Dagwoord: NÈ

© RTV Noord
Siemon Reker neemt in maart volgend jaar afscheid als hoogleraar Groninger taal en cultuur aan de RUG. Vanaf 2 maart pakt hij dagelijks een publicatie uit zijn Groninger boekenkast en legt de vinger telkens bij één wisselend woord daaruit. Dat resulteert in de werkdagelijkse column Dagwoord.
Mevrouw G. Hamstra-Vos is actief geweest in de Groninger wereld, ze schreef een stuk of 20 toneelstukken. K. ter Laan noteert aan het eind van het lemma over haar in de
Groninger Encyclopedie
dat ze "sedert lange jaren een levendig aandeel in het werk van de Alg. Ver.
Grunnen
" had. Hij bedoelt met het woord
levendig
waarschijnlijk, dat ze als vertegenwoordigster van de Groninger vereniging van Hilversum een geharnaste tegenstandster was in verband met de spelling van woorden op -
en
. Geboren in Saaksum, verhuisde ze al snel naar Ommelanderwijk, via haar huwelijk kwam ze in Het Gooi. Haar taal is zonder twijfel Veenkoloniaals.
't Geluk hangt aan 'n zieden droadje bevat op 4 en 5 twee opmerkelijke pagina's tegenover elkaar. Uitgeverij F. Mulder memoreert de positieve ontvangst van de eerste opvoeringen in Groningen ("Het stuk ging vier avonden voor een volle zaal en oogstte een enorm succes.") en in het openingstoneel van het eerste bedrijf staat de jonge boerin Tine gebogen over de wieg, ze spreekt Gronings tegen haar pas geboren kind! Omdat zij en haar man "boeren van veurnoame boerenstand" genoemd worden, kan het stuk nauwelijks later dan vroeg in de jaren '20 van de vorige eeuw spelen.
Willekeurig het stuk opengelegd, vallen in het derde bedrijf (pp. 42 en volgende) de geregeld voorkomende tussenwerpseltjes op. Het woordje betekent 'nietwaar, is het niet' en het vragende karakter vormt een verzoek om instemming. is in feite een ontkennend element gecombineerd met . Er is reden voor om aan te nemen dat het met een neusklank uitgesproken werd, want in iets ouder werk komt een beleefdheidsvorm nènt voor, te zien als een meervoud. Nènt is helemaal verdwenen, komt in dit stuk van mevrouw Hamstra-Vos voor - en allicht vaker in haar werk.
en nèn heeft Ter Laan wel gesignaleerd en in het Nieuw Groninger Woordenboek opgenomen, nènt niet. Hij geeft helaas geen nadere informatie met betrekking tot de afzender. Opvallend in het stuk van mevrouw Hamstra is, dat het alleen vrouwen zijn die bezigen - mannen doen dat niet. Dat heeft in het kader van dit stuk bepaald zin: de mannelijke hoofdfiguur-boer zit in allerlei besturen en vertelt daarom eerder hoe de wereld in elkaar steekt dan dat hij om instemming vraagt. Dat verandert later, als al afgeschaft is en als er zeker op de boerderij tegen kinderen geen Gronings meer gesproken wordt.
G. Hamstra-Vos, 't Geluk hangt aan 'n zieden droadje. Toneelspul in 4 bedrieven. Groningen (z.j.)