Gevoelstemperatuur: wat is het en hoe wordt het vastgesteld?

© Jannes Wiersema
Het is koud. Zoveel is wel duidelijk deze week. Overdag vriest het enkele graden, maar het weerbericht rept ook telkens over de 'gevoelstemperatuur'. Wat is dat en hoe wordt het berekend?
De belangrijkste factor bij het bepalen van de gevoelstemperatuur is de wind. Hoe harder het waait, hoe kouder het aanvoelt, is de gedachte.

Tabel

In Nederland maakt het KNMI gebruik van de de JAG/TI methode. Dit staat voor Joint Action Group on Weather Indices. Met hulp van een tabel wordt berekend hoeveel warmte je lichaam verliest door de kou en de wind.
Om een voorbeeld te noemen: vandaag is het ongeveer -5 graden overdag. Het waait stevig, windkracht 6 langs de Waddenkust. Dan ligt de gevoelstemperatuur volgens het KNMI op -15 graden.

Mitsen en maren

De gevoelstemperatuur is, zoals de naam al aangeeft, een gevoel. Het KNMI gaat hierbij uit van een 'gezond, volwassen en wandelend persoon van gemiddelde lengte'.
Bovendien wordt bijvoorbeeld het effect van de zon niet meegenomen. Wie in de zon loopt of staat, kan het net iets aangenamer vinden. Ook voelt het waarschijnlijk minder koud aan als je de wind in de rug hebt.

Onderkoeling

Vanaf een gevoelstemperatuur lager dan -15 graden geeft het KNMI een waarschuwing (code geel). Dat doet het weerinstituut omdat er dan onderkoelingsverschijnselen kunnen optreden.
'Gevoelstemperaturen onder de -15 graden kunnen na een uur koudeletsel opleveren. Een temperatuur onder de -20 graden geeft na een half uur, ook bij goed afdichtende winterkleding, al een kleine kans op bevriezingsverschijnselen', aldus het weerinstituut.

Kritiek

Ondanks de wetenschappelijke onderbouwing is er de laatste dagen ook kritiek op de term 'gevoelstemperatuur'. Bijvoorbeeld weerman Gerrit Hiemstra, die vindt dat het meer verwarring oproept, dan dat het helpt.

Gevoelsijs

De satirische website De Speld doet er nog een schepje bovenop en heeft het over 'gevoelsijs'. 'Op veel plaatsen in het land is het ijs vandaag nog maar een centimeter dik. Dat is onvoldoende om veilig te kunnen schaatsen.' Maar volgens De Speld is het gevoelsijs met twaalf centimeter dik genoeg.
'Het verschil kan worden verklaard door het bord voor de kop van de schaatsliefhebbers', zo staat in het artikel. 'Als je heel graag wilt schaatsen, kan het ijs soms wel twintig keer zo dik aanvoelen als het in werkelijkheid is. (...) Dus schaatsen aan en gaan!', aldus De Speld.