Dagwoord: UUTSLAG

© RTV Noord
Siemon Reker neemt in maart volgend jaar afscheid als hoogleraar Groninger taal en cultuur aan de RUG. Vanaf 2 maart pakt hij dagelijks een publicatie uit zijn Groninger boekenkast en legt de vinger telkens bij één wisselend woord daaruit. Dat resulteert in de werkdagelijkse column Dagwoord.
Luitjen Kuperus werd in 1861 in Wildervank geboren als zoon van de schipper Engel Filippus Kuperus en Aaltje Brongers. Als hij op z'n 29ste in Amsterdam in het huwelijk treedt met Alida Kropholler (die dan 39 is), blijkt hij onderwijzer te zijn. In 1918 overlijdt hij in Velsen. Beroep: Secretaris van het Java-Comité.
In een inleidend stukje in de verhalenbundeling Uut de Gröninger Veenkolonies wijst Kupérus erop dat hij de taal van zijn jeugd bewaard heeft ondanks de "meer dan dertig jaren in Zuid-Holland, Noord-Brabant, Gelderland en Noord-Holland". De tijd buiten het Noorden zal hem ertoe gebracht hebben om het accentje aan zijn familienaam toe te voegen ter vermijding van een verkeerde uitspraak.
Kupérus is dus in het onderwijs werkzaam geweest, het Chrístelijke onderwijs zoals zijn bundel duidelijk maakt ook zonder te letten op de uitgeverij Kok in Kampen waar het boek verscheen, en kwam vandaar in de Zending, de organisatie en de opleiding in deze sector.
De meeste verhalen zijn Nederlandstalig met Groninger dialogen, twee zijn integraal in de moedertaal geschreven. De schipperswereld komt in sommige naar voren, de onderwijsman laat zich zien in de inleiding én in de woordenlijst met etymologische toelichtingen. Nemen we als voorbeeld Uutslag 'vakantie'. "Misschien beteekent het woord: er zich uitslaan, zich eenen uitgang banen." (blz. 272) Zoiets schreven ook Molema en Ter Laan. Dat is in elk geval een beeldender voorstelling dan gewoon het woord uitslag in de betekenis 'resultaat, rapport'.
Eventjes pauze! Op 1 september melden we ons weer - een goede zomer gewenst, SR.
L. Kupérus, Uut de Gröninger Veenkolonies. Kampen, 1913.