Column: Aansprakelijkheidsdilemma

Lopen een muis en een olifant samen over een brug, wil de muis net weer dat belegen grapje maken: ‘Wat stampen we lekker samen hè...?’, breekt ineens een groot deel van die brug af. ‘Jouw schuld!’ roept de olifant.

Het is een loepzuiver voorbeeld van een aansprakelijkheidsdilemma. Het Staatstoezicht op de Mijnen kwam donderdag met dat begrip op de proppen in een onderzoek naar de risico’s van geothermie. De Inspecteur-generaal der Mijnen (een naam die nog riekt naar de Bataafse Republiek) tobt namelijk een beetje of het wel zo’n goed idee is om in een aardbevingsgebied ook nog heetwaterboringen te verrichten. Nog los van de vraag of het oppompen van heet water de effecten van de gaswinning, uit dezelfde aardlaag, kan versterken, weten we straks niet meer waar we eventuele schade aan moeten toeschrijven, aan de NAM of aan Warmtestad, dat in het noordwesten van de stad zo’n geothermieproject wil uitvoeren. De olifant of de muis.

Het dagelijks leven zit vol van dit soort aansprakelijkheidsdilemma’s. De vraag wie het heeft gedaan als er meer handen aan de knoppen zitten. Aansprakelijkheidsdilemma’s zijn bijvoorbeeld de moeder van alle vaderschapstesten. En wie veroorzaakte de treinramp, de stoker of de machinist? Wie moeten we verantwoordelijk stellen voor het bestaan van de wesp? God of Darwin? Wie moeten we de schuld geven van het verdorde rozenperkje? Mama die vergeten was te sproeien, of papa die niet kan snoeien? En wie was ook alweer verantwoordelijk voor het meenemen van de zwembroeken naar het strand? Het begrip aansprakelijkheidsdilemma tilt echtelijke twisten naar een hoger plan. ‘Je bent de handdoeken vergeten, koeienkop!’ ‘Nou schat, hier hebben we nou echt een aansprakelijkheidsdilemma...’

Ons bestaan zou een stuk overzichtelijker zijn als alles één oorzaak had. Elk ongeluk één dader en elke scheur in elke Groningse muur veroorzaakt door de gaswinning. Dat laatste hadden we dus bijna rond, maar nou gaat de gemeente zelf óók in onze bodem lopen prakken. Schot voor open doel voor de NAM. Schade in Beijum? ‘Ja dat krijg je hè, met die geothermie daar in Paddepoel. Stuur de rekening maar naar de gemeente Groningen.’ Maar die wijst op zijn beurt natuurlijk weer naar de NAM, daarbij onder meer gesteund door rapporten van, jawel, het Staatstoezicht op de Mijnen.

Het is dus wel ironisch dat de gemeente de waarschuwingen van het SodM over Warmtestad in de wind slaat. ‘Wisten we allemaal al, houden we rekening mee, het komt allemaal goed’, zegt wethouder Gijsbertsen. En gezien de schaal van de operatie en de zorgvuldige voorbereidingen, heeft hij waarschijnlijk ook gelijk dat Warmtestad geen schade aanricht. Maar het aansprakelijkheidsdilemma is daarmee niet van tafel en dus wijdt de gemeenteraad er woensdag toch maar een spoeddebat aan. Politiek indekken. De overheid is tenslotte banger ergens de schuld van te krijgen dan ergens de schuld van te zijn.

Lopen een muis en een olifant over een brug, zegt de olifant tegen de muis: ‘Wat hebben we samen een groot aansprakelijkheidsdilemma, hè?’

Willem van Reijendam
Meer over dit onderwerp:
columns
Deel dit artikel:

Recent nieuws