‘Aantal jongeren in stad Groningen groeit juist, een terugroepactie is zinloos’

Braindrain een probleem? Welnee. In de stad Groningen groeit het aantal hoogopgeleide jongeren zelfs. De onlangs gelanceerde Groningse Terugroepactie mag dan leuk en ludiek zijn, zinvol is die niet, zeggen specialisten op het gebied van de arbeidsmarkt.
Braingain in plaats van braindrain dus. Stop daarom met het scheppen van het beeld dat sprake is van leegloop, zegt Sierdjan Koster, hoogleraar economische geografie en arbeidsmarktdynamiek aan de RUG.
Want dat is precies wat de Groningse Terugroepactie doet. Deze campagne, die Marketing Groningen in opdracht van de gemeente Groningen begin december begon wil young professionals vanuit de Randstad terug lokken naar hun geboortegrond of studiestad.
Er gaan een heleboel afgestudeerden weg, maar netto blijft er tien à vijftien procent achter
Sierdjan Koster - Hoogleraar economische geografie
Koster bestudeert in het project Talent in de Regio het fenomeen van wegtrekkende studenten samen met collega’s van de RUG en de Hanzehogeschool al een tijdlang. ‘Er gaan inderdaad een heleboel weg nadat ze zijn afgestudeerd’, zegt hij. ‘Maar netto blijft er tien à vijftien procent.'
Het rekensommetje dat Koster samen met zijn collega Viktor Venhorst maakt is als volgt: van de honderd studenten aan de RUG of de Hanzehogeschool die naar Groningen komen, vertrekken circa tachtig na het afronden van hun studie omdat ze elders in het land een baan vinden.
Vijf van de honderd studenten woonden al in de stad, die tellen daarom niet echt mee als blijvers, dus blijft er een positief saldo over van zo’n vijftien studenten. Waarmee de populatie van slimme, getalenteerde hoger opgeleiden in de stad dus groeit.
Sierdjan Koster
Sierdjan Koster © Eigen foto

Posters op bushokjes

Leuk en ludiek, maar ’niet zinvol’, vindt Koster van de terugroepcampagne van Marketing Groningen. ‘Voor de stad Groningen geldt dat het beeld van braindrain dus niet klopt. En je kunt je afvragen hoe effectief de aanpak van Marketing Groningen is.’
Studenten die vertrekken hebben hun keus al gemaakt om elders carrière te maken en die haal je volgens Koster echt niet over door de negatieve kanten van de Randstad te benadrukken. Dat doet de campagne met posters op bushokjes met teksten als ’Claustrofobie vanwege beperkte m2 woonoppervlak’ of ‘Benauwdheid door matige luchtkwaliteit’.
Als ze zijn vertrokken, dan ben je te laat
Sierdjan Koster - Hoogleraar economische geografie
‘Als ze zijn vertrokken, dan ben je dus te laat. Het zou effectiever zijn om in te zetten op de kansen die Groningen of Noord-Nederland biedt wanneer de studenten hier nog zijn. Dat is wanneer je het ijzer moet smeden.’
Zorg ervoor dat studenten Groningen beter leren kennen en toon ze welke aantrekkelijke werkgevers en mooie bedrijven de regio heeft, is het advies van Koster. En investeer in goede en betaalbare woningen voor starters op de arbeidsmarkt.
De toon van de campagne van Marketing Groningen zou zelfs averechts kunnen werken, meent Koster. Het voedt immers het beeld dat je voor een échte carrière naar het westen van het land moet.

Platteland verliest jongeren wel

Voor de Ommelanden ligt het overigens anders en is het minder rooskleurig, nuanceert Koster. Voor het gehele platteland in het Noorden geldt dat er sprake is van een lichte afname van hoger geschoolde jongeren.
Want zes jaar na afstuderen is het aantal RUG-studenten dat nog in het Noorden woont, gedaald naar 36 procent. Van de Hanze-studenten heeft 65 procent de regio nog als woonlocatie.
Op langere termijn gerekend is voor heel Noord-Nederland dus wél sprake van weglekken van hoogopgeleid talent. ‘Een kleine braindrain’, zegt Jouke van Dijk, hoogleraar regionale arbeidsmarktanalyse en collega-onderzoeker van Sierdjan Koster.

Weinig interessante banen

Van Dijk zegt dat het komt doordat de bedrijven in het Noorden klein zijn en onvoldoende carrièreperspectief bieden. Van Dijk: ‘Soms gaat men ook weg omdat de partner een goede baan in de Randstad kan vinden. Natuurlijk zou het mooi zijn als hier meer studenten zouden blijven, maar er zijn te weinig interessante banen.’
Het tv-programma Nieuwsuur zond eind december een item uit over de Groningse Terugroepactie. Daarin zegt wethouder Economische Zaken Carine Bloemhof dat de stad Groningen banen genoeg heeft in het onderwijs of bij het UMCG.
Maar dat geldt lang niet voor alle beroepen, zegt Van Dijk: ‘Economen en juristen vinden hier moeilijker werk. In het Nieuwsuur-item zeggen die dan ook ze weggaan.’
De RUG is te groot voor de regio
Jouke van Dijk - oogleraar regionale arbeidsmarktanalyse
Van Dijk tilt niet zo enorm zwaar aan het wegtrekken van studenten. Dat studenten hun heil elders zoeken kan ook helemaal niet anders, benadrukt hij: ‘Eigenlijk is de RUG iets te groot voor de regio.’
‘We profiteren heel erg van de bestedingen van studenten en van de grote universiteit met veel personeel die ook weer hier hun geld uitgeven. Ik zie al die afgestudeerden liever als een mooi schoon exportproduct in plaats van als braindrain.’

Zet in op vasthouden

Niettemin verdient het onderwerp met het oog op het wegtrekken van hoger geschoolden van het platteland wel degelijk aandacht, vindt Sierdjan Koster. En ook voor de stad is het zinvol om in te zetten op vasthouden van meer hbo’ers en RUG-studenten.
Hier ligt ook voor de bedrijven een taak, meent Koster. Die moeten ervoor zorgen dat ze zichtbaarder zijn voor studenten en contact met ze houden na hun afstuderen.