Was Plopatou een kunstenaar of een gluiperd?

Plopatou was een narcist, stalker en een gluiperd.
Plopatou was een narcist, stalker en een gluiperd. © Uit het archief van Beno Hofman
Over de doden niets dan goeds is een bekend Nederlands spreekwoord. Of dat ook van toepassing is op de vorig jaar overleden stadsfiguur Plopatou is zeer de vraag. In een nieuw boek van Beno Hofman komt hij er niet altijd even goed vanaf.
'Hij was een narcist, een stalker en een gluiperd,' zeggen nabestaanden over de ex-provo en kunstenaar.

Antiek en prullaria

Stadshistoricus Beno Hofman dook in het leven van Berthil de Jonge, zoals Plopatou eigenlijk heette, nadat veilingmeester Stephan Veenstra hem vroeg een kijkje te nemen in de nalatenschap van de Stadjer, die in augustus vorig jaar overleed. Behalve een verzameling antiek en prullaria bleek Plopatou een grote hoeveelheid persoonlijke spullen zorgvuldig te hebben bewaard: foto's, documenten, brieven en nog veel meer brieven.

Moeder had liever een dochter

Op basis van dit materiaal en gesprekken met nabestaanden schetst Hofman een opmerkelijk beeld van Plopatou. 'Ik heb eigenlijk als een soort psycholoog proberen te verklaren hoe Plopatou is geworden wie hij was,' vertelt Hofman.
Toen hij vijftien was stopte hij met school en probeerde zijn brood te verdienen als kunstenaar
Beno Hofman - Stadshistoricus
'Bepalend is geweest dat hij enig kind was. Zijn ouders scheidden toen hij 12 was, waardoor zijn vader naar de achtergrond verdween. Berthil bleef bij zijn moeder, die liever een dochter had willen hebben. Dat zie je op oude foto's terug, bijvoorbeeld eentje uit de Tweede Wereldoorlog. Daarop loopt hij naast zijn moeder, gekleed in meisjeskleren.'

Diplomaten en koffiehandel Tiktak

Door zijn familie werd Plopatou gezien als een mislukkeling. Familieleden van vaderskant waren werkzaam in de internationale diplomatieke dienst. Zijn moeder was afkomstig uit de familie Becherer, die onder meer in de directie van de Groninger koffiehandel TikTak zat.
'Plopatou heeft nauwelijks opleiding gehad. Hij zat twee jaar op de middelbare school. Toen hij vijftien was stopte hij met school en probeerde daarna tot ergernis van zijn vader zijn brood te verdienen als kunstenaar. Wat hem heel erg tekent is dat in zijn nalatenschap een door hemzelf vervalste cijferlijst zit waar uit moet blijken dat hij geslaagd is. Zich anders voordoen dan hij werkelijk was zie je steeds weer.'
Lees verder na onderstaande afbeelding. Op de foto Beno Hofman (Fotograaf René Walhout).

Nepadvertentie in de krant

Dat Plopatou zich beter wilde voordoen dan hij was blijkt ook uit gekunstel met zijn naam. Hij werd geboren als Berthil Cornelis Alex Iwan Pauw de Jonge. Zijn vader vraagt in 1972 samen met zijn broer naamsverandering aan. Ze willen daarmee de familienaam van hun moeder, Van Hanswijck, in stand houden. Ze krijgen officieel toestemming.
Vanaf 1980 voert Plopatou ook die extra achternaam Van Hanswijck. Via een nepadvertentie in de krant laat hij weten dat zijn naamswijziging officieel is. Hij maakt zijn achternaam nog indrukwekkender door één van zijn voornamen aan de achternaam toe te voegen; Pauw van Hanswijck de Jonge.
De vrouwen die hem gekend hebben noemen hem een gluiperd, hij bedroog mensen
Beno Hofman - Stadshistoricus

Veroordeeld voor stalking

'Het belangrijkste wat naar voren komt uit zijn brieven en uit gesprekken met mensen die hem hebben gekend, is dat het een erg onsympathieke man was,' besluit Hofman.
'De vrouwen die hem gekend hebben noemen hem een gluiperd, hij bedroog mensen, stalkte sommigen. Hij schreef continu boze brieven aan vrienden en aan de krant die ze gretig publiceerde. Het ging er soms zo hard aan toe dat het eindigde met een rechtszaak,' vertelt Beno Hofman.
In 2004 werd Plopatou voor het laatst veroordeeld voor stalking.

Tentoonstelling en veiling

Vanaf dinsdag is in de Openbare Bibliotheek van Groningen een tentoonstelling te zien over Plopatou. Later deze maand wordt bij Veilinghuis Klinkhamer in de stad de verzameling van Plopatou geveild. Het boek van Beno Hofman wordt op die veiling gepresenteerd.