Vroag en antwoord: Plaatsnamen

© RTV Noord
Op de Facebookpagina van RTV Noord vroegen we vorige week: hoe zegt u Nieuwe-Pekela in het Gronings? Dat was niet zomaar, met die plaats is namelijk iets bijzonders aan de hand, zo is in Vroag&Antwoord te zien.
Jan Stroop, een taalkundige, introduceerde in 1998 het begrip Poldernederlands, nadat Siemon Reker enkele jaren eerder in het taalprogramma AHA op Radio Noord ook al op dat fenomeen gewezen had. Het Poldernederlands is een eigenschap van het eigentijdse Nederlands en duidt op bepaalde veranderingen in die taal. Een daarvan is de opkomende neiging om de ij als aai uit te spreken. Dat zou vooral te zien zijn bij jongere, hoger opgeleide vrouwen.
Dit verschijnsel is ook in Vroag&Antwoord terug te zien, bijvoorbeeld bij de plaatsnamen. Zo werd in de enquête bijvoorbeeld opgeschreven: Naie-Pekel, in plaats van Nij(e)-Pekel. Dit is niet ‘fout’ of ‘verkeerd’ maar iets dat zich niet alleen in het Gronings, maar ook in het Nederlands voltrekt.
Er is een heel rijtje voorbeelden van plaatsnamen op te noemen waarbij de deelnemers aan Vroag&Antwoord een variant uit het Poldernederlands noemden: Börkomnai in plaats van Börkomnij (Borgercompagnie), Braister in plaats van Brijster (Breede), Draibörg in plaats van Drijbörg (Drieborg), Naibert in plaats van Nijbert (Niebert), Naie Schans in plaats van Nije Schans (Nieuwe Schans), ter plaatse wordt overigens vooral Schanze gezegd, Naihoof in plaats van Nijhoof (Niehove), Nailaand in plaats van Nijlaand (Oosternieland), Naiwol(le) in plaats van Nijwol(le) (Nieuwolda), Maai in plaats van Mij (Uithuizermeeden) en Westerlaai in plaats van Westerlij (Westerlee).
Of dit typisch iets is voor jongere hoogopgeleide vrouwen, zoals Stroop zegt, is uit Vroag&Antwoord moeilijk op te maken. Wel is duidelijk dat des te jonger de invullers zijn, des te vaker het Poldernederlands voorbij komt. De deelnemers die een -ij inwisselen voor een -aai, behoren voornamelijk tot de jongere helft van de invullers: de meesten zijn geboren na 1950.
Hiermee wordt duidelijk dat een eigenschap van het hedendaagse Nederlands ook wordt toegepast op het Gronings. En dat is eigenlijk ook heel logisch.