Column: Boos op kunst

Alice Buitenga wisselt haar column af met Eva Hulscher
Alice Buitenga wisselt haar column af met Eva Hulscher © RTV Noord
Deze winter was ik een paar dagen in Wenen. Een stad met een roemrijke historie, prachtige paleizen (van de Habsburgers) en musea met wereldberoemde kunstwerken. En misschien nog belangrijker: de traditionele Weense koffiehuizen waar de koffie goed is en de Sachertorte nog beter.
Op een ochtend was ik in het Leopold Museum, dat bekendstaat om zijn collectie Oostenrijkse kunst uit de periode 1850-1940. Er hangen onder meer ruim tweehonderd schilderijen van Egon Schiele (1890-1918). In zijn eigen tijd werd Schieles rauwe, expressionistische werk vooral verafschuwd, maar tegenwoordig wordt hij gezien als een exceptioneel getalenteerde kunstenaar.
Deze waardering wordt niet door iedereen gedeeld, merkte ik toen ik door de zalen dwaalde. Twee Nederlandse vrouwen beenden in hoog tempo langs Schieles schilderijen en leverden luid en ongezouten commentaar. ‘Wat een treurigheid, zelfs de bomen zijn treurig’, klaagde de een. De ander viel haar bij: 'Nee, dit is hélemaal niks’.
Een zaal verderop hing het schilderij Moeder en twee kinderen van Schiele. Daar werden de dames pas echt verontwaardigd: ‘Dat dóe je toch niet, moeder en kind zó afbeelden’. En ze stoven verder, op weg naar het volgende misbaksel van deze beroemde Oostenrijkse schilder.
Egon Schiele: Moeder met twee kinderen
Egon Schiele: Moeder met twee kinderen
Zo zal de kritiek in Schieles tijd ook ongeveer geklonken hebben, peinsde ik en dacht opeens aan Georg Baselitz, een hedendaagse Duitse kunstenaar (geboren in 1938) die vooral bekend is door zijn omgekeerde schilderijen.
Een paar jaar geleden bezocht ik een tentoonstelling van Baselitz’ werk in de Kunsthalle in Emden. Zaal na zaal hing vol met enorme schilderijen, allemaal met afbeeldingen op de kop. Ik gedroeg mij ongeveer zoals de Nederlandse vrouwen in het Leopold Museum. Terwijl ik rondliep werd ik steeds bozer. ‘Waarom moet die man zo nodig schilderijen op de kop hangen!?’, mopperde ik tegen mijn gezelschap.
Baselitz redeneert dat de toeschouwer beter kijkt als een voorstelling op de kop hangt. Dat is misschien zo, maar ik zag door een rode waas van irritatie vrij weinig meer. Als tijdgenoot schat ik zijn werk misschien niet op waarde. Gelukkig voor Baselitz zijn er ook veel mensen die zijn werk nu al appreciëren. Misschien hangt hij over een eeuw nog steeds in musea over de hele wereld. Al zullen er ook dan bezoekers zijn die verzuchten: ‘Nee, dit is hélemaal niks’.
Alice Buitenga werkt sinds 1989 bij RTV Noord. Ze vervulde diverse functies - van redacteur tot audiotechnicus - en beheert op dit moment het RTV Noord-archief.