Fresco's van Ploeg-schilder Jan van der Zee in Veendam blijven mogelijk toch bewaard

Martine de Haan
Martine de Haan © RTV Noord
De fresco's van Ploeg-schilder Jan van der Zee, die in het Winkler Prins in Veendam hingen, blijven misschien tóch bewaard. Zijn kleindochter Martine de Haan kreeg dat donderdag te horen van de verantwoordelijk wethouder.
Het kunstwerk met meerdere schilderijen was jarenlang in de gang van de school te zien. Het oude schoolgebouw wordt gesloopt en het verplaatsen en restaureren van de schilderijen kost volgens de gemeente Veendam veel geld.

Klein kiertje

‘We zijn voorzichtig optimistisch. Er is een klein kiertje’, zegt kleindochter Martine de Haan over de kans dat de muurschilderingen van haar grootvader behouden blijven. ‘We moeten eerst een reddingsplan maken. De gemeente wil opnieuw gaan kijken of ze misschien de hele muur kunnen bewaren, of dat slooptechnisch kan.'
'En dan willen ze het werk het liefst in Veendam houden. Waar dat moet zijn, dat is nog de vraag. Dus dat is goed nieuws. Als de fresco's daadwerkelijk uit de school gehaald kunnen worden, dan kijken we verder.’
Het is echt een heel typisch kunstwerk. Dat moet in Veendam blijven
Martine de Haan - Kleindochter Jan van der Zee
Wat maakt de muurschilderingen zo speciaal? ‘Het is een historische muurschildering met veel waarde voor Veendam en de kunstenaars van De Ploeg', aldus De Haan. 'Je ziet de typische Ploegkleuren en de natuur. Hij hield er net als zijn collega's bij De Ploeg van om te gaan schilderen in de natuur, op het Hogeland. Het is echt een heel typisch kunstwerk, speciaal voor Winkler Prins gemaakt. Dat moet in Veendam blijven.’
Tekst gaat verder onder de foto
De fresco's in Veendam
De fresco's in Veendam © Gemeente Veendam & Veenkoloniaal Museum

Wehe-den Hoorn een optie?

'Het werk van De Ploeg is prachtig cultureel Gronings erfgoed. Dit werk is ook nog eens heel mooi en in goede staat. Het is zonde om niet in elk geval heel veel moeite te doen om dit te behouden', zegt Maria Bolt van Kunstcentrum De Ploeg in Wehe-den Hoorn over de Veendammer muurschildering.
Dat het werk verhuist naar Wehe-den Hoorn is volgens Bolt 'een mogelijkheid'. 'We zijn in elk geval geïnteresseerd en hebben er denk ik ook een goede plek voor. Maar daar gaan wij niet over, dat is aan de gemeente Veendam. Het is vooral van belang dat het bewaard wordt en een plek krijgt waar het door heel veel mensen gezien kan worden.'

Trap bij Naberpassage is mooi voorbeeld

Veel Groningers kennen Jan van der Zee ongetwijfeld nog van de typerende betonnen trap bij de Naberpassage op de Grote Markt, bij de entree van café Boven Jan. De zogeheten Jan van der Zee-trap verdween bij de vernieuwing van de Grote Markt in 2013. In 2022 dook de trap weer op bij het voormalige ACM-terrein aan het Reitdiep, waar de kolos in ere werd hersteld bij een nieuw appartementencomplex.
Tekst gaat verder onder de foto
De Jan van der Zee-trap werd in 2013 weggehaald van de Grote Markt
De Jan van der Zee-trap werd in 2013 weggehaald van de Grote Markt © Reinder Smith/RTV Noord
'Die trap is een prachtig voorbeeld, die staat er nu heel mooi op de nieuwe plek. Ik ben ook kunstliefhebber. Mijn opa is een van de belangrijke naoorlogse kunstenaars die in de het openbare ruimte kunst heeft gemaakt', aldus De Haan.

Muurschildering uit Aletta Jacobs College in Hoogezand

De trap is niet het enige voorbeeld van kunst van Van der Zee dat - met enig kunst- en vliegwerk - behouden is gebleven. Uit het oude Aletta Jacobs College in Hoogezand werd in 2013 een muurschildering getakeld. In dat pand aan de Erasmusweg kwam een nieuw medisch centrum. De muurschildering heeft later een plekje gekregen in het nieuwe Huis van Cultuur en Bestuur.
Tekst gaat verder onder de foto
De muurschildering van Jan van der Zee in het oude Aletta Jacobscollege in Hoogezand
De muurschildering van Jan van der Zee in het oude Aletta Jacobscollege in Hoogezand © RTV Noord
Ook een tegeltableau van Van der Zee, gebaseerd op het sprookje De Wilde Zwanen van Hans Christian Andersen, werd met succes verhuisd. Het is na restauratie verplaatst van het oude schoolgebouw van OBS Brunwerd in Uithuizen naar de gevel van Kindcentrum Uithuizen.

'Dit soort kunst moet behouden blijven'

De Haan heeft haar grootvader nog gekend. ‘We hebben regelmatig samen getekend. Ik was veertien toen hij overleed, maar toe was hij al best oud. Hij was een eigenwijze Fries, hij stond voor z’n kunst. Hij vond het heel fijn als veel mensen van zijn kunst konden genieten, vooral als jongeren in aanraking met de kunst komen.'
'Zo’n kunstwerk als dit vond hij fantastisch, groot werk in de openbare ruimte. Ja, het is mijn grootvader, maar het gaat mij er meer om dat deze kunst gewoon behouden blijft. Kunst en cultuur kunnen niet voor zichzelf opkomen, daar moet voor opgekomen worden.’
Martine de Haan vertelt in Noord Vandaag over de fresco's:
Mogelijk tóch toekomst voor fresco's van Jan van der Zee