Pekelaar

Ik heb wel iets met 'Pekel'. Pekel is Oude, Nieuwe, Beneden en Boven Pekela in één simpel Gronings woord. Roegbainders wonen er, met het hart op de tong. Zelf kom ik uit buurdorp Westerlee, een beetje van hetzelfde slag.
Als klein jongetje op zondag bij vader op de fiets door het veld naar Pekel. Radiobestuurbare vliegtuigjes spotten op het mini-vliegveldje achter 't Zuiderveen en dan langs de watertoren naar de brug bij kartonfabriek Free&Co. Een brug over een diep dat er niet uit zag als een diep, eigenlijk niet eens een diep was.
Wit schuimend, zwart borrelend, groen stinkend, blauw drabberig had het diep meer van gestolde lava dan van fris Gronings kanaalwater. De uitleg van mijn vader over afvalwater van fabrieken hoorde ik wel maar begreep het niet. Nee, liever een ijsje kopen bij Gerringa en met witte toet en bevlekte jas weer terug naar huis. Geurige herinneringen uit een onbezorgde jeugd.
Vijftien jaar later fietste ik in de vakanties dezelfde route. Vakantiewerker in ploegendienst bij Free&Co. De tijden van weleer van strokarton waren vervangen door noeste arbeid aan 'nijmoodse' machines die van velletjes papier in vliegende vaart dozen vouwden en bedrukten. Stoere sterke kerels als Willy Mulder, Chris Norder en Gerry Heidekamp. Vloekend, tierend als de machines haperden, lachend en schouderslaand als de kartonnetjes als warme broodjes door de vouwmachines en drukpersen gleden. In de kantine achter het broodtrommeltje verzuchtend dat ze al veel te lang op de fabriek waren blijven hangen. Voetbal, auto's en vrouwen waren de voertaal. Oost-groningse mannenwereld, ruwe bolsters blanke pit. Vlagen weemoed achter mijn toetsenbord.
Nee, met Pekel heb ik wel iets. Ook met de meisjes. M. komt ook 'oet Pekel' en dan heb je plotseling veel méér dan iets met Pekel.
De vaderlandse pers heeft ook iets met Pekel, maar dan anders. Als er weer es iets negatiefs in Oost-Groningen of met name Pekela aan de hand is, dan zijn ze er als de kippen bij. Nog steeds wordt de Clown in één adem genoemd met Pekela. Rutger van GeenStijl, Nova, Vrij Nederland en de andere zichzelf kwaliteitspers noemende media doen hun stinkende best ons Oostgroningers in het bekende verdomhoekje te drukken.
Deze week deed de Volkskrant het weer eens dunnetjes over in een groot artikel van Eileen Ros. Geschreven omdat Pekela voor de zoveelste keer tot armste gemeente van Nederland is uitgeroepen. 'Na de turfwinning rest de armoede' kopt het artikel. 'Mmmm...' denk ik. 'Heb je er weer zo één..'.
En m'n vermoeden wordt bevestigd als in het hele artikel een inwoner van Pekela zeker 33 keer Pekelaar wordt genoemd. 'Pekelaar', nou ja zeg. 'Domme poedie..!' .