Vroag&Antwoord: Van schade, schande en nog wat

Veul zegen in t nij-joar - als dat nog mag! Het afvraagproject naar het hedendaagse Gronings Vroag&Antwoord begint aan de zevende lijst: tot en met eind februari kan iedereen die Gronings spreekt meeschrijven aan hetverhaalvanhetgronings.nl en daar is iedereen toe uitgenodigd. Van harte!
Een nieuw jaar betekent ook een beetje omzien. Zo hebben we steeds een 600 tot 700 deelnemers gehad maar de afgelopen herfst maakten we een plotselinge sprong naar ruim 800 in lijst 5. Bij de vorige lijst vielen we een stukje terug naar 787 invullers. Maar wat heet terugvallen, het gaat onveranderd om een prachtig leger van informanten!
Wie invulde kon aan het eind een opmerking maken. Dat kon het aandragen van een woord zijn voor behandeling op Noord, maar dat kon eigenlijk alles betreffen. Een collega van me - bedankt Paulien! - heeft die opmerkingen achter elkaar gezet en dan is dat toch een indrukwekkende hoeveelheid van een kleine 1300 stuks... Die kan ik nooit allemaal beantwoorden of hier behandelen. Dat hoeft gelukkig ook niet, want er zijn heel veel mensen die zeggen dat ze het zo leuk vinden om mee te doen en om 'es iets in het Gronings te schrijven. (Zoals deze bijzondere deelnemer m/v: "Ik vien dit hail mooi om te doun en zol alle olle mensen anroaden om ook aan de computer te goan. Het is een mooi tiedverdrief en mit vallen en opstoan krieg je het wel veurmekoar. Ik ben over een poar weken 90 joaren dou het nou 5 joar. Dus je kennen het nog wel leren.")
Maar geregeld klagen dan weer heel wat mensen over het feit dat ze de regels niet kennen (bijvoorbeeld: "Sorry ik kin wel Grunnings praoten mor nait schrie"m" of een ander: "Nou ik zel wel veul schrief fouten mokt hem, moar dat dut niks, want as mit mien zeun schrief in t.grunnings, kenner t.wel lezen en begript ook nog"). Maar het hoeft dus echt niet volgens de regels geschreven te zijn. Zonder opleiding of met diploma, iedere deelnemer is ons werkelijk even dierbaar en moeite met het ontcijferen van de antwoorden hebben we maar zelden.
En dan is er nog zoveel variatie binnen deze ene provincie! Dat merken veel invullers ook op, zoals deze: "Ik vint mooi dat er nog zoveul verschil is int grönings, woark vandoan kom en hierzo wat'n verschil. Woark vandoan kom word veul met'n E erachter sprook'n dus badde snoede en goi zo mor deur."
Vanaf de volgende week weer wekelijks een woord dat door een deelnemer aan Vroag&Antwoord is aangedragen, maar voor vandaag alleen nog even een andere kwestie tot besluit. Er was een deelnemer die zich afmeldde. Natuurlijk vind ik dat jammer, zelfs al is 1 op meer dan 1300 unieke deelnemers minder dan een promille. Nogmaals, het raakt me wel even en ik mailde degene die zich afmeldde en ik schreef een korte reactie met daarin onder andere: "Schane - mor ie worden bedankt!"
Had ik dat maar niet geschreven. Tot mijn schrik kreeg ik per kerende post de volgende mededeling: "Ik vind het jammer dat U mijn verzoek om uitschrijving als het bedrijven van: "een schande zijnde" hebt aangemerkt. Voor mij de reden om alle verdere mail van U te blokkeren."
Voor wie Gronings spreekt - en voor anderen: in een deel van onze provincie is er echt verschil tussen de woorden schane en schande. Schane betekent 'jammer, het spijt mij' - in het Duits Schade. Schande (in het Duits eine Schande!) heeft met schandaal te maken, maar dat is echt wat anders en dat betreft dus geen spijt maar boosheid. Ze mogen beide dicht bijelkaar liggen, maar voor iedereen die ooit nog een sedeltje (= e-mail) van mij krijgt met het woord schane daarin: dat betekent 'jammer, helaas'.