‘Een drone klinkt als een brommer met afgezaagde uitlaat, maar dan met een bom eronder’

Kees Huizinga voor de Oekraïense vlag
Kees Huizinga voor de Oekraïense vlag © RTV Noord
Precies twee jaar geleden werd het leven van boer Kees Huizinga en zijn gezin in Oekraïne volledig op zijn kop gezet. In de vroege ochtend van 24 februari 2022 begon de Russische invasie, die is uitgemond in een bloedige oorlog. Voor Huizinga staat één ding vast: als Oekraïne verliest, blijft het daar niet bij.
‘Het gaat goed. Ik leef nog, we zijn nog gezond’, zegt Huizinga op luchtige toon via de telefoon. Het is zijn gebruikelijke antwoord op de vraag hoe het met hem gaat. Desondanks gaat de oorlog bij hem steeds meer onder de huid zitten.
Geboren Groninger
Kees Huizinga is geboren en getogen in Hellum. Ruim twintig jaar geleden emigreerde hij met zijn partner Emmeke Vierhout naar Oekraïne.
In de loop der jaren bouwden ze hun agrarisch bedrijf op in Kischenzi, een dorp in het midden van het land, op twee uur rijden van de hoofdstad Kyiv. RTV Noord schrijft van tijd tot tijd over hun ervaringen.
Huizinga werd eind 2022 uitgeroepen tot Groninger van het Jaar.
Oekraïne is een groot land - ‘groter dan Frankrijk’ - en Huizinga is honderden kilometers van het front vandaan. Dus het gevaar dat een raket of een drone uitgerekend op zijn bedrijf inslaat, is minimaal. Huizinga: ‘Statistisch is die kans klein.’ Ook dit heeft hij al vaker gezegd.
Als ik in Nederland een vliegtuig hoor overvliegen, dan heb ik daar nu een ander gevoel bij
Kees Huizinga
Maar sinds eind vorig jaar weet hij uit eigen ervaring dat de kans weliswaar klein, maar niet nul is. Huizinga: ‘Als je dat eenmaal hebt meegemaakt, dan is het angstaanjagend.' Sindsdien staat hij er iets minder nuchter tegenover: ‘Je gevoel daarover verandert wel.’

Hoe zou je dat willen omschrijven?

'Misschien wel als angst. Of schrikkerig. Als ik in Nederland een vliegtuig of straaljager hoor overvliegen, dan heb ik daar nu een ander gevoel bij.’

Het sluipt er dus toch in.

‘Ja. Je kunt het dan allemaal wel relativeren of beredeneren, maar je eerste reactie is toch schrik of angst.’
Twee nachten achtereen vloog een drone vlak over zijn huis. Dat staat in zijn geheugen gegrift: ‘Toen ik de eerste nacht daarvan wakker werd, moest ik een paar seconden nadenken voordat ik doorhad wat het was. De tweede nacht werd ik er weer wakker van en toen had ik natuurlijk direct door wat het was. Het duurt tien seconden voordat dat ding boven je huis is.'
Brokstukken van een raket die zijn neergekomen op het land van Kees Huizinga
Brokstukken van een raket die zijn neergekomen op het land van Kees Huizinga © Kees Huizinga
‘Als een brommer met een afgezaagde uitlaat die door de straat scheurt’, omschrijft Huizinga het geluid van een laag overvliegende drone. ‘Met een hoop lawaai, niet snel; bij je huis is het een enorme herrie en dan hoor je hem weer weggaan. Zo’n soort geluid is het. Maar nu vliegt het boven je hoofd met een bom van veertig of vijftig kilo.’
De spanning van het moment en de opluchting over de goede afloop zijn hoorbaar als hij erover vertelt: ‘Dan denk je: oke… Dan hoor je hem wegvliegen en denk je: nou, gelukkig.’

