'De ondernemer van nu gaat voor geluk, niet voor het geld'

Winst moet, winst doet goed. Zo denk je wanneer je een ondernemer of econoom van de oude stempel bent. Dan staat winst bovenaan het lijstje. Maar de nieuwe ondernemer gaat niet meer voor het geld. Die stelt betekenis voorop, zegt NoordZaken-opiniemaker Gjalt de Jong.

Door Gjalt de Jong

Sinds vorige week weten we weer hoe gelukkig we zijn. De Verenigde Naties hebben voor alle landen in de wereld bepaald hoe gelukkig hun inwoners zijn. Nederland springt daar heel goed uit. We zijn een van de gelukkigste landen van de wereld. Samen met Finland, Noorwegen, IJsland en Zwitserland.

Echt ongelukkig zijn ze in Afrika, China en Rusland. Opvallend genoeg zijn ook de inwoners van Palestina heel gelukkig. Dat vind ik moeilijk te begrijpen, maar als de VN het zegt zal het wel zo zijn.

Gasrampen

Veel van dit alles weten we natuurlijk al. Als je al het gebruikelijke cynisme, bureaucratie en de Groningse gasrampen er van aftrekt blijft veel van wat we in Nederland hebben rechtovereind staan. Het onderwijs en de gezondheidszorg zijn goed en bijna gratis.

Vrouwen krijgen het steeds beter. We kunnen zo'n beetje alles zeggen wat we willen. We hebben al heel lang geen oorlog meer gehad. En vrijwel niemand gaat hier dood van de honger.

Al moet je spreekwoordelijk je schoonmoeder verkopen, het maakt economen niet uit hoe we winst maken
Gjalt de Jong

Schoonmoeder

Wat ook mooi is, is dat deze rapporten laten zien dat er meer is dan geld alleen. Economen denken alleen maar in termen van winst. Sterker nog: hoe meer winst, des te beter. Al moet je spreekwoordelijk je schoonmoeder verkopen, het maakt economen niet uit hoe we winst maken, als we maar winst maken. Kijk maar naar de gaswinning in Groningen.

Economisch denken

Dat economische geld-denken begint langzaamaan te veranderen. Geld is belangrijk want we hebben het nodig voor (bijna) gratis onderwijs en zorg. Maar geld alleen maakt niet gelukkig. Sterker nog: soms maakt geld meer kapot dan je lief is. Kijk maar naar Donald Trump. Of naar hoe de vorige kabinetten Rutte omgingen met het Groningse gas.

Omslag

De omslag van geld naar geluk is best een uitdaging. Dat vraagt om een geheel nieuwe manier van denken en doen. Voor de meeste economen is dat onmogelijk. Ze hebben hun gehele leven alleen maar over geld nagedacht. En daar past iets anders zoals geluk niet bij. Dat neemt niemand hun ook kwalijk.

Bloedeloos

Bestaande bedrijven of sectoren echt veranderen is moeilijk. Daarvoor zijn de gewoontes en patronen vaak te hardnekkig. Kijk maar naar het voetbal. Niemand in de Eredivisie zal de buitenspelval, de speeltijd of het aantal spelers willen afschaffen. En dus blijven we naar bloedeloze 0-0 wedstrijden kijken. In het volleybal en hockey hebben ze wel drastisch weten te vernieuwen. En met succes. Het kan dus wel.

Soms maakt geld meer kapot dan je lief is. Kijk maar naar hoe de vorige kabinetten Rutte omgingen met het Groningse gas
Gjalt de Jong

Leiderschap

Hoe kunnen we dan wel vernieuwen? Hoe kun je de omslag van geld naar geluk maken? Soms moet je letterlijk in een nieuwe omgeving zitten. De Universiteit van Groningen doet dat in Friesland.

Studenten leren hoe ze maatschappelijke uitdagingen gezamenlijk met bedrijven kunnen oplossen. Ook hier draait het om kennis. Kennis is het spreekwoordelijke wetenschappelijke geld. Maar de studenten leren ook hun eigen leiderschap en ondernemerschap ontwikkelen.

Betekenis

De nieuwe opleiding in duurzaam ondernemen lijkt nu al een schot in de roos. Veel meer studenten dan verwacht hebben zich al aangemeld. Ze komen uit de hele wereld. Ook uit landen waar ze volgens de VN nu nog niet zo gelukkig zijn. Wat mij dit vertelt, is het volgende: de huidige generatie zoekt betekenis. De nieuwe ondernemer gaat voor geluk. Niet voor geld.

Gjalt de Jong is hoogleraar duurzaam ondernemen bij de Faculteit Campus Fryslân van de Rijksuniversiteit Groningen.

Lees ook:

- 'Help mensen uit de bijstandsgevangenis'
- 'Vergroenen levert blije medewerkers op'

Meer over dit onderwerp:
economie opinie GRONINGEN
Deel dit artikel:

Recent nieuws