Criminaliteitscijfers? Staar je er niet blind op

Criminaliteitscijfers in Groningen; al een aantal jaar laten ze, net als in de rest van het land, een dalende trend zien. Mooi nieuws, zou je zeggen. Maar wat zeggen deze cijfers precies?

Onveiligheid

Volgens het Centraal Bureau voor de Statistiek zijn er in 2017 25.120 misdrijven geregistreerd in onze provincie. Dat is een daling van 15 procent ten opzichte van 2016 en van 34 procent ten opzichte van 2010. In dit getal zijn alle misdaden op een hoop gegooid.

Toch is het gevoel van onveiligheid onder Groningers juist toegenomen. Waar in 2016 33,4 procent zich wel eens onveilig voelde, is dat percentage in 2017 gestegen naar 33,7 procent. Terwijl het landelijke percentage wél daalde. 

Groningers zijn volgens deze cijfers dus veiliger, maar voelen zich (iets) onveiliger. Ze horen over terrorismedreiging en meer blauw op straat, maar vervolgens merken ze er kennelijk steeds minder van. Hoe kan dat? En welke conclusies moeten we hieruit trekken?

Korrel zout?

RuG-Hoogleraar Algemene Rechtswetenschap Jan Brouwer heeft zijn twijfels over de criminaliteitsdaling die het CBS zegt waar te nemen. Volgens hem bestaat het grootste deel van de criminaliteit uit 'kleine' misdrijven, zoals inbraken, diefstallen.

Waarom zou criminaliteit in 379 gemeenten wel voorkomen en in één gemeente niet?
Jan Brouwer - Hoogleraar Algemene Rechtswetenschap

'Maar de politie richt haar aandacht niet op dit soort kleine dingen. Dat heeft als gevolg dat de aangiftebereidheid erg gering is. Logisch dat je dan een daling van de criminaliteitscijfers ziet.'

Particuliere

Brouwer zoekt het liever bij particuliere beveiligers. 'Uit wetenschappelijk onderzoek blijkt dat er inmiddels bijna net zoveel particuliere beveiligers zijn als het aantal operationele agenten.'

Juist die kleine misdrijven, belangrijk voor de criminaliteitsstatistieken, worden volgens Brouwer eerder door particuliere beveiligers of door camera's voorkomen, dan door de politie.

Prioriteit

Waarom lukt de politie dan niet wat particuliere beveiligers wel lukt?, is dan een logische vervolgvraag. Deze kan de politie echter niet beantwoorden, omdat ze volgens een woordvoerder het onderzoek waar Brouwer zich op baseert niet kennen.

Wel wordt beaamd dat door de jaren heen de aangiftebereidheid is teruggelopen. 'Maar een stuk minder dan het aantal geregistreerde misdaden. Het klopt dat High Impact Crime (misdaden met een grote impact op het slachtoffer, red.) de prioriteit heeft. Voor andere delicten, denk aan fietsendiefstal, geldt: het lokale gezag bepaalt de prioriteit.'

Dat laatste is iets dat Brouwer wel herkent. 'Ik gaf laatst een lezing voor twintig burgemeesters. Dat ging onder ander over de thuisteelt van wiet. Eén van die burgemeesters beweerde stellig: dat komt in mijn gemeente niet voor. Ik denk dan, waarom zou het in 379 gemeenten wel voorkomen en in één gemeente niet?' 

Veiligheidsgevoel

Dalende CBS-cijfers van het aantal geregistreerde misdrijven zeggen dus weinig, concludeert Brouwer. Hoe zit dat dan met het gevoel voor onveiligheid, waar het CBS ook cijfers over naar buiten heeft gebracht?

Onveiligheidsgevoel ontstaat niet per se omdat de straatjes donker zijn. Dat zit hem meer in dreiging
Conny Eldering - Bewonersplatform De Hoogte

Volgens Brouwer is het algemene veiligheidsgevoel niet noodzakelijk gelinkt aan criminaliteit. Daar is Conny Eldering, betrokken bij het bewonersplatform in De Hoogte in Stad, het mee eens.

'In onze wijk worden veel 'tweedekansers' geplaatst. Ook zie je in algemene zin meer verwarde mensen. Dat is iets anders dan criminaliteit, maar dat kan wel het gevoel van onveiligheid vergroten.'

Zelf voelt Eldering zich niet onveilig in De Hoogte. 'Ik ken de wijk goed. Ik loop er in alle rust doorheen. Op plekken waar ik onbekend ben voel ik me onveiliger.' 

Overlast

Overlast is volgens Eldering voor velen een belangrijke bron voor onveilige gevoelens. 'Onveiligheidsgevoel ontstaat niet per se omdat de straatjes donker zijn. Dat zit hem meer in dreiging, bijvoorbeeld als mensen die van elkaar verschillen te dicht op elkaar zitten en elkaar niet meer kunnen luchten of zien.'

Volgens Eldering is het mogelijk om dat onveilige gevoel terug te dringen. 'Met ons bewonersplatform zijn we bezig om de bewoners actief bij de wijk te betrekken. Zij moeten de oren en ogen van de wijk zijn. De overheid kan wel met een labeltje een buurt tot goede buurt promoveren, maar een écht goede buurt ontstaat als je de mensen er zelf bij betrekt.'

Daar sluit hoogleraar Brouwer zich bij aan. 'Bij de daling van criminaliteitscijfers vraag ik me steeds weer af: hoeveel is nou aan de politie te danken en hoeveel aan particulieren, buurtwhatsapps, straatcoaches, enzovoorts?'

Lees ook:

Groningen is vijfde van het land met aantal verdachten van een misdrijf
Omwonenden na schietpartij De Hoogte: 'Dit is niet echt een fijne buurt'

Meer over dit onderwerp:
Groningen-Stad inbraken achtergrond
Deel dit artikel:

Recent nieuws