In paniek

Huizinga hekelt de politici in Nederland die menen dat Oekraïense vluchtelingen wel terug kunnen naar hun vaderland omdat het daar voor hen inmiddels weer veilig zou zijn. ‘Er zitten mensen bij die bij het geluid van een brommer al in paniek raken. Die trillen helemaal.’
Zij heeft de oorlog zien beginnen vanaf haar balkon. Ze zag letterlijk de Russen binnenvallen
Kees Huizinga over zijn getraumatiseerde boekhouder
Laat staan wat een overvliegende drone teweeg brengt, wil hij maar zeggen. Neem bijvoorbeeld zijn boekhouder, die uit Charkiv moest vluchten voor het oorlogsgeweld.
Huizinga: ‘Zij heeft de oorlog zien beginnen vanaf haar balkon. Ze zag letterlijk de Russen binnenvallen, de explosies en het vuur. Die is elke keer in paniek als er iets komt overvliegen. Ze kan dan helemaal niets meer.
Zo zijn er heel veel, vooral mensen uit het oosten van Oekraïne. Maar ook mensen die uit Kyiv komen en het aan den lijve hebben ondervonden. Na twee jaar van relatieve rust zit die paniek er nog steeds in.
Dan kun je wel stoer zeggen dat die Oekraïners terug kunnen, maar dan ben je puur en alleen met politiek bezig, niet met mensen. Als je dit niet hebt meegemaakt, dan kun je er niet over oordelen. Ik deed er vroeger ook heel nuchter over, maar dat is veranderd nu ik het heb meegemaakt.’

Wat doe je dan in dat soort situaties?

‘Nou, die vluchtelingen van ons (Huizinga biedt aan meerdere gevluchte Oekraïners onderdak op zijn bedrijf, red.) gaan in de badkamer zitten, waar alleen dikke stenen muren zijn. Als zo’n ding dan neerkomt in de buurt, worden ze niet geraakt door scherven. Dat doen ze omdat ze daar ervaring mee hebben en omdat waarschijnlijk vrienden of familie van hen bij bombardementen zijn omgekomen.’
Als dat ding recht op je neerkomt, dan ben je gewoon verdwenen
Kees Huizinga over het gevaar van drones
‘Wij hebben daar geen ervaring mee, dus ik blijf gewoon in mijn bed liggen. Andere mensen gaan naar buiten omdat ze dat ding willen zien. Dat is natuurlijk zo stom als wat. De kans dat je er precies onder zit is nog steeds heel klein. Maar als dat ding recht op je neer komt, dan ben je gewoon verdwenen. Dan is er niets van je over.'
Huizing haalt een voorbeeld uit zijn omgeving aan: ‘Een zus van een medewerker is omgekomen bij een raketinslag in Kyiv door rondvliegende scherven. Haar dochter, die net een week getrouwd was, zat er precies onder. Daar hebben ze helemaal niets van weer gevonden. Die is verdampt.'

Of je wilt of niet, de oorlog gaat je steeds meer onder de huid zitten.

'Dat klopt. Weet je, we zijn halverwege de Eerste Wereldoorlog. Die heeft vier jaar geduurd. We zijn nu twee jaar onderweg. Die oorlog staat groot in de geschiedenisboeken. We zijn aardig op weg om dat te evenaren, zal ik maar zeggen.’
Het gesprek komt op de weifelende steun van het Westen aan Oekraïne. Rusland heeft het initiatief op het slagveld weer naar zich toegetrokken, Oekraïne is in het defensief gedrongen en kampt met grote tekorten aan wapens en munitie.
Huizinga maakt zich er kwaad over: ‘Europa heeft een miljoen granaten beloofd en er zijn maar driehonderdduizend van geleverd. Oekraïne wordt gewoon in de steek gelaten.’

Dat is de stemming? Men voelt zich in de steek gelaten door het Westen?

