‘Explosief jaar’ in Oost-Groningen: ‘Ik had direct door dat het foute boel was’

Burgemeester Cora-Yfke Sikkema van de gemeente Oldambt
Burgemeester Cora-Yfke Sikkema van de gemeente Oldambt © Gemeente Oldambt
Een steekpartij, schietpartijen, explosies bij een woning en winkels en ander bendegeweld. Het was allesbehalve een saai jaar voor burgemeester Cora-Yfke Sikkema van de gemeente Oldambt.
Begin juli slaat de vlam in de pan. Twee bendes krijgen het op klaarlichte dag met elkaar aan de stok bij een ijssalon in het centrum van Winschoten. Mannen gaan met elkaar op de vuist en een 29-jarige Winschoter wordt neergestoken. Diezelfde avond zoeken de groepen elkaar weer op en volgen er twee schietpartijen. Daarbij raken twee mannen gewond. Het is het startsein van een maandenlange bendeoorlog.

Burgemeester Cora-Yfke Sikkema, op welk moment dacht u: dit is foute boel?

‘Als je op één dag drie keer gebeld wordt over een steekincident en twee schietincidenten, heb je dat direct door. Ook door de momenten waarop het gebeurde. Eerdere incidenten gebeurden rondom het uitgaan, of achter de voordeur. Dit was op klaarlichte dag. Toen ben ik zo snel mogelijk met de politie en het Openbaar Ministerie (OM, red.) gaan zitten om te kijken wat er aan de hand was.’

Hoe reageerde u?

‘Ik was heel alert. Maar tegelijkertijd wist ik: het is aan de politie en het OM om onderzoek te doen. Ik ben de volgende dag naar de ijssalon gelopen, als burgermoeder. Daar heb ik een luisterend oor geboden. Iedereen was natuurlijk geschrokken.’
De dagen na de schietpartijen neemt het geweld alleen maar verder toe.
Tekst gaat verder onder de afbeelding
Overzicht van het bendegeweld van 10 juli tot en met 13 juli
Overzicht van het bendegeweld van 10 juli tot en met 13 juli © RTV Noord

Zulke zware criminaliteit in uw gemeente, ligt u daar wakker van?

‘Ik heb er niet wakker van gelegen, maar het hield me wel erg bezig. Ik merkte bijvoorbeeld dat ik vaker op mijn telefoon keek dan normaal. Waar ik wél wakker van heb gelegen, is het besluit om de Nacht van Winschoten alleen in afgeslankte vorm toe te staan. Dat vond ik een heel heftig besluit, want dat raakte de inwoners en ondernemers. Maar ik zag vanuit veiligheidsoverwegingen geen andere optie. Het was te onrustig.’

Niet iedereen was even blij met dat besluit. Horecaondernemers besloten vervolgens om de deuren tijdens de Nacht van Winschoten dicht te houden.

‘Dat snap ik, maar het algemene gevoel was dat mensen zich onveilig voelden door wat er allemaal gebeurde. Dat wij maatregelen hebben opgelegd, gaf voornamelijk veel rust. Dat hoorde ik ook vaak van inwoners. Veel ouders waren mij dankbaar, want hun kinderen konden niet meer die kant op. Natuurlijk baalden mensen, dat is volkomen logisch. Maar niemand vond de maatregelen belachelijk.’

Hoe gevaarlijk was de hele situatie voor uw eigen inwoners?

‘Ik denk dat dat wel meeviel. Het geweld was heel erg gericht.’

Toch zat er ook een ‘misser’ tussen. De aanslag met explosieven op een gameshop in Winschoten was een vergissing.

‘Toen dachten we wel: wat krijgen we nou weer? Iedereen zei direct al dat het niet klopte en dat het een vergissing moest zijn. Dat bleek ook, want een paar dagen later werd een aanslag gepleegd op een kapsalon die een paar panden verderop zit. Daar was wel een link mee.’ Kort na de aanslag vertelde de eigenaar van de kapsalon dat de mannen die betrokken zijn bij de bendeoorlog, door hem geknipt worden.

Maar dan was er toch wél gevaar voor inwoners die niks met de hele bendeoorlog te maken hadden?

