De bietencampagne is begonnen: 'Het werk gaat dag en nacht door'

Een vrachtwagen wordt volgeladen met bieten
Een vrachtwagen wordt volgeladen met bieten © René Walhout/RTV Noord
Het is de komende weken weer een vertrouwd beeld op de weg: vrachtwagens vol bieten die op weg zijn naar de suikerfabriek in Hoogkerk. De jaarlijkse bietencampagne is woensdag begonnen en loopt, als alles volgens plan gaat, door tot in januari.
Luc Kroes, plantmanager van de suikerfabriek van Cosun Beet Company in Hoogkerk, geniet ervan. 'Het blijft heel bijzonder. Dit wordt mijn dertigste bietencampagne, elke keer opnieuw vind ik het prachtig om te zien.'
Het is voor hem wel de eerste keer in Groningen: Kroes werkte eerder in Breda en Dinteloord.

'Daar doen we het voor'

'Ik zeg wel eens: de ziel komt terug in de fabriek. Er staat heel veel apparatuur binnen. Het is ijzer, het is staal, het zijn pompen. En nu komt er leven in! De bieten komen aan, de mensen hebben er zin in. Dat merk je. Je hoort mensen zeggen: daar doen we het voor!'
Luc Kroes vertelt over de bietencampagne:
Bietencampagne van start: 'De ziel komt terug in de fabriek'

Het proces in het kort

Kroes schetst in een notendop wat er tijdens de bietencampagne gebeurt. 'Bieten komen binnen, worden gewogen en het suikergehalte wordt bepaald. Daarna worden ze gewassen en in heel kleine stukjes gesneden. Met water wordt daar het suiker uit gehaald. We houden een helder geel sapje over: dunsap. Dat dikken we verder in naar diksap. Dat gaan we kristalliseren en daar komt suiker uit. Maar ik kan er ook twee uur over praten, als je tijd hebt.'
Luc Kroes van Cosun
Luc Kroes van Cosun © René Walhout/RTV Noord

Alles wordt gebruikt

Niets gaat verloren, benadrukt Kroes. 'Het zand dat van de bieten komt, gebruiken we bijvoorbeeld voor het ophogen van gronden bij Groningen Seaports in de Eemshaven. Suiker gaat naar de consumenten toe, pulp wordt gebruikt als veevoer.'
De kleine stukjes biet die afbreken bij het wassen, worden gebruikt voor de biomassavergister. 'Het groene gas dat daarvan gemaakt wordt, wordt weer gebruikt in de fabriek', legt Kroes uit. Sinds kort wordt een deel van de bietenpulp ook gebruikt voor vleesvervangers, waar het als eiwit gebruikt wordt.
De suikerprijzen zijn de laatste twee jaar gelukkig weer goed
Willem Dinkla - Akkerbouwer

Hoogseizoen voor de boer

Een deel van de bieten die nu naar de fabriek gaan, is afkomstig van het land van Willem Dinkla uit Bellingwolde. 'Het najaar is voor akkerbouwers altijd een drukke tijd, het hoogseizoen begint.'
De eerste oogst aan bieten gaat nu naar de fabriek, een ander deel staat nog op het land en volgt later. 'Die hebben we vorige week nog bespoten tegen schimmels en laten we tot half december staan.' Dinkla spreekt van 'een grillig groeiseizoen, maar ik heb er voor dit perceel een goed gevoel bij'.
Bietenboer Willem Dinkla
Bietenboer Willem Dinkla © René Walhout/RTV Noord
In de bieten die als eerste van het land komen, is het suikergehalte en dus de opbrengst wat lager. Om boeren te stimuleren tóch vroeg te leveren zodat de fabriek kan draaien, geeft Cosun een premie. 'De suikerprijzen zijn de laatste twee jaar gelukkig weer goed', zegt Dinkla.

Werk als hobby

Kraanmachinist Tamme Smit (69) uit Westeremden is bezig aan zijn 54ste bietencampagne en laadt de wagens vol met bieten.
Kraanmachinist Tamme Smit
Kraanmachinist Tamme Smit © René Walhout/RTV Noord
'Ik ben op mijn zestiende al begonnen. Dit is mijn hobby, ik ben eigenlijk al drie jaar met pensioen. Je hebt vrijheid, je zit lekker in het veld met een leuke ploeg. Het is gewoon mooi werk. Als ik gezond blijf, doe ik het volgend jaar ook nog. En daarna is het klaar.'
Willem Dinkla en Tamme Smit over de bietencampagne:
'Dit is mijn 54ste bietencampagne, het is gewoon mijn hobby'

Heen en weer

Als de vrachtwagen geladen is, gaat hij naar de fabriek. Jan Willem Boneschansker is chauffeur op zo'n bietenwagen. 'Het boerenwerk vind ik mooi, daar heb ik iets mee.' Buiten het seizoen rijdt hij met zijn vrachtwagen door heel Europa, om andere spullen te vervoeren.
Na vier maanden vind ik het ook wel weer mooi geweest
Jan Willem Boneschansker - Chauffeur bietenwagen
Tussen 's ochtends vijf en 's middags vijf uur rijdt hij meestal zo'n vijf keer heen en weer naar de fabriek om bieten te laden en te lossen. 'Na vier maanden vind ik het ook wel weer mooi geweest. Dan ga ik lekker weer door Europa heen, mijn eigen gang. Mijn vrouw is meestal ook wel blij dat ik weer ga, dan heeft zij weer wat meer rust in huis.'
Vrachtwagenchauffeur Jan Willem Boneschansker
Vrachtwagenchauffeur Jan Willem Boneschansker © RTV Noord

Dag en nacht werken

Boneschansker is chauffeur voor transportbedrijf Koning & Drenth uit Beerta. 'Voor ons betekent de bietencampagne een hele bult werk', legt Gerrit van Staalduinen van die firma uit. 'Het legt ook een behoorlijke druk op ons, het werk gaat dag en nacht door.'
Zijn bedrijf is met vijftien vrachtwagens bij de campagne betrokken. 'De fabriek maakt de planning, gezamenlijk zorgen we ervoor dat de bieten daar komen.'
Transportondernemer Gerrit van Staalduinen
Transportondernemer Gerrit van Staalduinen © René Walhout/RTV Noord
Genoeg chauffeurs vinden valt nog niet mee, zegt Van Staalduinen. 'Dat is echt lastig. Mensen willen geen chauffeur meer worden, denk ik.' Door onderaannemers in te huren, komt het bedrijf toch aan genoeg mensen.
Jan Willem Boneschansker en Gerrit van Staalduinen vertellen over hun werk:
Vrachtwagens vol met bieten rijden af en aan