‘Bankroet Holland Norway Lines had een grote emotiefactor’

Hans Silvius handelde tientallen faillissementen af als curator. Sommige blijven hem echt bij. Het bankroet van Holland Norway Lines van afgelopen jaar is er zeker een van. NoordZaken blikt met Silvius terug op de stormachtige opkomst en dramatische ondergang van de veerdienst op Noorwegen.
‘Het was beslist een emotioneel beladen faillissement’, zegt Silvius. Nadat de lijndienst tussen de Eemshaven en het Noorse Kristiansand razendsnel aan populariteit won en in 2022 al 200.000 passagiers trok, stortte het veelbelovende initiatief met de MS Romantika even snel weer in.
‘Iedereen spreekt me er voortdurend op aan’, vertelt Silvius in het kantoor van De Haan Advocaten en Notarissen in Groningen. ‘Ik merk dat de regio veel trots heeft ontleend aan de veerdienst. Het blijft mensen bezighouden. Ze willen weten hoe het er nu mee gaat en of de veerdienst terugkeert.’
Hans Silvius
Hans Silvius © Loek Mulder/RTV Noord

Hectiek van het bankroet

Silvius’ dagen zijn niet meer van vroeg tot laat met het HNL-faillissement gevuld, zoals in de hectiek na het bankroet begin september het geval was. Hoewel de grootste druk er op dit moment vanaf is, besteedt Silvius nog steeds een paar dagen per week aan de afwikkeling ervan.
De ervaren curator is wel wat gewend als het gaat om faillissementen en de financiële en menselijke drama’s die er mee gepaard gaan. Silvius heeft het over de emotiefactor rond een bankroet. Die was bij HNL beslist enorm, stelt hij vast.
Hij vergelijkt de teloorgang van de rederij met het bankroet van de Hortus in Haren, zo’n twintig jaar geleden, en met die van het Sionsberg Ziekenhuis in Dokkum in 2014. Bij beide was Silvius als curator betrokken en hij zag er hoe het niet alleen de direct betrokkenen trof, maar dat anderen de voorzieningen ook zagen als een collectief bezit.
Silvius: ‘Een faillissement ervan geeft mensen het gevoel dat ze iets verliezen, iets kwijtraken. Het raakt mensen echt wanneer dergelijke voorzieningen verdwijnen. Het is een soort rouwproces.’

Moedig maar onervaren

Vanwege de impact die een bankroet heeft, treft Silvius regelmatig een ontredderde boel aan wanneer hij binnenstapt als curator. Opvallend genoeg was dat allerminst het geval bij HNL.
‘Wat ik aantrof was de sfeer van een startup. Een groep enthousiaste, betrekkelijke jonge mensen, die er echt voor wilden gaan. Dat trof mij heel erg.’
Het was moedig, maar ze hebben niet voorzien wat er op ze af zou komen
Hans Silvius - curator
‘Heel moedig’, noemt Silvius de ondernemers achter Holland Norway Lines. ‘Het was een enorme onderneming, met enorme financiële belangen, opgezet door een heel jonge organisatie. Het was frappant dat zo’n jonge organisatie met zo’n groot project bezig was.’
Normaalgesproken doet een bedrijf er volgens Silvius zeker een jaar of vijf à tien over om met vallen en opstaan de omvang van een operatie als die van Holland Norway Lines te bereiken. ‘Maar hier waren ze al heel snel na de start volledig operationeel.’
Dat werd ook de valkuil van HNL, is de analyse van Silvius. De complexiteit van het initiatief, gecombineerd met de onervarenheid van de HNL-organisatie en de miljoenen die er nodig waren om de zaak draaiende te houden, heeft de zaak uiteindelijk omgetrokken.
Silvius: ‘Het was heel moedig om eraan te beginnen. Maar daarmee is misschien ook gezegd dat ze niet hebben overzien wat er op ze af zou komen.’

Van de ondergang redden

Initiatiefnemers waren de ondernemers Bart Cunnen uit Den Haag en de Limburger Patrick America, die financieel gesteund werden door investeerders uit hun eigen zakenkring. Toen de kosten van de veerdienst veel hoger uit bleken te vallen, moesten de aandeelhouders en andere geldschieters zeker drie keer miljoenen bijpassen om de veerdienst van de ondergang te redden.
Dat gebeurde onder meer nadat Cunnen en America al een stap opzij hadden gedaan en de Groninger Wilbert Boneschansker en de Noor Morten Aggvin de nieuwe directie van HNL vormden, eind 2022.
De nieuwe directie slaagde erin vijf van de twaalf aandeelhouders over te halen de beurs te trekken. Maar het schip maakte toen reeds slagzij, stelt curator Silvius vast: ‘Ze stapten in op het moment dat de onderneming al in zwaar weer verkeerde. Ze moesten alles op alles zetten om de eindstreep te halen.’

