Elsun in Roden durft het gevecht met de goedkope zonnepanelen uit China aan. Maar is het ook te winnen?

Jakob Jan Dijksterhuis van Elsun met een zonnepaneel
Jakob Jan Dijksterhuis van Elsun met een zonnepaneel © Loek Mulder/RTV Noord
Voor consumenten zijn de dumpprijzen van Chinese zonnepanelen goed nieuws. Maar fabrikanten van panelen in Nederland hebben er zwaar onder te lijden. Elsun in Roden is het gevecht aangegaan. Makkelijk is dat allerminst. ‘Als het nog drie jaar zo gaat dan redden we het niet.’
Vorige week werd bekend dat de bouw van een fabriek voor grootschalige productie van zonnepanelen in Veendam is afgeblazen. Het bedrijf Innolane, dat achter het project zat, ging failliet. De Brabantse initiatiefnemers kregen het geld niet bij elkaar omdat investeerders niet in het project wilden stappen.
Bij hen ontbrak het geloof dat Innolane in staat zou zijn de Chinezen te verslaan. Ondanks de vooruitzichten die het bedrijf beloofde op basis van de innovatieve techniek die het zou gebruiken.

Dumpprijzen en uitpuilende pakhuizen

Manager Jakob Jan Dijksterhuis van Elsun begrijpt de problemen van Innolane wel, zegt hij. Chinese panelen waren al spotgoedkoop en de prijzen ervan zijn in het afgelopen jaar nog verder gedaald door de grote voorraden van Chinese panelen in onder meer de Rotterdamse haven, de grootste Europese importhaven voor Chinese panelen.
Europese panelenfabrikanten klagen er al lang over dat China panelen hier dumpt door ze onder de kostprijs te verkopen.

Consumenten zijn kopschuw geworden

Ondertussen loopt de vraag in Nederland terug, voelt ook Elsun. Consumenten zijn terughoudend geworden bij de aanschaf van een setje panelen sinds het demissionair kabinet besliste dat de salderingsregeling overeind blijft.
Als reactie daarop hebben meerdere energiemaatschappijen een heffing ingevoerd op het bezit van zonnepanelen. De langere terugverdientijd maakt consument kopschuw, stelt Dijksterhuis.
Zonnepanelen in de maak
Zonnepanelen in de maak © Loek Mulder/RTV Noord
Hij kent de overgebleven collega-fabrieken stuk voor stuk. Na het recente faillissement eind januari van de oudste Nederlandse fabrikant van panelen, Exasun in Den Haag, zijn dat er nog een paar die meetellen: Energya, Solarge, Kameleon Solar en Elsun in Roden.
Het is voor alle vier knokken geblazen, aldus Dijksterhuis. Slecht nieuws over het Innolane-project of het bankroet van Exasun, daar hebben alle andere fabrikanten in Nederland last van, zegt Dijksterhuis. Want het vreet aan het vertrouwen dat consumenten en installateurs hebben in een Nederlands paneel.

Gewaagd plan

In 2018 ontwikkelt Dijksterhuis het gewaagde plan om panelen in Roden te gaan maken. Het zou een goede aanvulling zijn op de producten van het moederbedrijf Elton, dat tochtprofielen produceert. ‘Bovendien wilden we wat betekenen voor de verduurzaming in Nederland.’
Elsun investeert miljoenen in de fabriek met als doel jaarlijks tachtigduizend panelen te fabriceren. Met de prijzen van toen van panelen uit Azië zou Elsun daarmee kunnen concurreren, was de inschatting. Een situatie die nu dus drastisch is veranderd.

Blinkend schoon en perfect geordend

Hoe Elsun tracht overeind te blijven legt Dijksterhuis uit in de productiehal in Roden, een blinkend schone en perfect geordende ruimte waar geautomatiseerde apparaten de dienst uitmaken.
In een u-vormige productiestraat pakken eenarmige robots onderdelen op, wordt folie bevestigd, worden setjes zonnecellen aaneen gesoldeerd en gaat het glas erop.
Wanneer de panelen zijn gebakken in twee meterslange ‘tosti-ijzers’ gaat er nog een frame omheen. Aan het eind komt de connector erop en wordt het paneel getest.

