Onderzoek naar Joodse NSB-spionnen in Kamp Westerbork

bevrijdingportretten.nl
bevrijdingportretten.nl
Onderzoeker Bas Kortholt van Herinneringscentrum Kamp Westerbork is op een opmerkelijk verhaal gestuit. Joodse NSB'ers in Kamp Westerbork zouden hun kampgenoten hebben bespioneerd. De Groninger gaat dit de komende jaren verder onderzoeken.
In verschillende gesprekken kwam herhaaldelijk de naam Heinz Todtmann naar voren, een Duits-Joodse vluchteling die in Kamp Westerbork gevangen zat. Hij zou in opdracht van de Sicherheitsdienst andere gevangenen in de gaten hebben gehouden.

'Gevaarlijk figuur'

'Dit werd mij onder meer duidelijk dankzij een interview uit het Amerikaanse Shoah-project met Kamp-overlevende Robert Engel', bekent Kortholt tegenover RTV Drenthe. 'Hij vertelde daarin dat Todtmann betrokken was bij spionage. En ik ben dit vaker tegengekomen. Andere bronnen spreken van een "gevaarlijk figuur" en een link met nazi's.'
Vanwege zijn verleden als journalist en het feit dat hij bij zijn geboorte in 1908 gedoopt was, werd Todtmann in 1942 tot adjudant van kampcommandant Albert Konrad Gemmeker benoemd. Joden die het christelijke geloof aanhingen, werden in Kamp Westerbork bevoordeeld. In de twee jaar die volgden zou hij zijn dubbelrol als spion hebben gespeeld.
Onduidelijkheid
Er is vooralsnog geen concreet bewijs voor het spionagewerk voor spionagewerk in Kamp Westerbork, zegt Kortholt. 'Maar daar kunnen we de komende jaren verder onderzoek naar doen. Er gaan meer namen rond van gevangenen die mogelijk spion waren in Kamp Westerbork. Mogelijk zijn er zelfs vijftien tot dertig Joodse NSBérs bij betrokken.'

Volgens de onderzoeker heeft Todtmann zelf nooit iets gezegd over spionageactiviteiten. "Na de bevrijding van Kamp Westerbork is Todtmann opgepakt door de Canadezen en hij heeft vastgezeten in een kamp voor opgepakte nazi's. Hij is verhoord, maar meldde niks over zijn rol in het kamp. Uiteindelijk is hij niet veroordeeld en werd vrijgelaten."
Waarom Joodse gevangenen zich in het kamp schuldig zouden hebben gemaakt aan spionage weet Kortholt niet. "Of Todtmann een in- en inslechte man was kun je niet zeggen. Misschien wel, maar misschien werd hij gedwongen door de omstandigheden in het kamp. Als de keuze gaat tussen jij op transport of ik op transport, dan kun je je voorstellen dat hij, en anderen, de keuze maakten om hiervan gevrijwaard te blijven."

Lees ook: