Groninger musicus legt werk legendarische organist vast

De Groninger dirigent en componist Daniël Rouwkema werkt aan een bijzonder project rond de legendarische organist Jan Zwart. Rouwkema wil het werk van Zwart vastleggen om het voor het nageslacht te bewaren.

Dichter bij God

Jan Zwart (1877-1937) was vooral door zijn radio-optredens een fenomeen. Vanaf 1925 was hij wekelijks anderhalf uur op de nationale radio te horen. Daardoor was hij in veel huizen een bekende organist.
Verder was er niet veel op de radio en mensen vonden dat prachtig
Daniël Rouwkema - componist
'De radio was toen net in opkomst', vertelt Daniël Rouwkema (1974). 'Hij speelde wekelijks een orgelconcert en omdat er verder niet veel op de radio was, vonden mensen dat prachtig.'
Volgens de Groninger musicus is Zwart de grondlegger van de hedendaagse kerkorgelcultuur en volgens zijn fans bracht zijn muziek je dichter bij God.

Romantische principes

Zwart is vooral bekend van zijn kerkorgelmuziek. 'Hij schreef gebruiksmuziek voor de kerk in een tijd waarin, net als vandaag de dag, veel veranderde', vertelt Rouwkema.
Hij hield vast aan zijn romantische, verouderde principes
Daniël Rouwkema - componist
'Je had het Concertgebouworkest met Mengelberg, dat was een hele beroemde dirigent in die tijd en die haalde Gustav Mahler naar Nederland om zijn eigen werk te dirigeren. In Frankrijk had je toen Stravinsky al. Er kwam een hele nieuwe tijd aan en Jan Zwart hield vast aan zijn romantische, in die tijd al wat verouderde principes. Dat maakt hem eigenlijk wel bijzonder.'
Koren waren in die tijd in de gereformeerde kerk 'not done'
Daniël Rouwkema - componist

Van gereformeerd naar Luthers

'Jan Zwart was van huis uit gereformeerd maar hij is uiteindelijk Luthers geworden om zijn eigen muziek te kunnen maken. In de Lutherse kerk was meer ruimte om muziek te maken, om met een koor te werken en dat was in die tijd, zo rond 1900, in de gereformeerde kerk 'not done'.'
Zwart gaf ook les en een van zijn bekendste leerlingen was Feike Asma, die na de Tweede Wereldoorlog het werk van Zwart populariseerde.

Het eerste Protestantse kerkkoor

Daniël Rouwkema is de afgelopen twee jaar druk geweest met het inventariseren van de muziek die Zwart schreef voor koren. Hij kwam er achter dat die muziek minstens zo bijzonder is als het bekendere orgelwerk.
'Hij was de eerste cantor-organist. Een cantor is een koordirigent. In 1907 werd er in de kerk waar hij toen werkte een kerkkoor opgericht en dat was eigenlijk het eerste Protestantse kerkkoor in Nederland. Daar heeft hij heel veel muziek voor geschreven.'

Mattheus Passie

Hoewel het nu geen populaire muziek is, vindt Rouwkema het belangrijk om het vast te leggen. 'Mendelsohn voerde honderd jaar na de dood van Bach voor het eerst de Mattheus Passie weer uit.'
Anders was die Mattheus Passie misschien wel verdwenen
Daniël Rouwkema - componist
'Het is achteraf maar goed dat hij daar mee bezig is geweest, anders was die Mattheus Passie misschien wel verdwenen. Na honderd jaar wil ik graag met die muziek van Jan Zwart bezig om het in ieder geval vast te leggen voor het nageslacht, je weet maar nooit hoe dat afloopt.'

Crowdfundactie

Binnenkort begint Rouwkema met de opnames. Hij heeft een Gronings koor van zangers en conservatoriumstudenten samengesteld. Om het project te financieren is hij een crowdfundactie begonnen.