Zelfrijdend vervoer: minder verkeersdoden, maar meer zombie-auto's

Zelfrijdende auto's betekenen nogal wat voor het verkeersbeleid. Overheden die vooruitkijken moeten daarom nu al nadenken over autonoom vervoer.

Innovatiespecialist en NoordZaken-expert Eelko Huizingh zet op een rij wat de gevolgen van zelfrijdend vervoer zijn.

Door Eelko Huizingh

Bij de gevolgen van nieuwe technologie denken we vaak aan het directe gebruik ervan. Wat verandert er wanneer je een robotstofzuiger gebruikt, automatisch gaat afrekenen in een winkel, of vlees gaat maken in een fabriek?

Meestal zijn de directe veranderingen niet al te ingrijpend. Kijk je verder, dan zijn de consequenties vaak veel groter. Om die grotere veranderingen te zien is een bredere blik nodig. Neem de zelfrijdende auto's.

Krantje lezen

Door het gebruik van zelfrijdende auto's kun je op weg naar je werk rustig een krantje lezen en bij een avondje stappen hoeft niemand meer de BOB te zijn. Ook het halen van een rijbewijs wordt eenvoudiger of is misschien zelfs overbodig. Toch zijn dit slechts de kleine veranderingen. Wat zien we met een bredere blik?

Minder brokken

Het verschil tussen privé-auto's en taxi's zal verdwijnen, zoals dat nu al vervaagt door de opkomst van Uber. Dankzij Uber kan elke auto nu al een taxi worden. Garages krijgen minder werk, want zelfrijdende auto's maken minder brokken. Bovendien zijn het waarschijnlijk elektrische auto's, die toch al veel minder onderhoud nodig hebben.

Met zelfrijdend vervoer zijn er minder ongelukken en parkeerbonnen: politieagenten zullen tijd overhouden
Eelko Huizingh

Parkeerbonnen

Ook vrachtwagenchauffeurs en ambulancemedewerkers zien hun werk drastisch veranderen. Het Amerikaanse ministerie van Economische Zaken schatte in 2015 het aantal banen in de VS dat verandert of verdwijnt door de opkomst van zelfrijdende voertuigen op 15,5 miljoen. Dat is ongeveer één op de negen banen in de VS.

En denk ook eens aan banen bij tankstations, parkeergarages, openbaar vervoer, verzekeringsmaatschappijen en wegrestaurants. Ook politieagenten houden tijd over, met minder ongelukken en minder parkeerbonnen.

Kinderen en ouderen

Met een nog bredere blik zien we sociale effecten. Denk aan kinderen en ouderen die veilig en zelfstandig kunnen reizen. Ook steden beraden zich over de effecten. Zullen mensen straks verder weg gaan wonen van hun werk? Reizen wordt comfortabeler en je kunt al tijdens je reis aan het werk.

Groenstroken

Welke gevolgen hebben zelfrijdende auto's voor de indeling van steden? Nu kennen we de straten met aan beide zijden een eindeloze rij geparkeerde auto's. Worden dat straks fietspaden en groenstroken?

Zijn de steden van de toekomst stil omdat er geen lawaai is van bussen, vrachtwagens en auto's, en schoon omdat er geen uitstoot van schadelijke stoffen plaatsvindt? Er zijn echter ook andere scenario's mogelijk.

Zombie-auto's zijn leeg en maken nutteloze vervoersbewegingen, alleen maar omdat het baasje dat beter uitkomt
Eelko Huizingh

Onlangs was ik in Boston om een discussie te leiden over hoe die stad en andere steden de introductie van zelfrijdende auto's in goede banen kunnen leiden. Want er zijn ook horrorscenario's.

Denk aan mensen die met hun zelfrijdende auto naar het werk gaan en om parkeerkosten te besparen hun auto na aankomst weer naar huis sturen met de opdracht hen 's middags weer op te halen. Dat betekent dat het woon-werkverkeer zal verdubbelen.

Zombie-auto's

Ander voorbeeld: parkeren in de stad is duur. Dus als je in de stad gaat winkelen of een vergadering hebt, dan laat je gewoon je auto rondjes rijden totdat het baasje hem weer nodig heeft. Voor dit soort auto's bestaat al een naam: zombie-auto's. Zombie-auto's zijn leeg en maken nutteloze vervoersbewegingen, alleen maar omdat het baasje dat beter uitkomt.

Nachtmerrie

Zelfrijdende auto's vergroten de veiligheid in steden en dat is belangrijk. In Boston kwamen vorig jaar veertien mensen om het leven bij auto-ongelukken. Maar zelfrijdende auto's kunnen voor steden dus ook een nachtmerrie worden.

Delen

Hoe voorkomen we dit? Zelfrijdende auto's moeten dan geen persoonlijke voertuigen worden, maar gedeelde voertuigen. Delen kan tijdens de rit. Bijvoorbeeld door als in een treincoupé met meerdere mensen in dezelfde ruimte te zitten. Of door de auto uit meerdere compartimenten te laten bestaan, waarbij elke inzittende in een eigen ruimte zit.

We kunnen auto's ook in de tijd delen. Dus als ik op mijn werk kom, kan mijn auto iemand anders van dienst zijn. In dat laatste geval zal ik waarschijnlijk niet eens meer eigenaar van mijn auto (willen) zijn, maar gebruik ik in feite een onbemande taxidienst.

Zegen of vloek?

Kortom, nieuwe technologie zoals zelfrijdende auto's, kan een zegen zijn als de positieve effecten de overhand krijgen. Het kan echter ook een vloek zijn en bestaande problemen (zoals files en parkeren) verergeren.

Aandacht voor directe èn indirecte effecten zijn al in een vroegtijdig stadium nodig om te zorgen dat de introductie tot de gewenste veranderingen leidt. De les? Technologie is veel te belangrijk om aan technici over te laten.

Dr. Eelko Huizingh is universitair hoofddocent innovatiemanagement, directeur van expertisecentrum Vinci van de Rijksuniversiteit Groningen en auteur van het boek Innovatiemanagement.

Lees ook de andere blogs van Eelko:

 
Big data. Slim gebruik is makkelijker dan je denkt
- Hoe bedenk je écht creatieve oplossingen
- Klanten verleiden? Een klein duwtje is vaak genoeg

Meer over dit onderwerp:
Xpertblog economie GRONINGEN
Deel dit artikel:

Recent nieuws