Dagwoord: BEDOEZELD

© RTV Noord
Siemon Reker neemt in maart volgend jaar afscheid als hoogleraar Groninger taal en cultuur aan de RUG. Vanaf 2 maart pakt hij dagelijks een publicatie uit zijn Groninger boekenkast en legt de vinger telkens bij één wisselend woord daaruit. Dat resulteert in de werkdagelijkse column Dagwoord.
Oompie is
glad bedoezeld
zegt hij, na afloop van de seance. Geen wonder: zijn Marijke heeft met hem net de tafel laten dansen voor zijn ogen terwijl ze contact had met de overleden Geertjemui! Het is duidelijk, hier is aan spiritisme gedaan en het moet dus wel een tekst betreffen die dateert uit grofweg het eerste kwart van de 20ste eeuw.
Zo heet het stuk: Marijke dut aan Spiritisme. Koamerstukje veur 3 personen. Hoho, drie personen? Jazeker, want de tafel moest toch dansen en daar zorgde Jan voor die zich daaronder schuil hield. Maar als oom even een frisse neus gehaald heeft, is hij achter de clou en weer binnen deelt hij een aantal tikken uit onder de tafel. Arme Jan. Maar hij wordt beloond, want Oompie is nu wel voor een huwelijk tussen Marijke en Jan terwijl hij dat voor de spiritistische bijeenkomst nog niet was. Ziedaar wat er zich op 7 bladzijden in zo'n kamerstukje kan afspelen.
Bedoezeld is een bijzonder woord, al was het omdat het zo wijd verspreid is in ruimte (een groot deel van Europa) en tijd, want het is al een oud woord. Molema verwijst bijvoorbeeld naar het Oud-Fries bij de reeks van woorden die hij opsomt onder "Doezeltje = doeske = dutje, korte slaap, vooral voor: middagslaapje; doesken: = sluimeren." Duseln is ook Duits, het is hetzelfde woord van a tot z. En het Nederlands? Doezelen én duizelen komt voor. In zo'n geval kan het ABN best een vorm aan het dialect ontleend hebben, bijvoorbeeld doezelen.
Nog even weerom naar het Oudfries. Het woordenboek geeft als betekenis van dusia 'suizen'. Dat treft, suizen en soezen en doezelen en duizelen liggen wel erg dicht op een hoopje, de vorm en de betekenis.
N.N., Marijke dut aan Spiritisme. Bliedspul veur 1 doame 2 heren. Winschoten z.j.