Het Wiv-referendum om de 'sleepwet': 7 punten om te weten

© ANP
In zeven Groningse gemeenten zijn deze woensdag gemeenteraadsverkiezingen, maar overal kan je naar de stembus. Woensdag is namelijk ook het referendum over de wet Wiv.
Dat staat voor Wet op de Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten. Met het wetsvoorstel worden de bevoegdheden van bijvoorbeeld de AIVD (Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst) en MIVD (Militaire Inlichtingen- en Veiligheidsdienst) verruimd. Dit is wat de wet en het referendum behelzen.

Dit betekent de Wiv in 7 punten:

1. Bulkdata (op grote schaal verkregen gegevens) mogen behalve via telefoon en radio, ook worden verzameld via internet. Doelgericht aftappen via internet mag al; maar ongericht op grote schaal bulkdata aftappen nog niet. Het gaat hierbij om meer data dan alleen die van een gericht doelwit die kan worden afgetapt. Bijvoorbeeld van een niet verdachte broer, vriend, huisgenoot, maar ook van een hele wifi-hotspot. Dit aspect wordt het 'sleepnet' genoemd.
2. De bewaartermijn van verzamelde gegevens wordt verlengd van één naar drie jaar.
3. Nog niet geanalyseerde bulkdata mag met buitenlandse inlichtingendiensten worden gedeeld.
4. Inlichtingendiensten mogen DNA-informatie van je bewaren.
5. Afluisteren, hacken en elke andere inzet van bijzondere bevoegdheden door de inlichtingendiensten, worden gekeurd door een minister en onafhankelijke toezichthouder. Er komt geen rechter aan te pas.
6. Inlichtingendiensten mogen computers van jou hacken om zo toegang te krijgen tot het systeem van een ander.
7. Inlichtingendiensten moeten direct toegang krijgen tot gegevens die bedrijven en overheidsdiensten over hun klanten bijhouden, als bedrijven er vrijwillig aan meewerken.
Daarnaast moeten inlichtingendiensten toestemming van een rechter hebben om journalisten en advocaten te kunnen afluisteren. Ook moeten ze zelf kiezen wanneer ze softwarelekken bij bedrijven aan de kaak stellen - ze mogen er eerst gebruik van maken voordat ze het lek bekend maken.

Waarom is er een referendum?

Omdat tegenstanders van de Wiv, waaronder privacyorganisaties, Amnesty International en het College voor de Rechten van de Mens bang zijn voor grootschalige privacyschending door de overheid. De wet kreeg landelijk grote aandacht in en na de uitzending van Zondag met Lubach in oktober vorig jaar:
Tegenstanders verzamelden genoeg handtekeningen om een referendum mogelijk te maken, dat aankomende woensdag wordt gehouden. Zij zien de wet graag worden aangepast. Bezwaren zijn onder andere:
- Het sleepnet; de mogelijkheid van inlichtingendiensten om meer data binnen te halen dan data die direct naar een doelwit leidt.
- Dat ongefilterde bulkdata zonder tussenkomst van een rechter kan worden gedeeld met het buitenland.
- Dat andere mensen dan een doelwit gehackt mogen worden zodat de inlichtingendiensten bij een verdachte kan komen.

Weet je genoeg?

Overweeg je te stemmen voor of tegen de Wiv op 21 maart? Met deze twee onafhankelijke vragenlijsten leer je meer over de werking van de wet, en daardoor ook je eigen standpunten ten aanzien van de Wiv:
1. Follow the Money heeft een Wiv-quiz waarin je kennis over de wet wordt getest. 'Wat mag de AIVD als jij voor de sleepwet stemt?' Volgens de journalistieke website beantwoordt slechts 1 op de 400 invullers alle negen vragen goed.
2. Met de MijnStem Referendumtest kan je jouw standpunt op negen vragen vergelijken met die van de wet zelf. Naar aanleiding daarvan wordt een score gemaakt in hoeverre je het eens bent met de wet.

Meer weten?

Wat er gebeurt er met mijn stem?

Woensdag 21 maart 2018 kan je in alle Groningse gemeenten stemmen over de Wiv. Het gaat om een raadgevend referendum; de Tweede Kamer kan de uitkomst naast zich neerleggen.