Deze dag: Dopper en de waardering

Hij schreef vier opera's en zeven symfonieën. Zijn muziek werd niet door alle tijdgenoten even hoog gewaardeerd: 'De muziek van Dopper ruikt naar spruitjes', schreef een gezaghebbend criticus. Cornelis Dopper werd geboren in Stadskanaal op deze dag in de geschiedenis, 7 februari 1870.

Wie het Concertgebouw in Amsterdam bezoekt, leest ook nu nog zijn naam in vergulde letters op de balkonrand van de Grote Zaal. Hij was de tweede dirigent achter Willem Mengelberg, die de componist Dopper omschreef als 'een typische Hollandse meester die mij herinnert aan onze schilderkunst uit de 17e eeuw.' Geert Teis schreef in 1913 een Gronings lofdicht: 'Knelis Dopper, hoge kunst'noar, grootste Knoalster dei d'r is.'

Biograaf Joop Stam schrijft dat de componist in zijn Amsterdamse jaren zijn afkomst niet verloochende. Hij was herkenbaar als Groninger aan zijn 'directheid, nuchterheid, maar vooral zijn onmiskenbaar Groningse tongval'. Stam heeft met zijn lijvige boek over Dopper 'Schitteren op de tweede rang' bijgedragen aan een herontdekking van de componist in deze eeuw. In 2005 werd diens eerste symfonie nota bene voor het eerst uitgevoerd, in zijn geboorteplaats Stadskanaal, door het Noord Nederlands Orkest.

Volgens Stam is het aan één man te wijten dat veel muziek van Dopper lag te verstoffen in muziekarchieven: de invloedrijke criticus van de Telegraaf Matthijs Vermeulen. Die vond de composities gezapig en voorspelbaar. Hij was 'den officieelen componist, waardoor elk ander talent verhinderd wordt te gedijen'. Geestverwanten van Vermeulen deden er nog een schepje bovenop: hij was een 'onbetwistbaar minderwaardige dirigent en een nog minder waardige componist'.

Zelf vond Dopper dat 'vernieuwingen in de muziek alleen mogelijk zijn door voort te borduren op het bestaande'. Niet voor niets dragen zijn symfonieën oer-Hollandse titels als 'Rembrandt', 'Zuiderzee' en 'Amsterdam'. Componist Willem Pijper vindt hem 'een wandelaar, geen ontdekkingsreiziger'.

Het zijn vooral de kritieken van Matthijs Vermeulen in de Telegraaf die de reputatie van Dopper geen goed hebben gedaan. Het is aannemelijk dat er hier, op z'n Amsterdams gezegd, sprake is geweest van 'kinnesinne'. Want niet alleen had Willem Mengelberg geweigerd een symfonie van Vermeulen in het repertoire van zijn orkest op te nemen, hij had bij die gelegenheid Vermeulen het advies gegeven 'eerst maar eens bij Dopper in de leer te gaan'.
 
In 1930 ontving Dopper uit handen van koningin Wilhelmina de 'Eremedaille voor Kunst en Wetenschap der Huisorde van Oranje'. Sinds acht jaar staat een door Loek Bos gemaakt standbeeld van Dopper op het Raadhuisplein in Stadskanaal. De zoon van een schuitenvaarder en logementhouder is geboren op deze dag in de geschiedenis, 7 februari 1870.

Pieter de Hart is redacteur bij RTV Noord en historicus. Elke woensdag schrijft hij over 'deze dag' in het verleden van Groningen.
 

Meer over dit onderwerp:
columns STADSKANAAL
Deel dit artikel:

Recent nieuws