Docu-serie De Aarde Beeft bedolven onder loftuitingen: 'Dat geeft aan hoe diep het allemaal zit'

Winfried Baijens bij de viewing van de slotaflevering in Forum Groningen
Winfried Baijens bij de viewing van de slotaflevering in Forum Groningen © Cunera van Selm/RTV Noord
Het team van Andere Tijden dat verantwoordelijk is voor 'De Aarde Beeft', een tv-serie over de gevolgen van de gaswinning in onze provincie, wordt bedolven onder positieve reacties. Vanavond wordt op NPO2 de vierde en laatste aflevering uitgezonden.
Maker Winfried Baijens kan er niet over uit, zo lovend waren de recensies. 'Hartverwarmend, jazeker, maar ook reacties van mensen die gewoon enthousiast en blij waren dat Groningen eens op een andere manier in de landelijke media werd belicht dan ze kennelijk gewend waren. Ik heb honderden berichten binnengekregen, als het niet tegen de duizend loopt.'
Het geeft, zegt de programmamaker, alleen maar aan hoe diep het in Groningen allemaal nog zit. 'Zowel de frustratie als de trots. En dat heeft ons enorm geraakt moet ik zeggen.'

Oók de schoonheid laten zien

Baijens denkt wel te weten waarom dat sentiment er is: 'Als je wil begrijpen waar het verdriet van de Groningers over het verpesten van hun leefomgeving vandaan komt, dan moet je óók de schoonheid van die leefomgeving laten zien. Vandaar dat we ook heel bewust zijn begonnen te draaien in de zomer, als alles er heel mooi uitziet.'
(Artikel gaat verder onder de foto)
Presentator Winfried Baijens
Presentator Winfried Baijens © NTR
In aflevering 1 en 2 komt die schoonheid van Groningen volgens hem heel duidelijk naar voren: 'Voor sommige mensen kwam dat misschien wat vreemd over. 'Hè, het zou toch over de bevingen gaan?' Over die toon en insteek krijgen we heel veel goede reacties, maar er zijn natuurlijk ook heel veel mensen die opnieuw boos, gefrustreerd of verdrietig worden.'
Aflevering 1 hakte er bij de betrokkenen al enorm in, terwijl het échte verdriet pas in aflevering 4 aan bod komt
Winfried Baijens - maker van De Aarde Beeft
Baijens is blij verrast met die lovende reacties. 'Dat vonden wij best spannend hoor. Tijdens de eerste voorvertoning in het Forum waren veel mensen die hebben meegeholpen met de serie. Die waren er zelf ook verbaasd over hoezeer het hun raakte. En dat was aflevering 1 nog maar. Als dít er al zo inhakt, dachten wij... Want pas in aflevering 4 komen de écht zware verhalen, het verdriet van Groningen en de frustratie van nu aan bod.'
Vandaar dat werd besloten om ook deze aflevering 4 gezamenlijk in het Forum te bekijken. Dat gebeurde afgelopen zaterdag. 'Dat is beter dan dat mensen alleen thuis voor de buis zitten.' Het bleek een juiste zet. 'Van wat daar gebeurde werden we allemaal heel erg stil. Daar vloeiden tranen en daar was woede. Maar daarnaast ook weer blijdschap, over het feit dat het op deze manier allemaal op een rij is gezet.'

