Funk, Soul, R&B. Songs: "Brick house", "Three times a lady", "Sail on", "Nightshift", "Zoom", "Goin' to the bank".


1951
Geboortedag Engelse zanger-drummer, acteur en producer Phil Collins (Philip David Charles Collins), in Londen. Groep: 'Genesis'. Songs: "Follow you, follow me", "Land of confusion", "Hold on my heart", "Tell me why". Solo: "In the air tonight", "Sussudio", "Another day in paradise", "Two hearts", "You can't hurry love", "You'll be in my heart", "Can't stop loving you", "Look through my eyes", "Heatwave", "Girl (why you wanna make me blue)". Films: "Buster", "Balto", "Frauds". Volgens sommige bronnen is hij op 31 januari jarig.


1954
Geboortedag NL zanger-gitarist-songwriter Alides Hidding, in Schoonoord. Groep: 'The Time Bandits'. Songs: "I'm specialized in you", "Listen to the man with the golden voice", "Live it up", "I'm only shooting love". Solo: "Hollywood seven". Begon in de Drentse groep 'Trickle' en de Groningse groep 'Boozy'. Schreef songs voor o.a. 'Romeo' en Dana Winner. Verhuisde naar België.


1959
Geboortedag US zangeres Jody Watley, in Chicago. Dance-diva. Groep: 'Shalamar'. Songs: "The second time around", "I can make you feel good". Solo: "Looking for a new love", "Don't you want me", "Some kind of lover", "This is for the lover in you", "I love to love", "Friends", "Affection".


1969
The Beatles geven hun 'rooftop concert' op het dak van Apple Records aan de Savile Row in Londen voor TV en de 'Let it be-film', en om de nieuwe single "Get back" te promoten. Billy Preston (1946-2006) speelt mee als "vijfde Beatle". Het zou het allerlaatste live optreden van The Beatles worden. Vanwege lawaaioverlast wordt het concert vroegtijdig gestaakt.


1973
Geboortedag GR gitarist-accordeonist Job Wiegant, in Groningen. Groep: 'Koi'. Songs: "Op een dag", "Camel shuffle", "Pipo", "Desaparesido", "If you know me", "Enzyma", "Singapore", "Yesterday".



1980
Sterfdag US zanger-pianist Professor Longhair (Henry Roeland Byrd, 1918-80). Bijnaam: 'de koning van de New Orleans muziek'. Songs: "Going to the mardi gras", "She ain't got no hair", "Bald head", "In the night", "Tipitina", "Big chief", "Hey now". Begon als kok, bokser en professionele kaartspeler in New Orleans.


1999
Sterfdag NL dirigent-componist en orkestleider Dolf van der Linden (David Gijsbert van der Linden, 1915-99). Zoon van een handelaar in muziekinstrumenten (hij begon als pianostemmer in de zaak van zijn vader). Oprichter van het 'Metropole Orkest' in 1945. Hij maakte meer dan 200 composities, schreef filmmuziek, hoorspelen en operettes. Werk: "Parklane serenade", "Blow the horn", "Forest fantasy", "Pennsylvania Dutch", "Jack the dancer", "Jamaica Road", "Factory town".


2011
Sterfdag Britse componist John Barry (John Barry Prendergast, 1933-2011). Hartaanval. Componeerde vooral filmmuziek, o.a. voor 12 James Bond films, en TV-muziek. Won Oscars voor de muziek van de films "Born free" (2), "The lion in winter", "Out of Africa" en "Dances with wolves". TV: "Theme from The Persuaders!".


2013
Sterfdag US zangeres Patty Andrews (Patti Andrews, Patricia Marie Andrews 1918-2013). Griekse vader, Noorse moeder. Swing, boogie-woogie, jump blues. Groep: 'The Andrews Sisters' (samen met haar zussen Laverne Andrews en Maxene Andrews). Songs: "Rum and Coca Cola", "Bei mir bist du schön", "Don't fence me in", "Beat me daddy eight to the bar", "Pistol packin' mama", "Boogie woogie bugel boy", "Near you", "I wanna be loved".


©2015 RTV Noord | Copyright en disclaimer | Regels voor het reageren | Algemene spel- en actievoorwaarden