Dagwoord: STIEGE

© RTV Noord
Siemon Reker neemt in maart volgend jaar afscheid als hoogleraar Groninger taal en cultuur aan de RUG. Vanaf 2 maart pakt hij dagelijks een publicatie uit zijn Groninger boekenkast en legt de vinger telkens bij één wisselend woord daaruit. Dat resulteert in de werkdagelijkse column Dagwoord.
Twaalf verhalen die ze in de jaren 1962-1963 voorlas voor de RONO, zegt de achterzijde van Lidy van Eijsselsteijns
Lange lange riege, twaalm is gain stiege
. Het zijn dus vertellingen, gericht op het voorlezen. Ze hoeven niet perse origineel te zijn, "De hond dei proaten leerde" klinkt via z'n titel al direct naar een volksverhaal of uitgebreide mop. Daar zijn in de bundel meer voorbeelden van.
De titel heeft feitelijk niets met de inhoud te maken. Het aantal van de teksten moet de schrijfster naar het liedje van het schoolplein gebracht hebben. Daar zijn diverse varianten van. In het Maandblad Groningen (van 1939) geeft A.H. Smith de variant "Lange, lange riege, / Twintig is 'n stiege, / Dartig is 'n rozekrans / Vairtig is 'n lange dans . . ." Die is opgetekend in Wildervank, Lidy van Eijsselsteijn zal haar titel in Nieuwe Pekela als kind hebben gezongen van een variërende tekst. Twaalm '12' hoort dus nauwelijks in het rijmpje, want alles wat niet gelijk is aan twintig is hier op z'n plek.
Stiege '20 (vooral voor eieren)' is werkelijk een oud en wijd verspreid woord. Het is in het Oudfries te vinden, het staat in het Middelnederduitse woordenboek, zelfs het nog oudere Gotische woordenboek van Sigmund Feist (Leiden, 1939) geeft stega als Krimgotisch. Het is onmiskenbaar hetzelfde woord, al was het door de gegeven betekenis '20 Stück'. Maar vervolgens staat er over de oorsprong in feite alleen "Dunkles Wort." Feist wijst op andere delen in Europa waar het tellen voorheen in partjes van vijf gebeurde.
Lidy van Eijsselsteijn, Lange lange riege, twaalm is gain stiege. Groningen, 1977.
P.S. Tot a.s. dinsdag!