‘Onderduikersplek’ Ten Post weer dichtgegooid: ‘We bewaren het voor de toekomst’

De ondergrondse ruimte die archeologen ontdekten, waar ze eerst dachten een waterput te hebben gevonden
De ondergrondse ruimte die archeologen ontdekten, waar ze eerst dachten een waterput te hebben gevonden © André Pleszynski
Was het nu wel of geen schuilplek voor onderduikers tijdens de Tweede Wereldoorlog? Het definitieve antwoord op deze prangende vraag over een ondergrondse ruimte in Ten Post blijft in nevelen gehuld. De ruimte kwam aan het licht tijdens opgravingen, maar is inmiddels uit veiligheidsoverwegingen weer gedicht.
André Pleszynski kon zijn geluk niet op over de vondst van de vermeende schuilplek onder een oude woning. Aanvankelijk dachten de archeoloog en zijn collega’s dat ze een oude waterput zouden blootleggen, maar gaandeweg kwam een ruimte van twee bij twee meter tevoorschijn.
Omdat het plafond van de ruimte uit houten balken bleek te bestaan, kwam de gedachte op dat het weleens om een voormalig onderduikershol zou kunnen gaan.
We konden de veiligheid niet meer garanderen
André Pleszynski - archeoloog
Inmiddels lijkt dat minder waarschijnlijk, moet Pleszynski toegeven: ‘Misschien was het een soort waterreservoir. Waarom zou je hem anders zo diep maken? Hoe dieper je hem maakt, hoe meer problemen je krijgt met grondwater.'

Instortingsgevaar

Om uitsluitsel te krijgen wilde de archeoloog de ruimte helemaal laten uitgraven, maar dat bleek te riskant vanwege instortingsgevaar. ‘We konden de veiligheid niet meer garanderen. We hadden de bodem nog niet bereikt. Het gaat heel langzaam, want je moet het wel veilig doen. Door het leeghalen van de ruimte neemt de binnendruk af.’
De houten constructie bleek minder sterk dan gedacht, legt Pleszynski uit. ‘Dan zou je deruimte helemaal moeten stutten of helemaal openleggen. Dat zou een enorm gat zijn geworden. Dat was geen optie; dan zou ik de schuur van de buurman moeten afbreken.’
Veiligheid gaat vóór, mijn nieuwsgierigheid komt op de tweede plek
André Pleszynski
In overleg met de gemeente en de aannemer is besloten de ruimte weer op te vullen met zand en water. ‘We hebben er een mooie betonnen plaat op gelegd. Het is nu goed beschermd.’

Vondstkaartje

Wellicht kan in de toekomst een nieuwe poging worden gedaan om het raadsel op te lossen. Maar voor nu is het boek dicht, zegt Pleszynski spijtig: 'Soms win je, soms verlies je. Veiligheid gaat vóór, mijn nieuwsgierigheid komt op de tweede plek. Misschien hebben ze over drie of vier generaties betere hulpmiddelen, waardoor het wel veilig kan.’
Hij troost zich met de gedachte dat toekomstige archeologen op zijn naam zullen stuiten: ‘Ik heb een mooi vondstkaartje om een van de balken gebonden, met de namen erop van de mensen die hierbij betrokken zijn. Dan kunnen ze mijn nazaten vertellen dat hun betovergrootvader hier bezig is geweest.’