Definitieve sluiting gasveld in zicht, Gasunie wijst op kans 'ontwrichtende gevolgen’

Het moment dat er voor het eerst in 60 jaar geen gas meer werd opgepompt
Het moment dat er voor het eerst in 60 jaar geen gas meer werd opgepompt © Jeroen Jumelet/ANP
De definitieve sluiting van het Groningenveld dit jaar is in zicht. Volgens staatssecretaris Hans Vijlbrief (D66) ligt het kabinet ‘op koers’. Hoewel het wegvallen van Gronings gas in het ergste geval 'ontwrichtende' gevolgen kan hebben, vindt het kabinet die risico’s aanvaardbaar.
De kans dat Nederland zonder gas komt te zitten, zonder terug te kunnen vallen op het Groningenveld, is ‘fors kleiner’ geworden. Dat schrijft Vijlbrief in een brief aan de Tweede Kamer.
Begin dit jaar werden na een paar dagen kou twee gaswinningslocaties kortstondig gebruiksklaar gemaakt. Het zorgde voor verbijstering in Groningen. De kans dat de putten nog een keer open moeten, neemt volgens Vijlbrief af. Dat komt onder meer doordat we minder gas verbruiken.

Kleine kans op 'ontwrichtende' risico’s

De staatssecretaris is optimistisch en spreekt over ‘eventuele restrisico's'. Maar uit een brief van Gasunie, beheerder van het gasnet en verantwoordelijk voor de leveringszekerheid, doemt een ander beeld op. De kans is klein, maar als het fout gaat dan dreigen 'ontwrichtende gevolgen’.
Als er bijvoorbeeld veel gas nodig is en dan ook nog gasopslagen zoals bij Norg uitvallen, moeten er binnen een paar uur ingrijpende maatregelen worden genomen, bijvoorbeeld het afsluiten van industriële gasverbruikers. Als dat niet voldoende is, raakt het netwerk ‘dusdanig in onbalans dat hele gebieden, inclusief beschermde afnemers’, van het gas af moeten.

Eens in de twintig jaar

De kans dat zoiets gebeurt is dus erg klein. De gasopslag bij Norg is volgens Vijlbrief in zeven jaar tijd één keer uitgevallen. De kans dat er precies op dat moment ook nog eens onverwacht veel gas nodig is door kou komt ‘eens in de 20 jaar’ voor.
Gasopslag was 19 uur kapot
Uit de brief van Vijlbrief blijkt dat de gasopslag Norg op 28 februari en 1 maart 2023 negentien uur aangesloten is uitgevallen. Het is voor het eerst dat die informatie naar buiten komt. Tijdens de storing was er geen sprake van extreme kou. Als de opslag uitvalt bij extreme kou is de impact 'potentieel zeer groot'. Volgens de staatssecretaris is de kans dat het nog eens gebeurt klein, mede door goed onderhoud en een noodstroomvoorziening.

Koudere winters dan gedacht?

Het kan ook zijn dat de komende winters toch onverwacht kouder zijn. Dat betekent dat reserve gas, zoals opgeslagen in Norg, sneller opraakt en dus moet worden bijgevuld. Maar dat is niet zomaar geregeld, waarschuwt Gasunie. Nederland importeert al het merendeel van het gas dat wordt gebruikt en de markt is krap.
Met die risico’s voldoet Nederland de komende twee jaar niet aan de normen die zijn gesteld door de Europese Unie. Die tijd heeft Gasunie nog om extra maatregelen te nemen, zoals het bouwen van een nieuwe LNG-terminal waarmee extra vloeibaar gas kan worden ingevoerd.
Volgens een woordvoerder van Gasunie is het ‘niet wenselijk’ dat Nederland niet aan die norm voldoet en wil het bedrijf dat ‘niet lang zo houden’. Maar de Europese Unie deelt geen sancties uit voor het niet voldoen aan de norm. De woordvoerder benadrukt dat Gasunie niet tegen de sluiting van het veld is.
Het kabinet accepteert die risico’s, schrijft Vijlbrief. ‘De inwoners van Groningen verdienen duidelijkheid. Alleen zo kan daadwerkelijk worden gewerkt aan herstel van vertrouwen, veiligheid en leefbaarheid.