Dagwoord: ROUTERD

© RTV Noord
Siemon Reker neemt in maart volgend jaar afscheid als hoogleraar Groninger taal en cultuur aan de RUG. Vanaf 2 maart pakt hij dagelijks een publicatie uit zijn Groninger boekenkast en legt de vinger telkens bij één wisselend woord daaruit. Dat resulteert in de werkdagelijkse column Dagwoord.
De noaloatenschap van Oome Loeks
- de spelling moet bijna wijzen op iets van voor WO II. De drukletters doen (zoals in eerdere afleveringen van DAGWOORD vermeld) denken aan dat van J.D. Dijk in Groningen, het fonds dat ergens na 1945 belandde bij Festa Winschoten die nu als uitgever op het omslag staat. Daar is sprake van
ome
Loeks en de ondertitel is ook moderner gespeld. De taal wijst voor een keer niet naar Groningen Stad (waar Dijk er een enthousiast pleitbezorger van was) maar is wat onbestemder Ommelands van kleur.
Misschien is het vooral wat Oost-Gronings, het gebied waar routerd waarschijnlijk meer voorkomt dan elders. Het woord komt naar voren in een theoretische discussie tussen twee neven die onder elkaar vechten om nicht Daiverke en om de erfenis van Oome Loeks. Luutje vreest dat deze alles vermaakt aan Daiverke en dan lijkt het hem maar het beste dat hij z'n nicht trouwt, dan heeft hij alles. Neef Lammert reageert daarop bewonderend-afgunstig tegelijkertijd met: "Gommes wat bistoe 'n routert. Mor ik bin d'r ook nog."
Een routerd is een scheldwoord maar dan uit dezelfde sector als dondersteen, gaai(e), baliekluiver en hun verwanten. Het is tegen een onvolwassene, vooral een kind gericht en er mag iets ondeugends in zitten, het is tegelijkertijd vergoelijkende taal. Het is een beetje een Gré-van-der-Veenwoord.
Hoe ver moeten we zoeken naar de oorsprong van routerd? Zou het niet voldoende zijn, te denken aan rout 'roet', dus iemand die zich ondernemend-speels smerig gemaakt heeft? Lutje smeerlap kan ook aan een kind gezegd worden als het zich in z'n enthousiasme geschikt gemaakt heeft voor de badkuip. Het verband tussen routerd en rout lijkt zo logisch dat het goeie papieren heeft, maar andere argumenten zijn uiteraard welkom.
N.N., De noaloatenschap van Oome Loeks. Bliedspul veur 1 doame 3 heren. Winschoten, z.j.