Vroag & Antwoord: Leeuwen en tijgers

© Tambako The Jaguar
Allereerst natuurlijk: veul zegen in t nij-joar! De eerste vragenlijst van 2015 staat sinds maandag 5 januari online op www.hetverhaalvanhetgronings.nl. De vorige ronde leverde opnieuw een recordaantal deelnemers op van maar liefst 1112!
Een nieuwe maand, een nieuw thema: deze keer is dat ‘dieren’. Vandaag is het onderwerp ‘leeuwen en tijgers’. In vragenlijst 7 vroegen we naar een vertaling van ‘Apen, leeuwen en tijgers zijn dieren die je in de dierentuin kunt zien.’
In de enquête is te zien dat naarmate de deelnemers jonger worden, de Groninger vormen steeds minder worden genoemd. Bijvoorbeeld laiw maar ook lauw. Ook loiw wordt genoteerd en dat is een iets jongere variant van laiw. Hetzelfde gebeurt bijvoorbeeld bij ‘zien’ in het Gronings: jongeren zeggen veel gemakkelijker zoin in plaats van zain.
De jongere deelnemers noemen het Nederlandse woord voor ‘leeuw’ veel vaker dan de oudere. Ook is bij de jongste generaties te zien dat er wat ongebruikelijkere mengvormen en nieuwe vornen ontstaan.
En dan de ‘tijger’. In het Westerkwartier is iets opvallends te zien. De oudere deelnemers uit die regio schrijven vooral tiegers op, terwijl mensen vanaf 1960 alleen nog maar tijgers zeggen. Het Westerkwartiers heeft meer overeenkomsten met het Nederlands dan andere varianten van het Gronings en daarom is het goed voorstelbaar dat men ook gemakkelijk overgaat van tiegers op tijgers.
Ook in de rest van de provincie neemt het gebruik van tiegers af, hoewel dat niet zo snel lijkt te gaan als in het Westerkwartier. Jongeren noemen meer en meer tijgers en zelfs taigers wordt meerdere malen door hen gegeven.
Tot slot nog een vraag: Wat denk je, gaan mannen of vrouwen eerder over op het Nederlandse woord tijger?
Op basis van de antwoorden bij Vroag&Antwoord lijkt het erop dat mannen iets meer vasthouden aan de Groninger vorm, tieger, en dat vrouwen iets makkelijker overgaan op de Nederlandse vorm. Waarom is dat? Een logische verklaring zou zijn dat vrouwen ‘netjes’ willen praten en bewust of onbewust de Nederlandse vorm als ‘netter’ ervaren dan de Groninger vorm.
Volgende week gaat het over ‘visje’ en ‘haring’: zometeen kun je op de Facebookpagina van RTV Noord alvast laten weten hoe je die in het Gronings noemt.