Dit gebeurt er allemaal na een bommelding

© Koen Suyk/ANP
Misschien heb je ze wel eens gezien: de mannen van de Explosieven Opruimingsdienst Defensie (EOD). Hun hulp wordt ingeroepen als bijvoorbeeld een melding binnenkomt van een verdacht pakketje, zoals afgelopen maandag bij de Albert Heijn aan de Vismarkt in Groningen.
Maar zitten die bommenexperts hier in Groningen of moeten ze ergens anders vandaan komen? Hoe gaan zij te werk en met welk materieel? Waar zijn ze opgeleid en zijn er ook vrouwelijke bommenexperts?

Politie

Maandagmiddag 9 april vlak voor vijf uur. Net voordat veel mensen vanuit hun werk boodschappen gaan doen, komt er een bommelding binnen bij de Albert Heijn aan de Vismarkt in Groningen. Ergens in de winkel zou een pakketje met een explosief liggen.
Om te beginnen komt de politie kijken. Die heeft zelf een explosievenverkenningseenheid. In sommige gevallen gaat deze eenheid op zoek naar een mogelijk explosief. In andere gevallen wordt gelijk de EOD gebeld. De politie heeft zelf namelijk geen experts die bommen onschadelijk kunnen maken.

Ploegendiensten

De bommenruimers van de EOD zitten dag en nacht in teams klaar in een kazerne in Soesterberg. 'Zo'n team bestaat uit drie personen', vertelt een woordvoerder van Defensie. 'De samenstelling van het team is nooit hetzelfde. Op die manier blijft iedereen scherp en je moet nu eenmaal met iedereen kunnen samenwerken.'

'Geïmproviseerde explosieven'

De EOD rukt ruim tweeduizend keer per jaar uit. Vaak gaat het om het opsporen en ruimen van 'conventionele' explosieven, zoals vliegtuigbommen uit de Tweede Wereldoorlog. Bij de meest onvoorspelbare opdrachten van de EOD gaat het om 'geïmproviseerde' explosieven, oftewel de in elkaar geknutselde bommen in verdachte pakketjes.
Het EOD-team dat daarvoor uitrukt heeft een 'voorrangsvoertuig' tot zijn beschikking. Dat wil zeggen dat de bommenexperts met zwaailichten en sirenes naar de plek des onheils kunnen.

Robot

De teamleider van de ploeg probeert eerst zo veel mogelijk informatie te krijgen over het verdachte pakketje. Als het kan, zet hij een robot in om het pakketje te benaderen. Is het eventuele explosief onbereikbaar voor een robot, dan zal een bommenexpert erop afgaan.

Bommenpak

Voordat hij zich waagt aan deze missie, trekt hij een bommenpak aan. Dit pak met helm weegt zo'n veertig kilo. Mogelijk is dit een reden dat maar weinig vrouwen als bommenruimer werken bij de EOD. In 2012 kwam de eerste en momenteel zijn er twee.
Het bommenpak beschermt tegen de uitwerking van een explosie en eventueel tegen scherven. 'Maar als je bovenop een bom staat, helpt zo'n pak echt niet meer', vertelt de Defensie-woordvoerder. 'Gelukkig gebeuren er weinig ongelukken. Het laatste was in 2011.' Toen verloor een 44-jarige EOD-medewerker een hand doordat een zelfgemaakte bom aan een flitspaal in Voorschoten ontplofte.

Wat gebeurt met het explosief?

Als inderdaad een explosief wordt aangetroffen, zal de bommenexpert het ontstekingsmechanisme onschadelijk proberen te maken. De EOD heeft apparatuur om veilig op afstand een ontsteker uit een explosief te halen. Maar ook daarna moet de bommenruimer voorzichtig zijn, want er zit mogelijk nog springstof in de bom. Meestal wordt het explosief naar een open terrein vervoerd en daar op veilige afstand tot ontploffing gebracht.

Hoe wordt je bommenruimer?

Het traject om bommenruimer bij de EOD te worden is volgens Defensie zeer zwaar. Je moet beschikken over een mix van technisch inzicht, omgevingsbewustzijn en koelbloedigheid. De EOD-school in Soesterberg verzorgt de opleiding van de explosievenruimers. Zij krijgen allemaal dezelfde basisopleiding en kunnen zich daarna specialiseren.
Bekijk hieronder de voorlichtingsfilm van Defensie over de EOD.