‘Ja. Je kunt van alles aan te merken hebben op Oekraïne. Het land is bijna honderd jaar onderdrukt door de Sovjet-Unie. Daarvoor werd het gekolonialiseerd door tsaristisch Rusland. Dan kan je niet verwachten dat Oekraïne binnen één generatie een voorbeeld-democratie wordt, maar het was goed op weg.
Persoonlijk denk ik: hoeveel moet er nog gebeuren voordat er rigoureus ingegrepen wordt? We laten het allemaal dooretteren. Als ze Oekraïne pakken, dan pakken ze in één ruk door Moldavië er ook bij. Dan staan ze gewoon van de Zwarte Zee tot aan de Baltische Zee aan de grens met de NAVO.
Je weet waartoe de Russen in staat zijn en dat ze nergens om geven. Kom door met die F-16’s, lever die langeafstandsraketten. Dat is het enige wat het oplost.’

Nieuw zaaiseizoen begint

Terwijl de oorlog voortduurt, staat voor Huizinga het nieuwe zaaiseizoen voor de deur. De voorbereidingen zijn inmiddels begonnen.
In een eerder interview met RTV Noord legde Huizinga uit dat de kosten van de graanexport via de Zwarte Zee door de oorlogsomstandigheden sterk zijn gestegen. Om die reden zet hij in vergelijking met voorgaande jaren meer in op bietenteelt: ‘Bieten kun je lokaal afzetten. Dan hoef je minder graan te exporteren via Odessa. Daar wordt het makkelijker van.’

Kippenmest in plaats van kunstmest

En hoewel de kunstmest inmiddels in prijs weer wat is gezakt, heeft Huizinga ook hiervoor nu goedkopere alternatieven beschikbaar: ‘In plaats van kunstmest gebruiken we mest van onze koeien. En we hebben veel kippenmest gekocht. Dat hebben we over tien- tot elfduizend van de vijftienduizend hectare gestrooid. Dus dan heb je minder kunstmest nodig.’
Wij overleven nog wel weer een jaar
Kees Huizinga
Huizinga gaat ervan uit dat hij ook dit jaar een goede prijs krijgt voor de melk van zijn koeien en de groenten die hij verbouwt. Daarmee compenseert hij de verwachte lage prijs van graan dit jaar. ‘Wij overleven nog wel weer een jaar.’
Dat neemt niet weg dat Huizinga zich zorgen maakt over de economie van het land: ‘Zonder financiële steun van Europa en Amerika houdt Oekraïne dit niet vol. Als de economie hier instort, dan stort ons bedrijf natuurlijk ook in.’
Hulp aan burgers en militairen
Kort na het uitbreken van de oorlog hebben Kees Huizinga en zijn partner Emmeke Vierhout samen met enkele andere Nederlandse ondernemers stichting De Leeuw Kyiv opgezet, met als doel zoveel mogelijk geld en goederen in te zamelen voor zowel de bevolking als het leger van Oekraïne.
Tot nu toe heeft de stichting zo'n twaalf miljoen euro opgehaald. Het geld is onder meer besteed aan generatoren, medische hulpmiddelen, slaapzakken en kooktoestellen.
‘Het enige wat wij kunnen doen is vol gas doorgaan en op die manier zoveel mogelijk geld verdienen, zoveel mogelijk belasting te betalen en daarmee het leger te helpen. Hoe meer wij verdienen, hoe meer wij kunnen delen.’
De apathie sluipt langzaam in de westerse democratieën
Kees Huizinga
Niet voor het eerst wijst Huizinga op de invloed van de Russische propaganda op de politiek in West-Europa. Die is volgens hem groter en schadelijker dan vaak wordt gedacht. Temeer omdat in veel landen radicaal-rechtse partijen de wind in de rug hebben.
Koren op de molen van Poetin, aldus Huizinga: ‘De apathie sluipt langzaam in de westerse democratieën. Op een gegeven moment is het te laat. Dan worden de Baltische staten aangevallen en dan doet niemand iets. Wat ik al zei: hoeveel moet er nog gebeuren voordat iedereen doorheeft wat er aan de hand is en dat je met een vol arsenaal er tegenin moet gaan?’
Bekijk ook: Kees Huizinga en zijn partner Emmeke Vierhout in Noord Vandaag, twee dagen na dit artikel: