Wat te doen met de lijstduwer

Op de kandidatenlijsten voor de gemeenteraadsverkiezingen (over veertig dagen )staat onderaan nogal eens een bekende Groninger of een landelijk kopstuk. Waarvan het vaak niet de bedoeling is dat hij of zij daadwerkelijk in de raad komt, maar wel stemmen trekt. Is dat geen volksverlakkerij, Beter Weters?

Uithangbord

Lijsttrekker, lijstduwer, er tussenin, voorkeurstemmen: ik heb het allemaal mee mogen maken. De discussie over de lijstduwer is een terugkerend feestnummer, maar wie op de laatste plek staat  wordt dus duidelijk niet geacht de kar te gaan trekken!

Die plek is een bijzondere: een dankjewel voor bewezen diensten, of een uithangbord: ook ik steun deze club! Dat ook daarop stemmen binnen kunnen komen, is logisch, maar zolang volstrekt duidelijk is dat de lijstduwer niet beschikbaar is voor 'actieve dienst', is het begrip volksverlakkerij niet aan de orde.

Ouwehoeren

Mij lijkt meer aandacht voor de top van de lijst, de aanstaande volksvertegenwoordigers immers, veel zinniger: eerlijke verdeling man/vrouw, kennisgebieden, beschikbare tijd, leeftijd, opleiding en/of afkomst zijn allemaal selectiecriteria die bijzonder serieus genomen moeten worden. Dat geeft dan alle ruimte om over die duwer, desgewenst, wat te ouwehoeren...

Marjo van Dijken vertegenwoordigde de PvdA in de Tweede Kamer tussen 2003 en 2010. Eerder was ze gemeenteraadslid in Groningen. Meer...

Kritiek groeit

De kritiek op het systeem van lijstduwers, die niet in de raad of Staten willen, neemt de laatste tijd sterk toe. Terecht. Het systeem is niet transparant en de kritiek op het zogenaamde 'partijkartel' dat hiervoor verantwoordelijk is, groeit ook. Hoe zit het ook alweer? De stembureau's van de gemeenten maken de lijstvolgordes, de politieke partijen de naamvolgordes op die lijsten.

Vertroebeld systeem

De laatste zijn dus verantwoordelijk voor het plaatsen van de lijstduwers, die wel gekozen, geen zetel in ontvangst willen nemen. Dit belemmert het zicht van de kiezer. Spijtig, zeker nu het kiezen in het stemhokje persoonlijker wordt. Het wordt tijd dat kabinet en de Kamer naar dit vertroebelde systeem kijken, waardoor de kiezer hopelijk meer duidelijkheid krijgt.

Jan Evenhuis was namens de VVD gemeenteraadslid van de gemeente Groningen. Hij maakte maar liefst 32 jaar deel uit van de raad. Meer...

Polderoplossing

De term lijstduwer is een fantastische polderoplossing. In plaats van 'hekkensluiters' geven we de laatste plek weg aan een bekende stemmentrekker. Voor mij is het duidelijk dat een lijstduwer niet zelf gekozen wil worden, anders stond zij of hij wel op een andere plek. Blijkbaar is dat niet voor iedereen duidelijk. Om die reden pleit ik al jaren voor het opstellen van lespakketten voor het basis- en middelbaar onderwijs.

Grapje!

Hiermee moet nieuwe kiezers geleerd worden wat de positie van een lijstduwer is. Waarom hij of zij daar staat en dat een stem op die persoon voor de partij in kwestie is en niet een echte voorkeursstem is. Grapje uiteraard. Wat mij betreft gewoon houden hoe het is en hier niet over zeuren!

Marc Jager werkt als zelfstandig adviseur en was van 2009 tot 2011 gedeputeerde van verkeer, vervoer en energie in Groningen. Meer...

Steun prominenten

Natuurlijk kun je bij bekende lijstduwers soms twijfelen of het meer is dan een PR-stunt. Toch vind ik het goed als maatschappelijk leiders en prominenten hun steun uitspreken voor de partij waar ze actief lid van zijn. Zo heeft mijn partij bijvoorbeeld zangeres Kira Dekker in Oldambt en een ervaren wethouder als Hennie Hemmes in Pekela als lijstduwer.

De betrokkenheid moet oprecht zijn. En wat vooral essentieel is: lijstduwers moeten aangeven dat een stem op hen een stem is voor de partij voor wie ze op de lijst staan. Dat ze geen eigen agenda hebben.

Stemt op een partij

Uiteindelijk stem je als kiezer namelijk op een partij – op een ideologie en een verhaal –  niet op een persoon. Nog beter is als kandidaten van tevoren aangeven dat de volgorde van de kandidatenlijst wordt aangehouden bij de zetelverdeling. Dan ga je echt volksverlakkerij, kiezersbedrog en persoonlijke campagnes tegen. En dat zijn grotere problemen dan welgemeende lijstduwers.

Lisa de Leeuw studeert in Groningen en is sinds 2017 voorzitter van ROOD, de jongerenorganisatie van de SP. Meer...

Goede zaak

De meeste politieke partijen zetten op de onderste plaats(en) van de lijst bekenden binnen de partij of samenleving. Soms zijn het ex-politici of andere lokale bekendheden die tot de verbeelding spreken of hebben gesproken en die op deze manier duidelijk maken dat ze de partij een warm hart toedragen.

Dat is een goede zaak. Het is wel netjes om van tevoren duidelijk te maken of deze mensen, als ze worden verkozen, ook plaats zullen nemen in de vorm van volksvertegenwoordiging waar ze voor gekozen zijn.

Lijstvolgorde

Ik ga er vanuit dat de partij goed heeft nagedacht over de volgorde van de lijst en hoop dan ook dat deze keuze wordt gevolgd door de kiezer, maar het is uiteindelijk de kiezer die het bepaalt. Een samenstellingscommissie doet er goed aan daar rekening mee te houden.

David de Jong is directeur van het Gomarus College. Hij was 15 jaar gemeenteraadslid in Groningen voor de ChristenUnie. Meer...

Kiezer is niet dom

De lijstduwer is van alledag en van alle politieke partijen. Een lijstduwer is een bekend persoon die zijn of haar sporen heeft verdiend in het maatschappelijk leven. En laat zien betrokken te zijn bij het wel en wee van de partij waarvoor men op de lijst staat. Een kiezer is niet dom en zal niet op de persoon stemmen omdat die toevallig bekend is maar weloverwogen op een partij.

Niets mis mee

Wel ben ik van mening dat de persoon helder moet aangeven wel of niet in de raad te willen. Dan ontstaat er ook geen kiezersbedrog. De partij heeft belang bij een lijstduwer en daar is in mijn beleving niets mis mee, als men maar open is over het wel of niet plaatsnemen in de raad.

Hendrik Klap was tussen 2003 en 2013 wethouder Sociale Zaken, Welzijn en Volkshuisvesting in Vlagtwedde namens Gemeentebelangen. Meer...

Meer over dit onderwerp:
beterweters beterweterspolitiek opinie GRONINGEN
Deel dit artikel:

Recent nieuws