Vrijwilligers krijgen meer begeleiding, hulp en coördinatie bij een nieuwe containerramp

Vrijwilligers helpen mee het strand van Schiermonnikoog schoon te maken tijdens de containerramp in 2019
Vrijwilligers helpen mee het strand van Schiermonnikoog schoon te maken tijdens de containerramp in 2019 © Jeroen Berkenbosch/RTV Noord
Als de kust weer vol ligt met rommel zoals vijf jaar geleden bij de MSC Zoe, zijn er meer richtlijnen voor vrijwilligers die willen helpen met opruimen. Rijkswaterstaat en de noordelijke veiligheidsregio's hebben daarover afspraken gemaakt.
'De calamiteiten met de MSC Zoe overkwamen ons destijds. We wisten ook niet goed wat we met al die vrijwilligers moesten. Dat blijkt wel uit de evaluatie', zegt Martin Kool, programmaleider Netwerksamenleving bij Veiligheidsregio Fryslân. Aan de hand van de ervaringen na de containerramp vijf jaar geleden is er een zogeheten 'handreiking' ontwikkeld.
Die is ontwikkeld door de Veiligheidsregio Fryslân samen ontwikkeld met Veiligheidsregio Groningen en -Noord-Holland Noord.
'Het mooie daarvan is dat het niet alleen voor bij kustvervuiling is', legt Kool uit. 'We hebben het breder opgepakt. Wij zien bij verschillende calamiteiten dat onze inwoners graag willen helpen.'

Veilig kunnen helpen

Het betekent in de praktijk dat er voortaan contact wordt opgenomen met initiatiefnemers die willen helpen. Het belangrijkste daarbij is dat er een veilige werkomgeving is.
'Als vrijwilliger krijg je een aanspreekpunt en kom je in contact te staan met de crisisorganisatie. Mensen krijgen ook steun en faciliteiten.'
Martin Kool, programmaleider Netwerksamenleving bij Veiligheidsregio Fryslân
Martin Kool, programmaleider Netwerksamenleving bij Veiligheidsregio Fryslân © Omrop Fryslân
'Wij zijn landelijk actief om die handreiking te laten zien als best practise. Het wordt landelijk omarmd', geeft Kool aan.

Zaken tegen het licht gehouden

Rijkswaterstaat heeft ook niet stilgezeten, al lijkt vijf jaar na de MSC Zoe wel wat aan de late kant. Maar volgens Erik Baak (adviseur crisisbeheersing bij de landelijke crisisorganisatie van Rijkswaterstaat) zijn daar wel redenen voor.
'Dit soort zaken vergt een hele grote evaluatie. We zijn met de aanbevelingen aan de slag gegaan. Verder is het niet alleen voor Noord-Nederland opgepakt, maar gaan we hier ook landelijk mee aan de slag', legt Baak uit. 'Door de coronacrisis is alles ook vertraagd. Maar we kunnen nu overgaan tot implementatie.'

'Professionele vrijwilligers'

Er zijn nu calamiteitenplannen, draaiboeken en inzetplannen gemaakt voor als er afval op de kust belandt. Voor de inzet van vrijwilligers richt Rijkswaterstaat zich op zogenaamde professionele vrijwilligers: mensen die bijvoorbeeld al goed thuis zijn op het Wad, zoals wandelgidsen.
Maar wat betekent dat nu concreet? Baak: 'We zoeken graag de samenwerking met alle professionele vrijwilligersorganisaties hier in de regio zodat we gezamenlijk dit soort scenario's het hoofd kunnen bieden.'

Materiaal en vrijwilligers

Ook is er op afroep materiaal beschikbaar. 'Zoals overalls, persoonlijke beschermingsmiddelen, harken en scheppen, zodat we zo snel mogelijk de kust weer schoon kunnen maken.' Verder zijn er ook tenten beschikbaar.
Vrijwilligers worden ook geregistreerd en krijgen instructies. Zij zijn ook verzekerd, mocht er iets misgaan, zegt Baak.
Erik Baak, adviseur crisisbeheersing bij de landelijke crisisorganisatie van Rijkswaterstaat
Erik Baak, adviseur crisisbeheersing bij de landelijke crisisorganisatie van Rijkswaterstaat © Omrop Fryslân
'We sluiten overeenkomsten af met de betrokken vrijwilligersorganisaties en er wordt een volledige paragraaf gewijd aan hoe we omgaan met aansprakelijkheid. Daarnaast sluiten we ook overeenkomsten af met de personen die vanuit die organisaties zijn aangesloten.'

Nederland is er klaar voor

Alle seinen staan nu op groen om dit alles ook in de praktijk te brengen, geeft Baak aan. 'Als het morgen gebeurt, kunnen we handelen.'
Er moet nog wel geoefend worden en dat staat voor dit jaar in de planning. De rest van het land volgt later, aldus de rampenman van Rijkswaterstaat.
'We gaan over tot een landelijke uitrol. Om te beginnen met Noord-Nederland. Daarna de Hollandse kust, daarna de Zeeuwse delta en daarna gaan we ook de binnenwateren faciliteren.'