‘Dat zie ik toch anders. Deze explosie was in de nacht. Ik vind het wel verschillend of je midden in de nacht een explosief plaatst en af laat gaan, of dat je op klaarlichte dag iemand neersteekt of neerschiet. Het geweld was echt gericht. Al neemt dat natuurlijk niet weg dat het superheftig was.’
Tekst gaat verder onder de afbeelding
Overzicht van het bendegeweld van 12 september tot en met 20 september
Overzicht van het bendegeweld van 12 september tot en met 20 september © RTV Noord

Uw gemeente heeft bovengemiddeld vaak te maken met jeugdcriminaliteit. Bent u bang voor een nieuwe aanwas van criminelen?

‘Wij hebben minderjarige jongeren die vast hebben gezeten. Als je als minderjarige in de gevangenis komt, dan heb je iets op je kerfstok. En dat is niet het stelen van een broodje bij de bakker. Vooropgesteld: dat staat los van het bendegeweld waar wij nu mee te maken hebben gehad, maar motiveert ons wel extra om te investeren in de jeugdaanpak. Wij focussen op die groep, maar ook op de vriendjes, vriendinnetjes, broertjes en zusjes van die jongeren. Wij willen voorkomen dat ook zij het slechte pad op gaan. Maar feit is wel dat wij een kwetsbaar gebied zijn, waar veel factoren zijn die jeugd net de verkeerde kant op kunnen duwen.’

Wat bedoelt u?

‘Er is veel ruimte en tegelijkertijd weinig politiecapaciteit, dus ook een kleinere pakkans. Daarbij heeft de overheid bezuinigd op dingen die jongeren leuk vinden. Denk aan jeugdhonken, maar bijvoorbeeld ook op zorg. En daarnaast heb je te maken met relatief meer armoede en lager geschoolde inwoners.’

Is dat op te lossen?

‘Dit is grootstedelijke problematiek. Voor dit gebied geldt niet: het is rustig, er is veel platteland en er gebeurt dus niks. Dat is wel gebleken. Daarom hameren wij bij het Rijk op meer capaciteit voor de politie. Dat doen we al langere tijd. Uit het rapport ‘Ondermijning in het Ommeland’ bleek al dat gemeenten buiten de stad Groningen te weinig capaciteit hebben om criminele ondermijning aan te pakken. Dit is een structureel probleem, niet alleen in onze gemeente.’

Terug naar het bendegeweld in uw en omliggende gemeenten. Hoe groot is de dreiging op dit moment?

‘Daar kan ik niet veel over zeggen. Niet omdat ik dat niet wil, maar omdat dat aan de politie en aan het OM is. Het is op dit moment in elk geval rustig. Het onderzoek loopt nog steeds en wat betreft de steek- en schietincidenten waarmee het begon, zit iemand vast. Twee anderen zijn opgepakt, maar ondertussen weer vrij. Ze zijn nog wel onderdeel van het onderzoek.’

Er zijn ook acht personen aangehouden die allemaal in Tilburg wonen. Wat zegt dat?

‘Die beschouw ik als de uitvoerders. Het is bijzonder dat ze allemaal daarvandaan komen. Ik kan veel theorieën bedenken, maar daar ben ik niet voor. Ik wens de politie en het OM veel succes met dat onderzoek. Maar het is natuurlijk geen toeval, hier zit iets georganiseerds achter.’

Kunnen uw inwoners met een gerust hart het nieuwe jaar in?

‘Dat hoop ik wel! Ik kan niks garanderen, dat kan ik nooit. We kunnen wel met z'n allen de gemeente iets veiliger maken. Mensen in dit gebied verklikken elkaar niet. Veel mensen denken: als ik er maar geen last van heb, dan laat ik het rusten. Maar als we dat doen, dan is de kans groter dat de jongere generatie ergens ingezogen wordt, wat je geen enkel kind gunt. We moeten met z'n allen alert blijven.’
Terugblik 2023
RTV Noord publiceert op de dagen tussen kerst en oud en nieuw een reeks eindejaarsverhalen en columns die we bundelen op onze terugblikpagina. Hier vind je ook de best gelezen verhalen én de tips van de redactie van 2023.