Ella heeft 'eelt op haar ziel' door gebeurtenissen in azc Ter Apel

Ella helpt een bewoner nadat hij zichzelf heeft verwond
Ella helpt een bewoner nadat hij zichzelf heeft verwond © RTV Noord
Steekpartijen, bewoners die onder invloed zijn van drugs of alcohol en mensen die zichzelf verwonden. Als COA-medewerker kom je in veel situaties terecht waar de meesten van ons niet in terecht (willen) komen. Ella, die al meer dan tien jaar voor het COA werkt, vraagt zich daarom hardop af: 'Hoe lang wil ik dit werk nog doen?'
In de tweede aflevering van de serie 'Achter de poort' zien we in wat voor situaties COA-medewerkers bij het aanmeldcentrum in Ter Apel terecht komen. In één dag dealt woonbegeleider Ella met iemand die op de snelweg heeft gelegen, iemand die zichzelf heeft verwond en stuurt ze iemand anders naar de dokter omdat hij diepe snijwonden in zijn been heeft die eigenlijk gehecht moeten worden.
Of al dat leed iets met haar doet? 'Inmiddels niet meer', zegt ze. 'Je krijgt op een gegeven moment eelt op je ziel. Je hebt het dan zo vaak gezien dat je niet kan meejanken, maar moet handelen.'
Bekijk hier de tweede aflevering van de serie: 'Achter de poort' over COA-medewerkers bij het aanmeldcentrum in Ter Apel (lees verder onder de video):
Achter de poort: Twijfel (aflevering 2)

Meer agressie en minder gesprekken met bewoners

Ella werkt al twaalf jaar voor het COA. Toen ze begon was de afdeling een heel stuk groter en de sfeer anders: 'Je hebt nu meer met agressie te maken en dat is niet altijd leuk', vertelt ze. 'Vroeger ging je ook vaker met elkaar in gesprek en daardoor had je wederzijds begrip. Dat mis ik soms'.
Door de druk op Ter Apel moest haar afdeling worden ingekrompen. Asielzoekers die geen afspraken meer hebben in bij het aanmeldcentrum, worden zo snel mogelijk naar andere locaties in het land gebracht. Op die manier is er weer plek voor nieuwe asielzoekers.
Er verblijven daardoor relatief meer asielzoekers die om speciale redenen eerder aan de beurt zijn bij de Immigratie- en naturalisatiedienst (IND), de dienst die beslist of iemand wel of niet een verblijfsvergunning krijgt. Het zijn onder andere asielzoekers die overlast veroorzaken. 'We zijn bezig met een proef waarbij ze versneld door de asielprocedure gaan', legt Ella uit.
Op die manier weten asielzoekers met een kansarme asielaanvraag sneller of ze Nederland moeten verlaten of niet. Door ze in Ter Apel te houden, zijn ze altijd in de buurt als de IND ze nodig heeft.
Wat voor asielzoekers het zijn die in Ter Apel worden gehouden? 'Je hebt nu heel veel alleenstaande mannen die het totaal niet interesseert wat je zegt', zo omschrijft Ella de huidige bewoners op haar afdeling. 'Ze komen hier en de boel wordt versmeerd, er wordt drugs gebruikt en ze hebben totaal geen respect. Het is gewoon een andere doelgroep.'
Oh, de tv hangt er ook niet meer
Ella - woonbegeleider vervolgopvang
Voor bewoners waarvan het COA weet dat ze vaker overlast hebben veroorzaakt zijn zogenaamde 'overlastunits' op de vervolgopvang. Het zijn huizen waar overlastgevers bij elkaar worden geplaatst. Regelmatig checken de woonbegeleiders of alles nog in orde is. Tijdens een inspectie zegt Ella: 'Oh, de tv hangt er ook niet meer', alsof het aan de orde van de dag is.
Wanneer een deur van de slaapkamer opengaat doet Ella een eigenaardige ontdekking: een jongen verzorgt diepe snijwonden op zijn been. Collega Mariska weet te vertellen dat hij zichzelf een paar dagen eerder heeft verwond. 'Eigenlijk hadden deze wonden gehecht moeten worden', zegt ze nog tegen Ella. De bewoner wordt naar de doktersdienst gestuurd.
Ella noemt de bewoners van de overlastunit 'nog eigenlijk allemaal kleine jongetjes'. 'Soms zien ze het niet meer zitten en dan snijden ze zichzelf.' Of dat iets met haar doet? Nee. Maar wanneer we naar gebeurtenissen vragen die wel iets met haar hebben gedaan, probeert de stoere Ella haar tranen te onderdrukken.
'Ik werk al twaalf jaar voor het COA en realiseer mij dat ik ook mooi dingen heb meegemaakt. Die zijn weggezakt en dat komt opeens naar boven. Het is niet alleen maar kommer en kwel hier.'
Hoe naar een werkdag ook kan zijn voor haar, ze doet het altijd samen met de collega's die ze al jaren kent. 'Mijn collega's. Dat is de reden dat ik hier nog werk', zegt ze tot besluit.

Voor het eerst camera's 'achter de poort'

Het is voor het eerst dat een cameraploeg langdurig heeft meegedraaid achter de poorten van de COA-opvang in Ter Apel. In de periode juli tot en met november vonden er opnames plaats. Het resulteert in de vierdelige documentaireserie 'Achter de poort'.
In de eerste aflevering hebben we gezien dat COA-medewerkers zich in de steek gelaten voelen door de politiek. Met beperkte middelen proberen ze toch iedereen zo goed mogelijk op te vangen.
Volgende week zien we hoe het eraan toegaat op de opvang voor minderjarigen, waar afgelopen zomer al twee keer het aantal mensen zat dan de bedoeling was. In de laatste aflevering kijken we mee met medewerkers van de vertreklocatie. Deze asielzoekers moeten het land verlaten.
De serie 'Achter de poort' is elke donderdagavond vanaf 18.30 uur te zien bij RTV Noord. De uitzendingen worden elk uur herhaald en zijn ook op de website en ons YouTube-kanaal terug te vinden.
Deze publicatie is tot stand gekomen met steun van het Fonds Bijzondere Journalistieke Projecten.