Moet voor iedere gekapte boom per se één nieuwe boom terugkomen?

De gemeente Groningen plant meer bomen dan er gekapt worden: 388 stuks. Dat lijkt mooi nieuws. Immers: meer groen in de stad, meer verkoeling door bomen in deze warme dagen én het is goed voor het klimaat. Maar is het ook mooi nieuws?

Let wel, het gaat hier om gemeentelijke bomen. Bomen dus die onder het beheer van de gemeente vallen. Een balans voor particuliere bomen kan de gemeente namelijk niet maken. Wel weet de gemeente dat er tussen 2014 en 2017 voor 4.302 particuliere bomen kapvergunningen zijn verleend, waarbij een herplantingsplicht is opgelegd van 2.694 bomen.
 
Dit tot ergernis van de Bomenridders van Groningen. Niet alleen omdat het verdwijnen van het aantal bomen hen tot zorg is, maar vooral omdat dit soort bomencijfers helemaal niets zouden zeggen. Maar waarom zou het niets zeggen? En welke cijfers zeggen dan wel iets?
 

Dat Groningen al zo ver is dat ze aan één op één herplanting doen is al heel wat, vergeleken met andere gemeenten.
Hans Kaljee, bomenconsulent

Herplantingsplicht

De gemeente Groningen hanteert in beginsel een herplantingsplicht van één op één. Dus voor iedere boom die gekapt wordt, moet één boom nieuw geplant worden. Willen we de stad groen houden, dan is herplanting noodzakelijk, zo is de gedachte.
 
Volgens Hans Kaljee, bomenconsulent in Amsterdam, doet lang niet iedere gemeente iets met herplanting. 'Dat Groningen al zo ver is dat ze aan één op één herplanting doet is al heel wat, vergeleken met andere gemeenten.'
 
Maar volgens Kaljee moeten we ons niet blind staren op het aantal bomen op zich. Veeleer is het belangrijk dat het volume groen in de stad gelijk blijft.
 

Voorbeelden

'In Amsterdam heb je een één op één herplantingsplicht met vergelijkbare dikte.' Want het volume van een oude grote boom die gekapt wordt en een nieuwe boom (vaak jong en klein) is lang niet altijd gelijk.

'Er zijn speciale omrekentabellen voor. Als je bijvoorbeeld een boom van pak 'm beet 30 jaar oud kapt, dan moeten er drie boompjes van polsdikte voor terug komen.'

Afbeelding

 
Volgens Kaljee is herplanting een tamelijk complex fenomeen. 'Veel bewoners en bestuurders willen één op één herplanting. Maar in de praktijk kan dat niet altijd.'

Zo is er op sommige plekken geen ruimte voor of wil je juist andere bomen de ruimte geven om tot volwaardige groei te komen. De gemeente Groningen noemt vergelijkbare uitzonderingssituaties.
 

Met het kappen van oude bomen en het herplanten van nieuwe heb je niet direct dezelfde functies van bomen terug.
Han Olff, hoogleraar Ecologie

Waarde van een boom

Volgens Han Olff, hoogleraar ecologie aan de Rijksuniversiteit Groningen, moet er altijd gekeken worden naar de functies van bomen, zoals bijdrage aan verdamping en het opvangen van stof, maar ook het huisvesten van vogels en vleermuizen. 'Met het kappen van oude bomen en het herplanten van nieuwe bomen heb je niet direct dezelfde functies van bomen terug. Zo hebben oude bomen holtes en takstructuren waar dieren in leven, die er bij nieuwe bomen niet direct zijn.'

Ruimte

Daarnaast kan het volgens Kaljee wenselijk zijn om op een plek waar veel bomen staan een aantal bomen te kappen om de resterende bomen meer ruimte te geven om te groeien. 'Als een boom groter wordt, draagt hij meer bij aan bijvoorbeeld CO2-opslag, luchtkwaliteit, het verkoelen van de stad, enzovoorts. Alle aspecten waar bomen een bijdrage aan kunnen leveren worden beter als bomen groter zijn.'
 

Als je een boom kapt, dan moet je de kroonvolume ervan bepalen.
Hans Kaljee, bomenconsulent

Volgens Kaljee moet daarom het uitgangspunt zijn om het maximale uit een gegeven situatie te halen, waarbij je dus let op het volume aan groen. 'Als je een boom kapt, dan moet je de kroonvolume ervan bepalen. En als je dat gemeten hebt, kun je maatwerk leveren om het volume aan groen op peil te houden. Dus hoeveel kleinere bomen plant je ervoor terug of hoeveel vierkante meter gazon. Je moet naar de hoeveelheid groen kijken en niet naar de hoeveelheid bomen.'
 

Ik denk wel dat de gemeente z'n best doet hoor. Maar wij constateren hard en feitelijk een achteruitgang.
Jan Pieter Janse, secretaris Bomenridders Groningen

Kritiek Bomenridders

De Bomenridders Groningen hebben kritiek op het compensatiebeleid van de gemeente. Jan Pieter Janse, secretaris van de Bomenridders: 'Ik denk wel dat de gemeente z'n best doet hoor. Maar wij constateren feitelijk een achteruitgang.'
 
Ook Janse zegt dat bomencompensatie niet alleen zou moeten gaan om kwantitatieve aantallen. 'Je moet kijken naar de fysieke, economische én duurzaamheidswaarden van een boom. Er zou een register moeten komen waar per boom de leeftijd, de bladkroon, de belevingswaarde enzovoorts in staan. Dan kun je de échte waarde van een boom bepalen en dáár dan op compenseren. In Rotterdam heb je daar bijvoorbeeld een app voor.'

iTree

Kaljee zegt dat om al die waarden van een boom te meten in Amerika de iTree-tool is ontwikkeld. 'Die tool hangt allerlei getallen aan wat een boom bijdraagt aan luchtkwaliteit, koelte, enzovoorts. Zo kun je berekenen wat een boom opbrengt.' Volgens Janse zou dit dan ook leidend moeten zijn in het compensatiebeleid van de stad.
 
Op de vraag of de gemeente ook met iTree werkt, zegt een woordvoerder: 'Er is in de gemeente wel gesproken over deze tool. Maar we gebruiken het nu niet, omdat we eerst meer willen weten over wat die tool doet. We moeten ons er eerst in verdiepen, voordat we er meer over kunnen zeggen.'
 
Wel zegt de gemeente bij compensatie altijd te kijken naar of een nieuwe boom de ruimte heeft om tot een volwaardige boom te groeien. 'Daardoor is er niet altijd ruimte om bij het kappen van een oude boom daar meerdere bomen voor terug te plaatsen', aldus een woordvoerder.

Waard in euro's?

Uiteindelijk is de waarde van een boom natuurlijk ook gewoon in euro's uit te drukken. Dit hangt af van onder meer de boomsoort, de dikte van de boom en de gezondheid van de boom. Zo is een zomereik met een diameter van 30 centimeter volgens deze Vlaamse rekenmethode ruim 2.500 euro waard, terwijl zijn jonge broertje met een diameter van maar 5 centimeter rond de 70 euro uitkomt.

Lees ook:

Maakt het kappen van bomen in bermen wegen veiliger?

Meer over dit onderwerp:
GRONINGEN
Deel dit artikel:

Recent nieuws