Expert: 'In stand houden salderingsregeling zonnepanelen niet verstandig'

Daken met zonnepanelen in Ten Boer
Daken met zonnepanelen in Ten Boer © Jos Schuurman/FPS
De Eerste Kamer heeft dinsdag een stokje gestoken voor het (geleidelijk) afschaffen van de salderingsregeling voor eigenaren van zonnepanelen. Martien Visser, lector Energietransitie aan de Hanzehogeschool in Groningen, vindt dit besluit 'niet zo verstandig'.
De salderingsregeling houdt in dat stroom van zonnepanelen die wordt teruggeleverd aan het net, wordt verrekend met de stroom die van het net wordt afgenomen. Dat scheelt de eigenaren van zonnepanelen in de portemonnee, omdat ze minder belasting kwijt zijn. Als ze meer stroom terugleveren dan ze zelf gebruiken, krijgen ze zelfs een vergoeding.

Meer toevoer, minder belastingopbrengst

Deze subsidieregeling was ooit bedoeld om de aanschaf van zonnepanelen te stimuleren. Maar inmiddels hebben ruim 2,5 miljoen huishoudens zonnepanelen. Die zorgen voor zoveel stroomtoevoer dat het elektriciteitsnetwerk het nog maar nauwelijks aankan.
De grote stroomleveranciers zijn inmiddels ook niet meer zo enthousiast over de regeling. Visser: 'In de zomer krijgen ze veel stroom aangeboden die ze tegen een lage prijs op het net kwijt kunnen. 's Winters moeten ze die stroom terugleveren die ze zelf voor een hoge prijs moeten inkopen. Dat kost hen per saldo dus geld.' Visser verwacht dat steeds meer leveranciers deze kosten zullen doorberekenen aan zonnepanelenbezitters.
Alles bij elkaar, plus het groeiend bedrag aan misgelopen belastinginkomsten, was voor D66-minister Rob Jetten (Klimaat en Energie) reden de salderingsregeling de komende jaren geleidelijk te laten verdwijnen.
Afschaffing van de regeling stimuleert juist om stroom efficiënter te gebruiken
Martien Visser, lector Energietransitie

Panelen zijn nu veel goedkoper

Het standpunt van Visser komt hiermee overeen. 'Zonnepanelen zijn inmiddels veel goedkoper geworden. Bovendien is de prijs van elektriciteit gestegen. Afschaffing van de regeling stimuleert juist efficiënter gebruik van de opgewekte stroom. Mensen gaan juist hun stroom gebruiken op het moment dat ze wordt opgewekt. Ze zetten bijvoorbeeld de vaatwasser aan als de zon schijnt.'

Ook voor mensen met smalle beurs

Dat de afschaffing van de salderingsregeling niet doorgaat is onder meer te danken aan de opstelling van GroenLinks-PvdA in de Eerste Kamer. Deze fractie redeneert dat de salderingsregeling er juist voor zorgt dat mensen met een smalle beurs ook in staat zijn zonnepanelen aan te schaffen.
Visser: 'Op zichzelf hebben voorstanders daar gelijk in. Maar deze groep kun je beter op een andere manier stimuleren. De meeste mensen, die dat willen, hebben inmiddels zonnepanelen aangeschaft.'

Allemaal tegelijk

Visser wijst nog maar eens op het bekende nadeel: 'Het probleem is dat zonnepanelen allemaal tegelijk stroom opwekken, als de zon schijnt. Het net krijgt dan een enorme hoeveelheid ineens te verwerken en loopt dan helemaal vol. Want stofzuigen doen we allemaal op verschillende momenten, niet tegelijk.'

Overspanningsbeveiliging

Netbeheerders waarschuwen er al langer voor: op zeer zonnige dagen kan het gebeuren dat het lokale stroomnet in een wijk of buurt dusdanig overbelast raakt, dat er geen zonnestroom meer kan worden teruggeleverd. Visser: 'Mensen denken soms dat energieleveranciers op afstand zonnepanelen kunnen uitschakelen, maar dat is een misverstand. Het gaat om een ingebouwde beveiliging in de omvormers van de panelen. Die schakelen zichzelf uit als de spanning op het net te hoog oploopt.'
Hoge netbelasting aardbevingsgebied
Netbeheerder Enexis wees er vorig jaar al eens op dat de netbelasting in het Groningse aardbevingsgebied een extra groot probleem vormt. Dat komt omdat veel inwoners van het gebied zonnepanelen hebben aangeschaft van het geld dat zij via de waardevermeerderingsregeling hebben gekregen.

Plannen in de ijskast

Het illustreert een belangrijk en groeiend nadeel van de energietransitie: ruimtegebrek op het netwerk. Bedrijven moeten plannen om over te stappen op (groene) stroom in de ijskast zetten, omdat er geen ruimte is op het net. Maar het gaat te ver om te stellen dat de instandhouding van de salderingsregeling het stroomnetwerk volledig in het honderd laat lopen, aldus Visser: 'Het is een van de oorzaken die meespelen.'

Uitbreiding netwerk de beste oplossing

Uitbreiding van het elektriciteitsnetwerk is de beste oplossing om deze 'netcongestie' te tackelen. Enexis en andere netbeheerders zijn er razend druk mee. Maar dat kost jaren en bovendien miljarden. We zijn dus nog niet van het probleem af. 'Het wordt voorlopig eerder erger', besluit Visser.