Maakt het kappen van bomen in bermen wegen veiliger?

Bomen langs de weg. Moeten ze gekapt worden, of juist niet? Voor de één een mooi gezicht, voor de ander een fataal gevaarte.

Het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat stelt vijftig miljoen euro beschikbaar (waarvan 1,8 miljoen naar de Provincie Groningen gaat) om dodenwegen veiliger te maken. Onderdeel daarvan is het veiliger maken van bermen, onder meer door bomen en andere obstakels weg te halen.

Dit roept de vraag op hoeveel grote en kleine ongevallen er in onze provincie gebeuren, waarbij een voertuig een boom raakt. Hoe groot is nou het probleem in Groningen?
 

Cijfers

Volgens de provincie zijn in 2017 38 ongevallen op en langs provinciale wegen geweest die tegen een boom zijn geëindigd. Vier daarvan liepen dodelijk af, in dertien gevallen was er sprake van letsel en 21 gevallen was alleen blikschade het gevolg.

112 Groningen registreerde in een jaar tijd (tussen 1 juni 2017 en vandaag) in elk geval zestig kleinere en grotere ongevallen waarbij een boom is geraakt. Daar zitten ook ongevallen bij die niet op provinciale wegen zijn gebeurd. Gemiddeld meer dan één per week dus.

'Altijd al zo geweest'

Volgens Willem Keizer, eigenaar van een bergingsbedrijf in Stadskanaal, komen dit soort eenzijdige ongelukken al voor zolang hij bij het bedrijf werkt. 'Ik heb zelf geen harde cijfers, maar ik merk in al die jaren geen toe- of afname. Het is er altijd al geweest.'

Een woordvoerder van Dallinga Mobiliteitsbedrijven uit Delfzijl merkt op dat er steeds meer auto's zijn die van tevoren waarschuwen. Bijvoorbeeld door een piepsignaal als je te hard op iets anders afrijdt. 'Maar als een auto dan toch tegen een boom rijdt, dan zijn het vaak heftige ongevallen. Zo'n boom veert niet mee.'
 

Bomen weghalen een oplossing?

Als je kijkt naar de impact die zulke ongelukken hebben, dan lijkt het een goede oplossing om bomen in de berm weg te halen. Maar is dat ook zo?

Milieudefensie Groningen noemt het een schande als bomen langs wegen worden gekapt. 'Als men voorzichtig rijdt, is er geen enkele reden om bomen te kappen', aldus een woordvoerder. 'Ik fiets vaak op boomloze wegen in Groningen en daar racen automobilisten als gekken. Dan ben je blij dat je het er levend vanaf brengt. Het is het rijgedrag dat het gevaarlijk maakt, niet de bomen.'

Het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat laat weten dat het zeker niet de bedoeling is om rigoureus bomenrijen te kappen. 'De wegbeheerder zal milieu, natuur en cultuur meenemen in zijn afweging om wegen veiliger te maken.'

Maar volgens een woordvoerder zijn veilige, 'vergevingsgezinde' bermen wel van belang. 'Als auto's dan toch van de weg raken, wat kunnen we dan doen om de gevolgen te beperken? Soms door het kappen of herplaatsen van bomen die echt te dicht langs de weg staan.'

Subjectieve onveiligheid

Volgens een woordvoerder van Veilig Verkeer Nederland (VVN) zorgen bomen langs de weg in veel gevallen er juist voor dat automobilisten rustiger gaan rijden. 'Bomen zorgen dat de weg een optische versmalling krijgt. Het is een soort tunnel. De meeste mensen zullen vaart minderen.'

Daarom zou eerst gekeken moeten worden naar de oorzaken van dodelijke ongevallen voordat er aangepast wordt. 'Bomen staan doodstil. En veel ongevallen hebben met het gedrag van de automobilist te maken.'
 
Femke Niekerk, universitair docent Planologie aan de Rijksuniversiteit Groningen, snapt dat de overheid kan overwegen om op bepaalde plekken bomen te kappen. Maar ook volgens haar kan het rijgedrag van automobilisten júíst door bomen langs de weg positief beïnvloed worden. 'Er is een verschil tussen subjectieve veiligheid en objectieve veiligheid. Op het moment dat bomen dicht langs de weg staan, dan voelt dat voor de automobilist onveiliger en verwacht je dat hij zijn rijgedrag erop aanpast.'

Bij provinciale wegen in vlak gebied hebben mensen volgens Niekerk vaak het idee overzicht te hebben. 'Dan lijkt het subjectief veilig en gaan ze harder rijden. Maar dan worden de risico's vaak wel onderschat.'
 

Overcorrectie

Dat betekent overigens niet per se dat automobilisten zelf schuldig zijn aan hun eigen ongeluk. Volgens een woordvoerder van takel- en bergingsbedrijf Poort Hoogkerk belanden veel auto's eerst in de berm. De bestuurder schrikt dan en gaat met het stuur heftig corrigeren. Die stuurcorrectie zorgt er vaak voor dat auto's doorschieten naar de andere kant van de weg en dan tegen een boom knallen.

Toch ligt volgens eigenaar het weghalen van bomen heel gevoelig. 'Als je per ongeluk met je auto naast de weg belandt, moet je dat niet met de dood hoeven te bekopen.' Moeten bomen volgens hem dan inderdaad maar verdwijnen langs de weg? 'De bomen hoeven niet weg. Je moet voorkomen dat mensen niet tegen die bomen aan knallen.'

Raakvlak

Een van de oplossingen die Keizer voorstelt is het raakvlak rond bomen vergroten. Want hoe groter het raakvlak, hoe meer de krachten die bij een botsing met een boom vrijkomen worden verdeeld. De impact van een botsing is dan kleiner. 

'Vergelijk het met een pakje boter. Als je daar met een scherp mes doorheen gaat, dan snij je dat pakje zo doormidden. Maar als je het mes dwars houdt, dan lukt dat je niet.' Dunne, jonge bomen zijn volgens Keizer daarom gevaarlijker dan grote, dikke bomen. 'Ik rijd liever tegen een muur dan tegen een smalle boom.'

Ook een sloot vóór bomen kan volgens Keizer een oplossing zijn. 'Want als je de sloot in rijdt, dan staat de auto niet met één klap stil.' Omdat de auto dan meestal doorschuift is de impact kleiner dan bij een boom waar je wel direct stilstaat.

1,8 miljoen beschikbaar voor provincie

Van de vijftig miljoen euro die de minister ter beschikking stelt, gaat de helft naar provincies. Groningen krijgt daarvan dus 1,8 miljoen euro. Volgens een woordvoerder zijn de voorwaarden hiervoor nog niet bekend. Daarom is nog niet te zeggen of en zo ja hoeveel bomen er in onze provincie moeten worden gekapt langs provinciale wegen.

Kamervragen

Het Groningse Tweede Kamerlid Stieneke van der Graaf (ChristenUnie) stelde samen met haar partijgenote Carla Dik-Faber eerder deze week Kamervragen over de kap van bomen langs provinciale wegen.

Meer over dit onderwerp:
GRONINGEN
Deel dit artikel:

Recent nieuws