Nieuwe hoogspanningssnelweg is nog niet volledig in gebruik, staat een windmolen in de weg?

In de Eemshaven zijn wintrackmasten zichtbaar zonder aansluiting op het schakelstation, met onderbroken kabels
In de Eemshaven zijn wintrackmasten zichtbaar zonder aansluiting op het schakelstation, met onderbroken kabels © Jeroen Berkenbosch/RTV Noord
Wie in de Eemshaven een blik werpt op de aanwezige hoogspanningsmasten, ziet een opvallend detail. Een deel van de nieuwe zogeheten wintrackmasten is nog niet aangesloten op het schakelstation; de stroomkabels houden daar op. Maar hoe kan dat, want de verbinding zou toch al in gebruik zijn?
De wintrackmasten die onlangs in het Groninger landschap tussen Vierverlaten en de Eemshaven zijn geplaatst, bestaan uit twee 55 tot 75 meter hoge witte pylonen, waarin de stroomkabels worden gehangen. De nieuwe masten zijn geplaatst van het hoogspanningsstation in Vierverlaten bij Groningen tot aan de Eemshaven.
De suggestie werd gewekt dat de verbinding in gebruik is, maar is dat wel zo? Er komt namelijk abrupt een einde aan een deel van de lijnen in het havengebied en er staat ook nog een windmolen in de weg, zo lijkt het.
Deze 'witte Eiffeltorens' hebben helemaal geen stroomkabel

Bouw duurde drie jaar

In juli is de veertig kilometer lange elektriciteitsverbinding van 380.000 Volt (380kV) in gebruik genomen door TenneT.
De nieuwe hoogspanningsverbinding vanuit de Eemshaven is aangelegd omdat deze cruciaal was voor het elektriciteitstransport, aldus de netbeheerder. Hier komen hoogspanningskabels uit Denemarken en Noorwegen, en van windparken op de Noordzee aan land.
Manon van Beek (CEO van TenneT) en commissaris van de Koning René Paas hebben symbolisch de schakelaar omgezet om de nieuwe hoogspanningsverbinding te openen
Manon van Beek (CEO van TenneT) en commissaris van de Koning René Paas hebben symbolisch de schakelaar omgezet om de nieuwe hoogspanningsverbinding te openen © TenneT (archief juli 2023)

Twee van de vier in gebruik

Een woordvoerder van TenneT laat weten dat inderdaad de volledige verbinding nog niet in gebruik is. ‘We hebben de nieuwe verbinding toekomstbestendig gebouwd. Om overlast voor grondeigenaren en omgeving te beperken in de toekomst, zijn er wel gelijk vier circuits gebouwd, waarvan we er nu twee gebruiken. Als andere uitbreidingswerkzaamheden van het hoogspanningsnet klaar zijn, dan kunnen we de overige twee circuits in gebruik nemen.’
Wel zijn de witte pylonen tussen Vierverlaten en buurtschap Brillerij in gebruik. Daar hangt naast de 380 kV-lijn een tijdelijke 110 kV-verbinding in de masten, zodat alle oude 110 kV-masten afgebroken konden worden. Uiteindelijk is het de bedoeling dat deze 110 kV-verbinding onder de grond gelegd wordt.

Windmolen in de weg?

In de buurt van de mast staat een windmolen, die in de weg lijkt te staan. ‘Op dit moment niet, omdat er maar twee circuits in gebruik zijn. De windmolen staat wel in de weg als de overige twee circuits in gebruik genomen gaan worden’, aldus de woordvoerder.
Daarover zijn volgens TenneT goede afspraken gemaakt met RWE, de eigenaar van de windmolen. Het zou geen probleem zijn om deze te verwijderen. ‘Uiteraard was TenneT op de hoogte van de windmolen. Alleen was het toen niet nodig om hem weg te halen, want hij stond niet in de weg.’
Er staat nog een windmolen (rechts) in de weg
Er staat nog een windmolen (rechts) in de weg © Jeroen Berkenbosch/RTV Noord

RWE wacht af

RWE bevestigt dat de nieuwe hoogspanningsverbinding zich in de buurt van een van hun windturbines bevindt. 'Mochten de twee lijnen in de toekomst alsnog nodig zijn omdat deze transportlijn van dusdanig belang is voor TenneT, dan zullen wij hier geen belemmering voor vormen,' aldus een woordvoerder van RWE.
In overleg met TenneT wordt bepaald wat er met de windmolen zal gebeuren. 'Indien de conclusie is dat deze turbine moet wijken, zullen wij deze of herplaatsen of gebruiken voor een ander doeleinde.'

Stroomdoorvoer optimaliseren

Door de krapte op het elektriciteitsnet zou het logisch zijn dat de verbinding wel gelijk volledig in gebruik was genomen, maar die vlieger gaat niet op. Het elektriciteitsnetwerk is volgens TenneT nog niet zo ingericht dat ook de twee andere circuits kunnen worden gebruikt. Dat hangt namelijk samen met de bouw van een 380 kV-verbinding vanuit Vierverlaten naar Ens, in de gemeente Noordoostpolder.
‘Het is te vergelijken met een waterleiding. We hebben nu een heel brede pijp van Vierverlaten naar de Eemshaven, maar om de doorvoer van stroom optimaal te maken, moeten er smallere leidingen breder worden gemaakt, zoals de verbinding naar Ens’, aldus de woordvoerder.
Het is nog niet duidelijk wanneer alle vier circuits van de 380 kV-verbinding tussen Eemshaven en Vierverlaten in gebruik worden genomen.
De bouw van de 380 kV-verbinding heeft de oude 220 kV-masten overbodig gemaakt. Aannemer BAM Infra is momenteel bezig met het afbreken van deze masten tussen Vierverlaten en Oudeschip. Hierdoor zullen uiteindelijk 163 masten uit het Groningse landschap verwijderd worden.

Niet iedereen was blij met de komst van de masten

Natuurorganisaties, maar ook dorps- en buurtverenigingen zijn de palen liever kwijt dan rijk en vinden dat het uitzicht en de omgeving hierdoor zijn aangetast. De palen worden zelfs gekscherend 'witte Eiffeltorens' genoemd.
De nieuwe wintrackmasten zijn in paren in het landschap geplaatst
De nieuwe wintrackmasten zijn in paren in het landschap geplaatst © Jeroen Berkenbosch/RTV Noord
TenneT heeft om andere redenen besloten niet door te gaan met de bouw van de nieuwe wintrackmasten, omdat de oude vakwerkmasten tegenwoordig ook zo ver doorontwikkeld zijn dat ze inmiddels hetzelfde kunnen als de 'witte Eiffeltorens'. Bovendien zijn ze goedkoper.
De nieuwe variant van de vakwerkmast wordt gebruikt bij nieuwe hoogspanningsverbindingen die de komende jaren worden aangelegd. Dat geldt dus ook voor het tracé tussen Vierverlaten en Ens.