Theatervoorstelling in Van Mesdag: 'We willen laten zien dat wij tbs'ers gewoon mensen zijn'

Theatermaker Dio (l) en TBS-er Bas (r) schaven aan een scene
Theatermaker Dio (l) en TBS-er Bas (r) schaven aan een scene © RTV Noord
Tbs'er Bas heeft ontzettend veel zin in volgende week. Vijf avonden lang speelt hij met vijf medebewoners van de Van Mesdagkliniek de theatervoorstelling 'TBS'.
'Ik ben niet zenuwachtig, ik heb alles onder controle. Ik heb de hele voorstelling zelf verzonnen en het is iets heel leuks geworden.'

Aandacht voor tbs'ers

De productie is een samenwerking tussen de Van Mesdagkliniek en theatergroep Schout Bij Nacht. Daarmee komt een droom uit voor artistiek leider Dio van Velden: 'Schout Bij Nacht maakt voorstellingen voor mensen in de marge van de samenleving waar iedereen wel een mening over heeft. Maar iedereen heeft liefde en aandacht nodig en dat is voor mensen in de tbs-situatie niet bepaald vanzelfsprekend, maar ik wil dat heel graag geven.'

Wandelend door Van Mesdag

En dus komt zijn gezelschap al wekenlang elke woensdag naar de Van Mesdagkliniek. 'Ik wil niks weten over strafdossiers en behandelschema's. Mijn eerste vraag was: wat wilde je vroeger worden. Dat zijn inspiratiebronnen geweest voor de voorstelling.'
Het publiek maakt een theaterwandeling door de Van Mesdagkliniek en komt onderweg allerlei scenes tegen, zoals die van Bas. 'Ik wou vroeger architect worden en dingen bouwen. Tegenwoordig ben ik erachter dat ik heel goed om kan gaan met klei. Zo samen met het publiek wil ik mijn jongensdroom bekleien.'
Bas en Dio repeteren de scene
Bas en Dio repeteren de scene © RTV Noord

Strenge controles

Werken met tbs'ers is natuurlijk anders dan met acteurs, vertelt Van Velden. Elke woensdag moet het gezelschap eerst door de controles. Dat betekent spullen door de scan, telefoon inleveren, identiteitsbewijs laten zien en dan zelf nog de scanpoort door. Vervolgens is het de vraag of alle spelers er zijn. 'Want ook of ze er mógen zijn is niet vanzelfsprekend. Maar als ze er dan allemaal weer zijn en staan te springen om aan te slag te gaan voel ik enorme blijdschap.'
De artistiek leider schaaft nog wat bij aan de scene van Bas, maar is vooral heel tevreden. 'Hij is een heel goede mimespeler!' Bas zelf moet na de repetitie even bijkomen. 'Ik sport niet en ik merk nou dat ik tien jaar binnen zit. Dadelijk moet dit zeven keer op een avond, vijf keer in de week met twee minuutjes rusten tussendoor.'

'Tbs'ers kijken'

Bas realiseert zich goed dat bezoekers niet alleen voor de voorstelling komen, maar ook om tbs-ers in het echt te kunnen zien. 'Ik vind het heel fijn om te kunnen laten zien dat we gewoon mensen zijn met onze eigen emoties en eigenzinnigheden, maar dat we ergens onderweg van het padje zijn geraakt. Dat we eigenlijk niet anders zijn dan anderen. Ik hoop dat als mensen al met angst of vooroordeel binnen komen, ik dat weg kan nemen door mezelf te zijn.'
Van Velden: Ook deze mensen hebben dromen en ambities en ontzettend veel talent. Wat ik met deze voorstelling wil is dat bezoekers van buitenaf een uurtje lang vanuit een heel ander perspectief naar deze mensen kijken.'
Voor de kliniek is het een hele klus, naast het gewone reilen en zeilen. De theatermakers mogen niet alleen 'los' rondlopen, dus elke woensdag zijn er medewerkers in touw om hen te begeleiden. Voor de voorstellingen moet een extra portier aan het werk, vanwege alle toegangscontroles van het publiek. Ook aan de voorstelling zelf werken veel mensen mee, vertelt projectleider Auke Brantsma.
'Zes patiënten spelen mee, een patiënt is DJ, patiënten van de dagbesteding werken aan rekwisieten en decor, er zijn medewerkers en patiënten voor de catering, op de repro worden brochures gemaakt, medewerkers leiden groepjes rond, Ik hoop dat mensen straks met gedeelde trots denken: dit is ons gelukt.'
Het masker dat Bas zelf heeft gemaakt
Het masker dat Bas zelf heeft gemaakt © RTV Noord

Aan jezelf werken

Tbs'er Bas geniet van de voorbereidingen. Hij maakte voor de voorstelling een masker. 'Ik mocht overal eraan werken, in mijn kamer en verschillende werkzalen. en als ik iets nodig had kon ik bij de technische dienst of de werkzalen spullen halen.' Het geeft hem zoveel plezier dat hij doorgaat met kleien, ook na de voorstelling.
Bas: 'Tbs voelt soms een straf, maar het is ook een luxe positie. Heel veel mensen kunnen niet zeggen dat ze tien jaar de tijd hebben om aan zichzelf te werken. Dat kan ik en medebewoners hier wel zeggen. En als we ook nog zoiets leuks en creatiefs als dit kunnen doen, dan is het voor mij compleet. Tuurlijk wil ik naar buiten, maar ik zit hier niet mijn tijd te verdoen.'
Alle voorstellingen 'TBS' zijn uitverkocht.
De naam Bas is gefingeerd. Zijn echte naam is bekend bij de redactie.
Tbs'ers maken theatervoorstelling: 'Over dromen en ambities'