Korpsleiding: 'De zelfmoord van een agent blijft altijd schokkend'

Zelfmoord is een taboe dat doorbroken moet worden. Ook binnen de Nationale Politie. Dat zegt korpspsycholoog Esther Tossaint. Vorig jaar pleegden in korte tijd drie medewerkers van de eenheid Noord-Nederland zelfmoord.
'Een zelfmoord van een collega blijft altijd schokkend. Het roept op de eerste plaats veel emoties op. Daarnaast roept het ook veel vragen op', aldus Tossaint in gesprek met RTV Noord.
Begrijpen
Tossaint is als psycholoog verbonden aan het landelijke politieteam Veilig en Gezond Werken.
'We willen weten en begrijpen waarom iemand zoiets doet. Agenten staan dag en nacht voor de samenleving klaar. En wij als organisatie moeten vervolgens weer voor hen klaar staan, zodat ze zowel mentaal, fysiek als moreel klaar zijn voor hun taak.'

Landelijk onderzoek

De korpsleiding presenteerde deze week het aanvullende rapport 'Suicide bij ambtenaren van de politie'. Dat is een landelijk onderzoek gebaseerd op 13 zelfmoorden, gepleegd in de periode van maart 2014 tot en met 31 augustus 2016. Dat komt dus neer op zo'n zeven zelfmoorden per jaar. 'Elke suïcide is er één teveel. Als je het vergelijkt met de landelijke beroepsbevolking dan kunnen we voorzichtig stellen dat dat niet meer is dan het gemiddelde. Het gaat mij niet om de cijfers, maar om het verhaal er achter', aldus Tossaint.
'Hoe langer je onderzoek doet, hoe beter je zicht krijgt op eventuele tendensen. Het stelt ons in staat om daar vervolgens de juiste conclusies uit te trekken, aanbevelingen te doen en preventieve maatregelen op te nemen.'

Verantwoordelijkheid
Eén van de meest opvallende conclusies is dat de geboden zorg binnen de Nationale Politie onvoldoende aansluit op klachten en wensen van medewerkers met psychische problemen. Tossaint: 'Zelfmoord is een verantwoordelijkheid van ons allemaal. We moeten vooral niet nalaten om het te voorkomen. Dat geldt zowel voor de organisatie, maar ook voor collega's onderling. We moeten op elkaar letten, we moeten een cultuur creëren waarin zaken bespreekbaar gemaakt worden.'

Taboe

Op deze manier moet het taboe rond suïcide doorbroken worden, beseft ook politiechef Oscar Dros van de eenheid Noord-Nederland. Praten over cijfers of individuele gevallen wil hij niet, uit medeleven met de nabestaanden. 'Dat heeft vooral te maken met de impact en de gevoeligheid van dit soort trieste zaken. Elke zelfmoord betekent een dreun voor de familie en vrienden. Maar ook voor collega's die soms al jaren samenwerken met iemand die er vervolgens voor kiest om zelf uit het leven te stappen.'
In een tijdsbestek van een paar maanden pleegden dus drie medewerkers van de eenheid Noord-Nederland zelfmoord. Onder wie een hoofdagent van het basisteam Ommelanden Noord. 'Twee van de drie zelfmoorden moeten nog onderzocht worden', aldus Tossaint. 'We kijken bijvoorbeeld onder welke omstandigheden er zelfmoord is gepleegd. Dat betekent dat we willen weten om wie het gaat en hoe lang iemand voor de politie heeft gewerkt. Ook de gezinssituatie en de manier waarop er zelfmoord is gepleegd, wordt onderzocht.'

Dienstwapen

Zo blijkt bijvoorbeeld dat het dienstwapen de meest gebruikte methode is om zelfmoord te plegen. Wanneer en hoe een agent zijn dienstwapen mee naar huis mag nemen is gebonden aan strikte regels. Toch zijn de onderzoekers van mening dat het toezicht op het handhaven van deze regels beter kan. Tossaint: 'Leidinggevenden kunnen het wapen innemen als er signalen zijn van psychische problemen. Al zeg ik er wel bij dat zelfs de strengste regels zelfmoord met een dienstwapen nooit kunnen uitsluiten.'

Opvallend

Tossaint noemt het aantal recente zelfmoorden bij de eenheid Noord-Nederland opvallend, maar ook niet meer dan dat. 'Natuurlijk roept dat binnen de eenheid emoties op. En natuurlijk ligt het voor de hand dat er vragen worden gesteld, met name bij de naaste collega's. Maar het is te vroeg om daar nu al conclusies aan te verbinden, daarvoor moeten we echt langer onderzoek doen.'

Meerdere factoren

Bij suïcide spelen vaak meerdere factoren een rol. 'Het is altijd een combinatie van factoren. Zowel de privé-situatie, de persoon zelf, als het werk zijn van invloed. In het onderzoek is niet specifiek gevraagd naar de invloed van de reorganisatie en de vorming van de Nationale Politie, maar er is bijvoorbeeld wel gekeken naar het aantal heftige incidenten dat iemand op straat heeft meegemaakt.'
Voorlichting
Het registreren en onderzoeken van suïcide gaat ook de komende jaren gewoon door, benadrukt Tossaint. 'We geven leidinggevenden voorlichting over het herkennen van signalen en we proberen om de drempel voor collega's die rondlopen met suïcidale gedachten, te verlagen. Het is nu eenmaal makkelijker om te praten over fysieke problemen dan over mentale klachten. Dat weet ie dereen.'

Training
'Binnen de eenheid Noord-Nederland hebben al veel collega's een 3-daagse training 'mentale kracht' gevolgd', zegt Oscar Dros. De training moet bijdragen aan een verhoogde weerbaarheid. Daarnaast is goede nazorg van groot belang, op beide fronten nemen we onze verantwoordelijkheid. Aandacht voor elkaar, collegiale opvang en voorlichting horen bij de politiecultuur. Daar zetten we stevig op in en dat blijven we doen.'