Afvaarten geschrapt

Aanloopkosten bleken veel te hoog, onder meer door de borg van vier miljoen euro die verhuurder Tallink vroeg voor de MS Romantika. Ook de huur voor het schip van maandelijks een miljoen bleek moeilijk op te brengen, zeker toen problemen ontstonden in de Eemshaven.
Daar zou Holland Norway Lines een kade bouwen, maar het bedrijf en havenbeheerder Groningen Seaports konden het niet eens worden. In januari van dit jaar werden de eerste afvaarten noodgedwongen geschrapt. Dat gebeurde daarna regelmatig, waardoor inkomsten wegvielen en reizigers kopschuw werden.
Afgelopen zomer leek het optimisme enigszins terug te keren toen HNL eerst Cuxhaven en later Emden als thuishaven had gevonden, maar de financiële lasten bleken niet langer te dragen.

Afwikkeling kan nog jaren duren

Het faillissement van de veerdienst tussen de Eemshaven en het Noorse Kristiansand zal Silvius en een groepje kantoorgenoten nog wel een tijdlang bezighouden. Want het kan vele jaren duren voordat een faillissement met de omvang van dat van HNL, volledig is afgehandeld, zegt Silvius.
Veel tijd van Silvius en zijn medewerkers gaat momenteel op aan het in kaart brengen van de tienduizenden gedupeerde passagiers en hun claims. Aanvankelijk werd hun aantal geschat op 75.000 reizigers. Nu staat de teller op 100.000.
‘Mensen hebben via meerdere online-platformen tickets gekocht. Die had ik eerst niet goed in beeld’, legt Silvius uit. Om beter zicht te krijgen, heeft de curator zelf een website opgezet waar iedereen zijn vordering kan indienen.

Beter inzicht

‘Ik heb nu beter inzicht’, zegt Silvius, die de totale schade voor de groep passagiers op een miljoen of vijf schat. Silvius verwacht overigens dat lang niet iedereen een vordering indient, omdat mensen ervan uitgaan dat ze hun geld toch niet terugkrijgen.
Maar of dat terecht is? Silvius: ‘Ik zal nu nog niet zeggen dat het goed zal komen, zeker niet. Er zijn kansen maar of dat uiteindelijk wat wordt, ik weet het niet.’ Dat geldt trouwens niet voor passagiers die hebben geboekt via HNL Travel, het reisbureau van Holland Norway Lines. Die worden via de Stichting Garantiefonds Reisgelden schadeloos gesteld.

Afreageren

Al is een reisje naar Noorwegen een luxe die niet iedereen zich kan veroorloven, onder de gedupeerden treft Silvius veel schrijnende gevallen. ‘Mensen die gespaard hebben om een reisje te maken met z'n tweeën of met het gezin. Die besteden een paar duizend euro en dat is dan weg. Dat is natuurlijk heel hard.’
Er zijn hele agressieve reacties geweest. Maar wat moet ik daarmee?
Hans Silvius
Persoonlijk kreeg Silvius het van meerdere getroffen passagiers ook flink om de oren. ‘Er zijn hele agressieve reacties geweest. Maar wat moet ik daarmee? Mensen hebben iets nodig waar ze zich op af kunnen reageren en als ik dat dan even ben, dan vind ik dat verder prima.’

Meer bedrijven omgevallen

Het schuldbedrag dat uitstaat bij gedupeerde passagiers, is maar een klein deel van de totale schuld van Holland Norway Lines. Die schat Silvius op enkele tientallen miljoenen. Het betreft een breed palet aan schuldeisers, variërend van het UWV en de belastingdienst tot bedrijven die de catering aan boord verzorgden.
Als ze al wat terugzien van het geld dat ze van HNL tegoed hebben, dan zal dat volgens Silvius niet veel zijn.
Een aantal bedrijven is ten onder gegaan doordat HNL de rekeningen niet betaalde: het uitzendbureau Global Crewmanagement dat zeevarenden leverde, ging al snel na het faillissement van HNL zelf failliet. Eind oktober volgde een paar toeleverende bedrijven uit Farmsum.
Het lijkt er vooralsnog op dat het hier bij blijft, zegt Silvius: ‘Het is mij niet bekend dat er nog meer op omvallen staan.’

Interesse voor doorstart

Gelijk met het afwikkelen van de schulden gaat zijn aandacht uit naar een doorstart van Holland Norway Lines, beslist geen kansloze operatie volgens Silvius. Mits de veerdienst op een wat andere manier wordt opgezet, met meer ruimte voor vrachtverkeer bijvoorbeeld. De Eemshaven is de eerste haven die ervoor in beeld is.
Meerdere geïnteresseerden hebben zich gemeld. Er is zelfs sprake van competitie tussen de gegadigden. De provincie en Groningen Seaports zijn ook betrokken. Silvius noemt hun opstelling ‘heel positief.’
Op de vraag of we in de zomer weer met de boot naar Noorwegen kunnen, antwoordt curator Hans Silvius hardop lachend: ‘Het is niet aan mij om te beslissen of dat doorgaat, maar díe kans acht ik niet zo groot.’
Terugblik 2023
RTV Noord publiceert op de dagen tussen kerst en oud en nieuw een reeks eindejaarsverhalen en columns die we bundelen op onze terugblikpagina. Hier vind je ook de best gelezen verhalen én de tips van de redactie van 2023.