Burgerwacht stuit in toenemende mate op buitenslapers in Ter Apel

De burgerwacht in Ter Apel treft de afgelopen periode meerdere 'buitenslapers' aan
De burgerwacht in Ter Apel treft de afgelopen periode meerdere 'buitenslapers' aan © Martijn Klungel/RTV Noord
Leden van de burgerwacht in Ter Apel hebben de afgelopen weken meerdere buiten slapende asielzoekers in het dorp teruggebracht naar het azc in Ter Apel. Om verschillende redenen sliepen zij in en rondom het centrum van het dorp. De leden van de burgerwacht zijn daar klaar mee: ‘Dat is niet volgens de afspraak’.
Het is half één in de nacht, terwijl de meeste mensen op één oor liggen, verzamelen leden van de burgerwacht zich. Iemand heeft een ‘buitenslaper’ gespot. Hij ligt op winkelwagenkarretjes op het Marktplein. ‘Dat hoort hier niet. Dat moet binnen bij het COA blijven', zegt Harry Siemers. Hij is één van de leden van de burgerwacht.
Waarom slaap je hier?
Willeke Vroom - Burgerwacht Ter Apel
Met z'n tienen lopen ze in alle rust met een zaklamp in de hand af op de asielzoeker, die op de winkelwagentjes ligt. Tussen hem en het steenkoude ijzer ligt een stukje karton van een uitgevouwen traytje bier. ‘Hallo, hoe gaat het met je? Waarom slaap je hier?', vraagt Willeke Vroom van de burgerwacht. Ze spreekt hem aan in het Engels, waarna de asielzoeker wakker schrikt.

Meerdere buitenslapers in het winkelcentrum

Het is niet de eerste keer in korte tijd dat Willeke dit meemaakt. Zodra er een melding binnenkomt dat er iemand buiten slaapt, neemt de burgerwacht poolshoogte.
Zo treffen ze twee dagen eerder al een door een deken volledig afgedekte asielzoeker aan onder een brug bij de jachthaven in het dorp. Hij is nauwelijks aanspreekbaar. De jongeman zegt een beetje Engels te spreken, maar is toch niet in staat duidelijk te maken waarom hij in de buitenlucht de nacht doorbrengt.
Eerder al werden slapende asielzoekers aangetroffen in een beschutte slaapplek bij het openbaar toilet op het Marktplein in het hart van het winkelcentrum. 'Dit kan niet. Het is niet veilig voor de mensen en niet veilig voor de dorpsbewoners', zegt Vroom.
Ook Edis Vukalic, een ander lid van de burgerwacht, zegt dat de situatie onaanvaardbaar is. Zowel voor de asielzoekers zelf als voor de inwoners. ‘Vorige week was het carnaval. Toen liepen er heel veel mensen door Ter Apel die een borreltje op hadden. En dan is het buiten slapen in het dorp gewoon niet veilig voor de asielzoekers', vertelt hij.
Bovendien druist het volgens de burgerwacht in tegen alle afspraken, die gemaakt zijn met het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA). Beloofd zou zijn dat er geen mensen op straat slapen in het dorp. Zo mag het COA mensen die worden opgevangen, niet buiten de poort zetten als ze bijvoorbeeld vervelend zijn.

Sentiment in Ter Apel verhardt

Dat de situatie in het dorp verhardt, was ook al te merken tijdens de crisis in 2022. Toen grote groepen asielzoekers voor de poort lagen, waren er omwonenden die bewust in de nacht gingen toeteren of hun fietsbel bleven rinkelen om de asielzoekers wakker te houden. Ook waren er tijdens de crisis mensen die met eieren gooiden.
Vukalic is bang dat jongeren in het dorp hetzelfde gaan doen met buitenslapers in het winkelcentrum. ‘Ik heb wel gezien dat ze zich aan het verzamelen waren om een asielzoeker lastig te vallen, maar dat is nog niet gebeurd. Dat komt ook omdat we er snel bij zijn en we ze dan op tijd terugbrengen naar het COA', vertelt hij.
Het verwijderen uit de opvang is geen strafmaatregel die we kunnen opleggen
Woordvoerder COA
Ook de man die rond middernacht op winkelwagentjes ligt te slapen en de jongeman onder de brug, worden teruggebracht naar het asielcomplex in het dorp. Een beveiliger haalt ze naar binnen. De volgende dag kijken medewerkers van het COA dan waar ze vandaan komen en dus thuishoren. Voor de poort wijzen de burgerwachters keer op keer op de belofte dat mensen niet in de nachtelijke uren op straat belanden.
Waarom de asielzoekers buiten slapen, blijft onduidelijk. Ze geven verschillende redenen op; de één zegt geen recht meer te hebben op opvang; en een ander blijkt gewoon een kamer te hebben bij het COA. Hij kan niet duidelijk maken waarom hij de nacht op straat doorbrengt.

COA: ‘We zetten niemand buiten als ze hier opvang hebben’

Het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA) meldt dat niemand buiten de poort wordt gezet als ze recht hebben op asielopvang. Ook niet als diegene vervelend is of dingen doet die niet mogen. ‘Het verwijderen uit de opvang is geen strafmaatregel die we kunnen opleggen’, laat een woordvoerder weten.
Wel komt het voor dat mensen aankloppen bij het aanmeldcentrum waar dan blijkt dat ze geen recht hebben op opvang of ergens anders in Nederland al een plek in een asielzoekerscentrum hebben. Voor die groep geldt dat ze in Ter Apel worden geweigerd.

'We geven ze een kaartje om te reizen'

Deze mensen wordt door de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) verzocht Ter Apel te verlaten. ‘Wij geven ze dan een kaartje om te reizen. Dat gebeurt vaak in afstemming met marechaussee en politie. Ook melden we het aan de gemeente’, licht een IND-woordvoerder toe.
Het azc in Ter Apel vanuit de lucht
Het azc in Ter Apel vanuit de lucht © Persbureau Meter
De betrokken organisaties houden vervolgens in de gaten of ze Ter Apel daadwerkelijk verlaten. Volgens de gemeente is het buitenslapen 'geen fenomeen dat erg vaak voor komt’. Daarbij wordt erop gewezen dat het zelden voorkomt dat handhavers buiten slapende asielzoekers aantreffen.

'Dit moet men overlaten aan de instanties'

De gemeente noemt het goed 'als de burgerwacht hierin als extra oren en ogen functioneert en informatie doorgeeft aan de juiste organisatie'. Minder enthousiast is de gemeente als de buitenslapers door de burgerwachters worden terug gebracht naar het opvangcomplex. 'Dit moet men overlaten aan de bevoegde instanties’, aldus de reactie van de gemeente Westerwolde.
Buiten slapende asielzoekers in Ter Apel: 'Geen incident meer'