Instellingen

RuG ontrafelt spreeuwenzwerm-mysterie

Spreeuwen draaien individueel...
Visscholen zijn altijd langwerpig..
© webmink / flickr

GRONINGEN - Hoe komt het dat vogels die in zwermen vliegen in staat zijn om als één geheel te bewegen? Zijn het slimme dieren, is het een complex instinct of zijn het telepathische gaven? Onderzoekers van de RuG hebben het antwoord hierop gevonden.

De groep van theoretisch biologe prof. dr. Charlotte Hemelrijk concludeerde op basis van wiskundige modellen dat simpele gedragsregels ten grondslag liggen aan deze 'vliegbewegingen'.

Vissen

In eerste instantie werd gekeken naar het zwemgedrag van visscholen. Een vis die achter een andere vis zwemt, remt iets af om een botsing te vermijden en de buurvissen schuiven dan naar binnen om de opengevallen ruimte op te vullen. Als gevolg daarvan wordt de school langwerpig.

Spreeuwen

Spreeuwenzwermen hebben veel meer vormen zo blijkt uit waarnemingen en video-opnamen. Rond, breed, langwerpig, zwermen die veranderen van trechters naar zandlopers, verdichtingen en verdunningen; het komt allemaal voor.

Met het wiskundige model simuleerden de onderzoekers het rondvliegen van spreeuwenzwermen boven een slaapplaats. Vermoedelijk draaien vogels anders dan vissen. In een school vissen kunnen de vissen die aan de buitenkant van de bocht zwemmen iets versnellen, terwijl de binnenste vissen vertragen. Zo blijft de school langgerekt.

Draaien

Vogels in een zwerm draaien echter individueel, zo blijkt uit observaties. Dat betekent dat vogels na een draai van 90 graden in een andere positie zitten ten opzichte van elkaar. Vogels die eerst naast elkaar vlogen, vliegen dan achter elkaar. En bij een volgende draai vliegen vogels die eerst aan stuurboord zaten, ineens aan bakboord.

Een zwerm die plat en breed is, wordt na de 90 graden bocht lang en smal. Dat komt omdat de vogels hun snelheid niet makkelijk kunnen variëren, waar vissen dat wel kunnen. Een spreeuwenzwerm...