De mens uit beeld

De mens is hier bijna volledig uit beeld. Zo drukt Elsun de personeelskosten. Vier medewerkers houden er de zaak draaiende. Ze doen er soldeerwerk en de visuele controles die nog niet aan de computer zijn overgelaten. Dijksterhuis zelf doet alle regelwerk en is verantwoordelijk voor de in- en verkoop.
Het soldeerwerk wordt nog met de hand gedaan
Het soldeerwerk wordt nog met de hand gedaan © Loek Mulder/RTV Noord
Dat laatste geeft hem een scherp inzicht in de problematiek waar Elsun en andere Europese panelenfabrikanten mee kampen: ‘De inkoopprijs van alle componenten samen is nu hoger dan wat een compleet paneel uit China hier kost.’
Ironisch genoeg komt een flink deel van de componenten waaruit Elsun een paneel assembleert uit China. ‘Nu kan ik ervoor kiezen een paneel voor vijftig euro te verkopen’, schetst Dijksterhuis zijn overwegingen. ‘Maar dan teer ik wel heel snel in op de reserves. Dan zijn we er over drie jaar niet meer, misschien wel eerder niet.’

Groene zonnepanelen en camouflagepanelen

Maar hoe verder? Het is een vraag waar Dijksterhuis zich het hoofd over breekt. Elsun zoekt het vooral in het maken van net iets andere panelen dan standaard. ’We maken ze lichter en ook iets kleiner, waardoor ze vaak net iets gemakkelijker op een dak passen’, legt Dijksterhuis uit.
Elsun wil eveneens met een lagere CO2-voetafdruk en degelijkheid de concurrentie verslaan. Het bedrijf geeft de garantie dat na 25 jaar de opbrengst van de panelen nog altijd 92,5 procent is van de opbrengst van een nieuw paneel.
Wat voor vernieuwing we ook bedenken, Chinese concurrenten zullen het onmiddellijk kopiëren
Jakob Jan Dijksterhuis
Ook experimenteert Elsun met vernieuwende toepassingen. Het Roner bedrijf werkt nu aan groene panelen. Voor aan gevels of als schutting. En met hun camouflageuiterlijk zou Elsun wellicht defensie ervoor kunnen interesseren, oppert Dijksterhuis. Voorzichtig denkt hij ook aan met foto’s beprinte panelen. Die kunnen gebruik worden als kunstobject of voor reclamedoeleinden.
‘Maar wat voor vernieuwing we ook bedenken, Chinese concurrenten zullen het onmiddellijk kopiëren’, realiseert Dijksterhuis zich ook.

Prijsverschil is groot

Het prijsverschil van een setje Elsun-panelen met die uit China schat Dijksterhuis op zo’n 1.500 euro. ‘Het is dus voor een hele selectieve groep consumenten. Mensen die iets unieks willen of een echt Nederlands fabrikaat. Maar veel Nederlanders halen liever iets bij de Action of bestellen bij Ali Express. Zo is het met panelen ook.’
Dijksterhuis kijkt ook naar de overheid. Waarom doet zowel Den Haag als Europa zo weinig om een eigen industrie rond zonnecellen en -panelen in de benen te houden? vraagt hij zich af.
Hij verwijst naar de verhuizing van een panelenfabriek in Duitsland van het Zwitserse Meyer Burger naar de VS. Die verkast vanwege het ongunstige investeringsklimaat in de EU. Het gaat hier om de grootste productielocatie van zonnepanelen in Europa.

Het hoofd boven water

‘Misschien willen we wel geen fabrieken meer in Nederland?’, oppert Dijksterhuis. ‘Ik vraag me af of de overheid überhaupt een idee heeft van wat voor industrie ze hier in Nederland wil.’
Elsun houdt het hoofd nog wel even boven water, zegt Dijksterhuis. Met frisse ideeën, innovaties en een goede marketing hoopt hij zijn verkoopdoelstelling van 10.000 panelen te halen. ‘Het is moeilijk’, zegt hij. ‘We kunnen ervan leven. Maar dit kan niet nog drie jaar zo doorgaan.’
Elsun en Elton
Elsun is een dochterbedrijf van Elton in Roden, dat 75 jaar geleden werd opgericht door de opa van Jakob Jan Dijksterhuis. Die fabriceerde in Wassenaar tochtprofielen, zocht daar uitbreiding voor en kwam zo terecht in de kop van Drenthe.