Tijdelijk wonen in Schouwerzijl

Baijens nam tijdens het maken van De Aarde Beeft zelf zijn intrek in Groningen. Hij ging tijdelijk wonen op het Hogeland, in Schouwerzijl. Of dat heeft geholpen bij het maken van de serie vindt Baijens lastig te zeggen.
'Zoiets weet je achteraf natuurlijk nooit helemaal zeker, maar ik heb de indruk van wel. Ik heb er in ieder geval heel veel plezier gehad, hoewel we natuurlijk een heel serieus verhaal hadden te vertellen. Maar ik ben hier best lang geweest, ook op m'n vrije dagen. Ik heb dus ook gewoon genoten van Groningen en de Groningers. Waar dat zit in de serie, is moeilijk aan te wijzen. Maar tóch zit het er.'
(Artikel gaat verder onder de tweet)
Zelf kwam Baijens uiteraard ook legio zaken tegen waar hij vooraf geen weet van had. Wat hem vooral raakte was de ongelijke behandeling die hij nu met eigen ogen zag.
Als je daadwerkelijk de ongelijke behandeling in een straat ziet, dan schrik je wel
Winfried Baijens - maker van De Aarde Beeft
'Ik heb vooraf natuurlijk veel gelezen over Groningen', zegt hij, 'óók over die ongelijke behandeling. Oké, klinkt vervelend, denk je dan, als je dat op papier ziet staan. Maar als je dan daadwerkelijk in zo'n straat staat waar de ene helft wordt geholpen en dan andere niet... Dat is bizar, daar ben ik echt van geschrokken.'

Niet klagen om het klagen

Ook het daadwerkelijk in contact komen met gedupeerden maakte indruk. 'Want dan voel je de frustratie. Je ziet waar ze wonen, wat voor mensen het zijn, dat het geen klagers om het klagen zijn. Op deze manier krijg je alle nuances mee. Door de vele mensen die je spreekt.'
De makers kwamen veel van de mensen in aflevering vier pas tijdens de opnames op het spoor. 'Normaal gesproken houden we met iedereen voorgesprekken, maar in dit geval spraken we heel veel mensen die we tegenkwamen of die ons aanspraken tijdens het draaiproces. 'Ga nog even kijken bij die', werd dan gezegd. Je hoefde maar om te hoek te gaan of je had wéér een aangrijpend verhaal. Daar schrok ik wel van.'
Lovende reacties. En de kijkcijfers?
De reacties waren lovend, maar hoe zit het met de kijkcijfers? Scoort De Aarde Beeft nog een beetje? Winfried Baijens: 'Met alle respect voor mijn NPO-collega's, maar we zaten de afgelopen weken tegenover De Slimste Mens, en dat was nou niet de slimste programmering. Daar baalden wij wel een beetje van.'
De impact is groot
'Los daarvan zijn de cijfers wel goed. Inclusief terugkijkers zit aflevering 1 nu tegen de 700.000 aan, hopelijk gaan we daar nog overheen. Maar de impact is groot en daar is het de NPO om te doen. Bovendien is De Slimste Mens nu afgelopen, terwijl je merkt dat de interesse door de goede recensies per aflevering toeneemt.'
Groningers kijken zes keer zoveel
'Uit de cijfers blijkt dat Groningen zes keer zoveel kijkt als andere provincies. En de Groningers die kijken, kijken voor 96 procent van begin tot einde. Zo'n hoog percentage zie je eigenlijk nooit. Al is de spreiding over het hele land ook goed.'
Ik ben al politici aan het aanschrijven: kijk dit, reageer eens, doe er wat mee
Winfried Baijens - maker van De Aarde Beeft

En nu dan?

Baijens proefde tijdens de tweede vertoning in het Forum wel zoiets van: en nu dan? 'Die frustratie voelde ik wel ja. Gaan de rest van Nederland en de politiek dit nu tot zich nemen en gebeurt er iets mee? Ik ben daarom ook al politici aan het aanschrijven. Zo van: kijk dit, reageer eens en doe er wat mee.'
Er gaan wat geruchten over een vervolg, of sowieso een andere docu over Groningen. Hoe zit dat? Baijens: 'Nou, er komen wel heel veel verhalen op ons af, dus in die zin: wie weet. Maar eerst gaan we naar Limburg, dat wordt het laatste deel van deze drieluik. In Limburg hebben ze namelijk hetzelfde meegemaakt als de mensen in Zeeland en in Groningen: niet gehoord worden of een wingewest zijn.'