Tweede Kamer in dubio: wordt het een debat over Rutte of over Groningen?

Premier Rutte en staatssecretaris Vijlbrief tijdens een eerder Kamerdebat
Premier Rutte en staatssecretaris Vijlbrief tijdens een eerder Kamerdebat © ANP
Maandenlang wordt er naar uitgekeken: het moment waarop de Tweede Kamer en het kabinet debatteren over de parlementaire enquête naar de gaswinning. Een debat dat volgens Kamerleden zou moeten gaan over de oplossingen voor Groningen, maar ook een debat waarin Mark Rutte zich als premier moet verantwoorden.
Het kritische enquêterapport ‘Groningers boven Gas’ werd eind februari in Zeerijp gepresenteerd. Daarin stond zwart op wit dat de belangen van Groningers structureel zijn genegeerd bij de gaswinning. De Kamer debatteerde in april al met de enquêtecommissie over het rapport, maar dinsdag en woensdag is het de beurt aan het kabinet.

Haags spelletje?

Voorzitter Coert Fossen van de Groninger Bodem Beweging is bang dat het debat ‘een Haags spelletje’ wordt. Hij zag de laatste tijd steeds vaker fractievoorzitters uit de Tweede Kamer in Groningen verschijnen. Hij vreest dan ook dat er een poging gedaan zal worden om het kabinet te laten vallen.
‘Maar een kabinet dat valt hoort niet bij wat Groningen nodig heeft: oplossingen. Het zou jammer zijn als dat de boventoon gaat voeren, want dan sneeuwt de problematiek onder.’
Als je hier geen verantwoordelijkheid voor neemt, wat zegt dat dan voor de toekomst?
Sandra Beckerman - Kamerlid SP

Verantwoordelijkheid nemen

Het gevaar ligt wel degelijk op de loer, blijkt uit een belronde langs een aantal politieke partijen. ‘Het is ook best ingewikkeld’, erkent Sandra Beckerman (SP). ‘Het moet ook een verantwoordingsdebat worden, maar aan een vertrek van het kabinet heb je niets. Het lost niets op voor gedupeerden. Maar wat is het alternatief? Als je hier geen verantwoordelijkheid voor neemt, wat zegt dat dan voor de toekomst?’
Demissionair premier Mark Rutte tijdens zijn werkbezoek in Loppersum
Demissionair premier Mark Rutte tijdens zijn werkbezoek in Loppersum © Mario Miskovic/RTV Noord
Rutte kan zijn borst natmaken, want oppositiepartijen hebben hun pijlen op de premier gericht. ‘Ik zit net zo lang in de Kamer als dat hij premier is’, zegt Jesse Klaver (GroenLinks). ‘Ik vind het heel interessant dat hij zegt dat-ie pas in 2018 de volle omvang van het probleem door had. Dat vind ik op z’n zachtst gezegd ongeloofwaardig.’
Die uitspraak van de premier tijdens zijn verhoor schoot ook Henk Nijboer (PvdA) en Beckerman in het verkeerde keelgat. ‘Ik vond dat heel heftig, dat hij zo laat door had hoe erg het was’, zegt Beckerman. ‘Hoe kan dat?’
Verslaggever Tristan Braakman blikt vooruit op het Kametdebat
Voorbuitblik Kamerdebat: Wat wordt dinsdag de insteek?

Inhoud met Vijlbrief

Maar de Kamer heeft meer te bespreken dan het functioneren van de premier. De inhoud van het tweeduizend pagina's tellende rapport én de kabinetsreactie met vijftig maatregelen voor Groningen moeten ook nog voorbij komen.
Het inhoudelijke debat over de maatregelen voor Groningen zal gevoerd worden met staatssecretaris Hans Vijlbrief (D66). Zijn partijgenoot Kamerlid Faisal Boulakjar is overwegend positief over de maatregelen, maar hij ziet nog wel ruimte voor ‘accenten’, zegt hij. Hij doelt dan met name op de aanpak van energiearmoede: ‘Ik wil dat mensen daar op korte termijn wat van gaan merken.’
Staatssecretaris Vijlbrief in gesprek met twee bewoners van Wirdum
Staatssecretaris Vijlbrief in gesprek met twee bewoners van Wirdum © ProNews
D66 wil zich er ook hard voor maken dat de gaswinning nog dit kalenderjaar stopt, zegt Boulakjar. ‘Als de stikstoffabriek in Zuidbroek aan gaat, moet de gaswinning uit. Ons uitgangspunt is 2023, niet 2024.’
Ik wil voorkomen dat het alleen maar over Rutte gaat en dat er niets voor Groningen wordt bereikt
Henk Nijboer - Kamerlid PvdA

Juridisch drama

Bij de VVD heeft een betere schadeafhandeling en versterking de prioriteit. Hoe de partij dat precies voor zich ziet, zal tijdens het debat moeten blijken. Voor Kamerlid Jeroen van Wijngaarden staat in ieder geval voorop dat ‘het juridische drama’ losgelaten moet worden.
‘Dat gebeurt al met de grens van 40.000 euro’, zegt hij. Is de schade lager dan 40.000 euro, dan gaan inspecteurs niet langer proberen te bewijzen dat de schade een andere oorzaak heeft dan de gaswinning. ‘Wij willen een target voor de kosten aan gedoe: die moeten de komende jaren gehalveerd worden en het liefst nog lager.’
Jesse Klaver tijdens de fakkeltocht in 2018
Jesse Klaver tijdens de fakkeltocht in 2018 © RTV Noord/Jeroen Berkenbosch
De PvdA wil ook aandacht voor de grens van 40.000 euro voor een schadeclaim, maar vindt dat niet ver genoeg gaan. Hogere schadebedragen worden nog wel ‘aangevochten’ door het schadeloket. ‘Dat slaat echt nergens op’, zegt Henk Nijboer. ‘Ik verwacht ook wel dat daar beweging in komt. Vijlbrief begrijpt dat volgens mij ook wel.’
Nijboer: ‘Ik wil voorkomen dat het alleen maar over Rutte gaat en dat er niets voor Groningen wordt bereikt. Dit debat moet over beide gaan. Maar Groningen moet niet ondersneeuwen.’

Fractievoorzitters

Politiek Den Haag tilt zwaar aan het debat: meerdere partijen sturen hun fractievoorzitters naar het debat in de plenaire zaal. Normaal gesproken voeren Kamerleden met de gaswinning in Groningen in hun portefeuille het woord. Maar nu komen in ieder geval fractievoorzitters Mirjam Bikker (ChristenUnie), Jesse Klaver (GroenLinks) en Kees van der Staaij (SGP) naar het Kamergebouw.
Klaver daarover: ‘Als we vinden dat het chefsache is voor Rutte, dan is dat het ook voor ons als Kamer.’
Het debat begint dinsdag om 17.00 uur. Woensdag begint het om 11.00 uur. Je kunt alles live volgen bij RTV Noord.