Gemeenten worstelen met huisvesting vluchtelingen

Ruim een kwart van de Nederlandse gemeenten voorziet komend jaar problemen met de huisvesting van asielzoekers. Dat blijkt uit onderzoek van RTV Noord, in samenwerking met de andere regionale omroepen en de NOS.
Elke gemeente is verplicht naar verhouding van het aantal inwoners een aantal statushouders te huisvesten. Dat zijn asielzoekers die (voorlopig) in Nederland mogen blijven.
Het aantal statushouders dat door de 23 Groninger gemeenten moet worden opgevangen, is in een jaar tijd verdubbeld.

Minder sociale huurwoningen

Het huisvesten lukt de ene gemeente beter dan de andere. En dat heeft vooral te maken met het beschikbare aanbod van sociale huurwoningen.
De gemeente Haren bijvoorbeeld voorziet het komende half jaar al problemen.

Herenigd met het gezin

'Ons bestand aan sociale huurwoningen is hier niet groot genoeg voor', vertelt wethouder Mariska Sloot (Gezond Verstand). 'In 2013 moesten we vier mensen plaatsen. Vorig jaar acht en dit jaar zestien. En we willen mensen góed opvangen.'
'Als we een vluchteling ergens in een woning plaatsen en hij wordt later herenigd met zijn gezin met drie of vier kinderen, dan is zo'n woning al niet meer geschikt.'
In de eerste helft van 2015 moeten de Groninger gemeenten samen 489 statushouders een woning geven. Het afgelopen half jaar waren dat er 324. En in de eerste helft van 2014 nog maar 229.

Achterstand

In de provincie Groningen lijkt het vinden van sociale huurwoningen een minder groot probleem dan in andere delen van het land. Naast Haren hebben Leek, Grootegast en in mindere mate Slochteren in het onderzoek van RTV Noord aangegeven dat het in 2014 al niet lukte om alle asielzoekers met een tijdelijke verblijfstatus te huisvesten.
Uit de cijfers van het Centraal Orgaan opvang Asielzoekers (COA) blijkt dat op 1 januari 2015 ook Bellingwedde, Eemsmond, Oldambt, Groningen en Zuidhorn een (kleine) achterstand hebben ten opzichte van hun verplichting.
Een aantal Groninger gemeenten voldoet echter ruimschoots. Maar ook daar zijn problemen.

Vrijwilligers onder druk

Hoogezand-Sappemeer huisvestte het afgelopen jaar 29 statushouders meer dan was opgedragen. Dat zorgt er echter wél voor dat de maatschappelijke begeleiding van de statushouders onder druk komt.
'Ik denk dat de sociale woningmarkt in onze provincie wat minder onder druk staat dan in andere delen van het land', zegt wethouder Ger Lindeman (PvdA).
'Maar we zien wel dat de druk bij vereniging Humanitas oploopt. Met name bij de vrijwilligers. Daar zijn we over in gesprek.'
Humanitas helpt de vluchtelingen met inschrijvingen voor werk, een uitkering, bijzondere bijstand, het openen van een bankrekening. Sommige vluchtelingen zijn getraumatiseerd en hebben extra begeleiding nodig.
Maar ook het inrichten van woningen moet soms in heel korte tijd door vrijwilligers worden gedaan.

Wachttijd loopt op

Vorig jaar kwamen er 25.000 asielzoekers naar ons land, tienduizend meer dan het jaar daarvoor. De meesten komen uit Syrië, Eritrea en Somalië. Veel van hen mogen op humanitaire gronden (voorlopig) blijven en moeten vanuit een asielzoekerscentrum in gewone woningen geplaatst worden.
Gevolg is dat de wachttijd voor een sociale huurwoning oploopt.

Het vinden van een woning was al niet eenvoudig: uit cijfers van het Centraal Orgaan opvang Asielzoekers (COA) blijkt dat op 1 januari 2015 alle Nederlandse gemeenten samen duizenden woningen tekortkwamen.
Gevolg is dat er eind vorig jaar ruim 11.000 statushouders in AZC's op de wachtlijst voor een woning stonden. Daar komen dit jaar nog eens vele duizenden nieuwe vluchtelingen bij.
Woningmarkt
Aedes, de landelijke branchevereniging van woningcorporaties in Nederland, zegt dat er een toenemende spanning op de sociale huurmarkt is. Er is nauwelijks doorstroming, veel corporaties verkopen een deel van hun woningvoorraad en door de crisis en financieringsproblemen bij (sommige) corporaties, zijn er minder huurwoningen gebouwd.
Inmiddels is een landelijk platform opgericht, waarin ambtenaren samen met gemeenten zoeken naar creatieve oplossingen om asielzoekers met een verblijfsvergunning te kunnen huisvesten.
Opvang asielzoekers
Uit het onderzoek van RTV Noord, de regionale omroepen en de NOS blijkt verder dat het COA vorig jaar aan zeker 66 gemeenten gevraagd heeft of er (extra) capaciteit was om nieuwe asielzoekers op te vangen in centra.
Dertien gemeenten hebben zelf een aanbod gedaan om asielzoekers op te vangen. In Groningen waren dat Leek en Stad. Daar lag een motie van de gemeenteraad ten grondslag aan het aanbod.
Voor het onderzoek zijn alle 393 gemeenten benaderd, 326 deden mee. In de provincie Groningen leverden alle 23 gemeenten gegevens aan.