Weet je het nog? Zo extreem was de ijzel een jaar geleden

Qbuzz die reizigers adviseert om naar huis te gaan. Scholen massaal dicht. De helft van het normale verkeer op de weg. Bijna 300 gewonden. Maar natuurlijk ook: schaatsen op straat.

Geschreven door
Portret van Bart Breij Bart Breij
Redacteur
Precies een jaar geleden werd de provincie ondergedompeld in ijzel. Zondag 3 januari waren plaatselijk de eerste tekenen van de ijzel er, maar vanaf maandagochtend 4 januari 2016 hield de gladheid de hele provincie in zijn greep... om hem een hele week niet meer los te laten.

Van feestje naar ergernis
Schaatsstoeten op straat en glijpartijen met tractoren, brommers en sleeën. We openden een WhatsApp-nummer waarop we in de eerste drie dagen meer dan 1200 video's en foto's ontvingen van jullie. Iedereen maakte er een feestje van, leek het wel.

Maar dat duurde niet lang. Bijna tachtig procent van de Groningers was op donderdag helemaal klaar met de gladheid. En dat is misschien niet eens zo vreemd, als je kijkt wat de ijzel voor Groningen die week betekende:

1. 'Lijndansen' en stroomdippen
Dankzij 'lijndansende' hoogspanningsleidingen, een fenomeen dat voorkomt door ijzel en wind, ontstaan zondagavond 3 januari de eerste stroomdippen bij mensen thuis. Dat uit zich vooral in lichten die flikkeren of dimmen. Om dat te ondervangen moet het Waterbedrijf liefst vier dagen op noodstroom draaien. 'Het is voor het eerst dat we dat zo lang hebben gedaan', aldus woordvoerder Eveline Corbeel. Het lichtgeflikker is voor veel Groningers het eerste wat ze meekrijgen van de ijzel.



2. Bijna 300 gewonden
Later in de week wordt de balans opgemaakt. Valpartijen. Hersenschuddingen. Polsbreuken. Enkelbreuken. Tijdens de gladheid belanden 278 Groningers in het ziekenhuis, telt RTL Nieuws. Dat is nog meer dan in Friesland en Drenthe, waar respectievelijk 245 en 87 pechvogels het hospital aandoen. De afdeling Spoedeisende Hulp heeft het razend druk. De ziekenhuisgangers zijn vooral voetgangers en fietsers.

3. Ook bakken blikschade
De meeste ongelukken die met automobilisten gebeuren in de ijzelweek, leiden gelukkig 'slechts' tot blikschade. Maar er zijn wel véél ongelukken. De VerkeersInformatieDienst (VID) registreert 216 Noord-Nederlandse ongelukken waarvoor een berger moet uitrukken. Het gaat dan om provinciale wegen en snelwegen. Het aantal ligt 90 procent hoger dan normaal.

4. De helft van het normale verkeer
En dat is opmerkelijk, want het verkeer is juist veel rustiger dan normaal. Rijkswaterstaat adviseert niet de weg op te gaan en daar wordt gehoor aan gegeven. Normaal rijden er zo'n 1200 auto's per uur op de zes grote rijkswegen in het Noorden. In de ijzelweek zijn dat er slechts 600. Onze N33, van Assen naar de Eemshaven, spant de kroon. Daar rijden slechts 115 voertuigen per uur - 75 procent minder dan normaal.


5. Het openbaar vervoer? Welk openbaar vervoer?
Het wordt een bekend riedeltje gedurende de week. Zowel Arriva als Qbuzz leggen het openbaar vervoer stil. Zo adviseert Arriva reizigers meerdere dagen om niet op de trein te rekenen en doet de maatschappij er alles aan om reizigers nog voor de avond thuis te krijgen. Qbuzz adviseert reizigers woensdag naar huis te gaan en zet bussen eerder dan gebruikelijk in de garage. Dinsdag rijdt Qbuzz helemaal niet. De NS zet ondertussen een locomotief uit 1951 in om bovenleidingen schoon te geven om het treinverkeer een beetje op gang te kunnen houden.


6. De krant? Welke krant?
Niet alleen het openbaar vervoer doet een stap terug. Ook de distributie en verspreiding van het Dagblad van het Noorden ligt plat door de gladheid. Op de donderdag, als het zwaartepunt van de ijzel al voorbij is, valt de krant later of zelfs helemaal niet op de mat.

7. Scholen geven massaal ijzelvrij
Bij RTV Noord maken we een berichtje over het feit dat verschillende scholen hun kinderen ijzelvrij geven de volgende dag - en dat hebben we geweten. Over de hele provincie geven scholen en scholengemeenschappen aan ons door of ze wel of niet ijzelvrij geven. Schoolbesturen verwijzen kinderen en ouders zelfs naar onze site, om zelf minder mailtjes te hoeven versturen. De consensus? Heel veel kinderen hebben vrij.

7. De provincie op slot
Niet alleen basisscholen en het middelbare onderwijs houden vanaf dinsdag de deuren dicht vanwege de ijzel. MBO-scholen, de Hanzehogeschool en de RUG openen ook niet. De rechtbankzittingen gaan niet door, de GGD Groningen annuleert afspraken, rijexamens bij het CBR zijn uit den boze en je hoeft even niet te vragen of de tandarts een gaatje heeft. Het Ommelander Ziekenhuis Groningen zegt afspraken zelfs af.


8. Een miljoen kilo zout
Van maandagavond 18.00 tot dinsdagochtend vroeg verspreiden strooiwagens maar liefst een miljoen kilo zout op de gladde wegen in het Noorden. Rijkswaterstaat telt 119 ritten met strooiwagens - en er worden bovendien Firestorms (calamititeitenmachines) ingezet, die ijsplaten moeten vernietigen door een warme zoutoplossing van ongeveer zestig graden op het ijs te spuiten.

9. 'Dit gebeurt hooguit eens per generatie'
In de loop van de donderdagmiddag treedt de dooi van de ijzel in. De ijzel gaat over in sneeuwval en de gladheid is over zijn hoogtepunt heen. KNMI-klimatoloog Rob Sluijter blikt dan al terug op de week: 'Dit gebeurt hooguit eens per generatie. Normaal trekt de ijzel over het land, maar nu niet. Het bijzondere van de situatie is dat de ijzel min of meer stil ligt boven het noorden van het land.'

10. Het hele land lijkt wel jaloers
Hoe veel ongelukken, op slot zijnde gebouwen en ongemakken ook: het hele land kijkt die januariweek mee naar de ijzel in Groningen. Schaatsen op de straten, vrije dagen en prachtige plaatjes: het is om allerlei redenen een memorabele, misschien wel jaloersmakende week.

Meer over dit onderwerp:
achtergrond GRONINGEN
Deel dit artikel:

Recent nieuws