Supermarkteigenaren over statiegeld op blikjes: 'Het is een enorme smeerboel'

Man met blikjes bij een statiegeldautomaat
Man met blikjes bij een statiegeldautomaat © ANP/Bart Maat
Om zwerfafval in Nederland te verminderen, zit er sinds vorig jaar niet alleen statiegeld op flessen, maar ook op blikjes. Supermarkten en klanten ervaren sindsdien ongemakken bij statiegeldautomaten.
Waar er eerder meestal twee of drie flessen per klant werden gebracht, komen er nu regelmatig mensen met zakken vol kleine flesjes en blikjes.

File bij flessenautomaat

Het resulteert in lange rijen bij de statiegeldautomaten in supermarkten. ‘Mensen verzamelen blikjes en zijn vervolgens een uur lang bezig met inleveren’, vertelt Jan Haandrikman, manager van Albert Heijn Autorama in Veendam. 'Het leidt tot ergernissen bij mensen die maar een paar flessen willen inleveren.'
Daar kan Bouko Degenhart, eigenaar van de Jumbo in Leens, over meepraten: ‘Bij ons staat er dagelijks een file bij de flessenautomaat.'
Het is een enorme smeerboel
Bouko Degenhart - Eigenaar Jumbo in Leens
Verder worden de inleverautomaten vies door het inleveren van blikjes. ‘Het is een enorme smeerboel’, zegt Degenhart. ‘Blikjes gaan per ongeluk ondersteboven op de band en lekken overgebleven bier of frisdrank in de automaat.’ Bij de Jumbo in Leens werd de flessenautomaat voorheen een keer per week schoongemaakt. Sinds de invoering van statiegeld op blikjes is dat dagelijks nodig.

Rommel

Ook merken de supermarkten dat er steeds vaker afval in de winkel wordt achtergelaten. ‘We moeten de prullenbakken minimaal twee keer per dag leeghalen, terwijl dat eerder maar een keer per dag was’, aldus Degenhart. In het afval treft hij veel glaswerk aan, zoals wijnflessen en potten van groenteconserven.
‘Het lijkt erop dat mensen al hun verpakkingsafval meenemen voor statiegeld. Wanneer vervolgens in de supermarkt blijkt dat ze het niet in de automaat kwijt kunnen, gooien ze het in de prullenbak ernaast’, vertelt Degenhart. Haandrikman van de Albert Heijn in Veendam merkt dit ook. Daar worden zakken met glas en ander verpakkingsmateriaal zelfs achtergelaten midden in de winkel.

Meer inleverpunten

Volgens Haandrikman en Degenhart zou de last op de inleverpunten in supermarkten kunnen worden verminderd door extra inleverpunten te creëren. En dan niet alleen in supermarkten. Dit wordt ook benadrukt door Stichting Afvalfonds Verpakkingen. De stichting kijkt daarom naar de mogelijkheid om statiegeldautomaten te plaatsen bij horecazaken, attractieparken en scholen of op festivals.
'Het gemak voor de consument is het allerbelangrijkste. Na het drinken van een blikje bier of fris willen mensen het liefst gewoon meteen weer van het afval af', aldus de woordvoerder. Op dit moment zijn er ruim 28.000 inleverpunten voor flessen en blikjes in Nederland.

Grote verschillen

De nieuwe inleverpunten moeten er ook voor zorgen dat er meer flessen en blikjes worden gerecycled. Het huidige wettelijke doel om 90 procent van de verkochte plastic flessen in te zamelen wordt op dit moment namelijk niet gehaald, concludeerde het Afvalfonds Verpakkingen in december. In 2022 werd 68 procent van de plastic flessen ingeleverd bij een statiegeldautomaat.
De een gooit een statiegeldblikje weg zonder daarbij na te denken, terwijl de ander ervoor in de prullenbak graait
Woordvoerder Stichting Afvalfonds Verpakkingen
Bovendien ziet het Afvalfonds Verpakkingen nu nog grote verschillen tussen consumenten. 'De een gooit een statiegeldblikje weg zonder daarbij na te denken, terwijl de ander ervoor in de prullenbak graait', aldus de woordvoerder.
‘Meer inleverpunten en bewustwordingscampagnes moeten zorgen dat het voor iedereen een gewoonte wordt om flessen en blikjes in te leveren', zegt de woordvoerder van Stichting Afvalfonds Verpakkingen.
Flessen en blikjes in Nederland
In Nederland worden jaarlijks zo'n 700 miljoen grote plastic flessen en 1 miljard kleine plastic flessen verkocht. Ruim een kwart hiervan wordt niet ingeleverd bij statiegeldautomaten. Op een kleine fles zit 15 cent statiegeld en op een grote 25 cent.

Het statiegeld op blikjes (15 cent) werd in april 2023 ingevoerd. Er zijn nog geen landelijke cijfers bekend hoeveel statiegeldblikjes werden verkocht en ingeleverd.

Verslaggever Ronald Niemeijer vroeg mensen in Baflo wat zijn doen met flesjes en blikjes:
Wat doen mensen in Baflo met statiegeld-flesjes en -blikjes?