Dagwoord: BESCHEPPELTJEN

© RTV Noord
Siemon Reker neemt in maart volgend jaar afscheid als hoogleraar Groninger taal en cultuur aan de RUG. Vanaf 2 maart pakt hij dagelijks een publicatie uit zijn Groninger boekenkast en legt de vinger telkens bij één wisselend woord daaruit. Dat resulteert in de werkdagelijkse column Dagwoord.
Ook wie het omslag niet gezien heeft, moet er alleen al na wat bladeren in
Hoe gijt t met dij?
achter zijn dat het in een taal geschreven is die niet ver van het Fries af kan liggen. Het zijn dan ook, zoals de ondertitel duidelijk maakt, "Komische verhoalen schreven ien e streektoal van t Westerketier". Het is een van diverse boeken die Luitjen Kuipers op de markt bracht, dit werkje uit 1990 is z'n eerste in het Westerkwartiers: "Omdat er veel in het Hogelandsters en Oost-Gronings is en wordt geschreven en weinig in het Westerkwartiers, was het een uitdaging voor mij in mijn vierde boek het dialect van het Westerkwartier eens te gaan schrijven", aldus het Voorwoord. Kuipers verschuilt zich niet achter zijn pseudoniem, ook zijn adres en postbanknummer staan in het voorwerk afgedrukt.
Luut van 't Sielje
geeft aan dat hij uit Lauwerszijl afkomstig zal zijn.
Het Friese karakter spreekt uit woorden als wêr 'waar' en dêr 'daar'. En de dialectomgeving van Kuipers zal een klein gebied in Groningen betreffen waar ze do 'jij' en jo 'u' gebruiken. Verzot is hij op verkleinwoorden en als die ook nog eens werkwoord tegelijkertijd zijn, geniet hij zichtbaar. Op één bladzijde komen een sluuske, getufke, dekmotortje, hoekje, schipkes voor en nummer 21 is geen uitzonderlijke pagina.
Overtuigender is het misschien al op bladzijde 15, waar het verhaal "Akke" gaat over knikkertjen. Akke belazerde haar medespelers niet, "Nee, bescheppeltjen of hoerepoepen, dat was er bij Akke niet bij." En wie mocht twijfelen of dergelijke spelaanduidingen wel vervoegd kunnen worden, die krijgt het overtollige antwoord: Akke bescheppeltjede je nimmer.
Voor de exacte Friese variant zoeken we tevergeefs in Zantema's Frysk Wurdboek, maar daarin staan wel beseiferje, besjachelje en beskite en die betekenen alle hetzelfde.
Luut van 't Sielje, Hoe gijt t met dij? (...). Grijpskerk, 1990