'Schrap de onzinbanen, maak werk weer zinvol'

Heb je een baan waarvan je stiekem denkt dat die zinloos is? Dan heb je een bullshit job, zegt de hoogleraar David Graeber. Vakbondsman en NoordZaken-opiniemaker Bart Plaatje maakt zich boos over de ideeën van de Amerikaanse professor. Al vindt hij het wel een goed plan om flink te snijden in het aantal lulkoek-managers.

Door Bart Plaatje

De laatste tijd is in de media nogal wat verschenen over het nieuwste boek van David Graeber. Deze hoogleraar vindt dat we de onzinbanen moeten afschaffen. Ik werd direct enthousiast. Ik verwachte behalve een slimme kerel ook een no-nonsens man die vanuit zijn leerstoel even de kapitalistische elite zou laten bibberen. Hij noemt zichzelf immers een anarchist en revolutionair.

Stoel

Hij lijkt vanuit zijn comfortabele stoel ook precies te weten wat goed is voor de mannen en vrouwen op de werkvloer. Volgens deze beste David zit een groot deel van ons namelijk in een onzinbaan waar we zo snel mogelijk uit moeten stappen. 

Betweter

Nu weet ik best dat er in de grote bedrijven te veel managers rondlopen maar zoveel als Graeber stelt? Hier wou ik meer van weten. Graeber geeft aan dat veel mensen hun baan als zinloos ervaren

Ook ik geloof dat die gedachte juist is. Maar dan slaat hij ineens de plank mis. Vanaf het ervaren gaat hij over op het voorgenomen feit dat die banen dan ook echt zinloos zijn. Vanaf daar verandert Graeber voor mij ineens in een soort hoogdravende intellectueel die het proletariaat betweterig toespreekt. Ik leg even uit waar hij me kwijt raakt.

Banen worden namelijk keihard uitgehold, opgeknipt, uitbesteed en kapotgemaakt in een waanzinnige race naar beneden
Bart Plaatje

Opgeknipt

Onze hooggeleerde vriend vergeet iets wezenlijks. Hij gaat namelijk voorbij aan de vraag hoe al die onzin-banen er zijn gekomen. Vroeger mocht een fabrieksarbeider van bijvoorbeeld Scania of Daf een hele vrachtwagen bouwen. Met de intrede van het Fordisme (bedacht door Henry Ford) is dat werk in kleine stukjes opgeknipt. Nu sta je in diezelfde fabriek alleen maar autodeuren of alleen dashboards te doen. Het hele vak is opgeknipt in kleine taakjes.

Gedumpt

Voor andere bedrijven geldt zelfs nog weer dat werkgevers het grootste deel van het werk in een goedkoop land hebben gedumpt en dat we hier alleen nog de laatste diensten mogen verlenen. Dus als een product onder vreselijke omstandigheden in Verweggistan wordt gemaakt dan mag jij alleen nog het callcenter in met een shitbaantje van Randstad om het aan de man te brengen. Potdomme dat voelt zeker zinloos.

Winsthonger

En al die banen zijn opgeknipt om de productie tot ongekende hoogte te versnellen. Banen worden namelijk keihard uitgehold, opgeknipt, uitbesteed en kapotgemaakt in een waanzinnige race naar beneden met een blinde winsthonger als motor. Daar horen we onze professor helaas niet over.

Lulkoek-bingo

Volgens mij komen uit die race wel een beste partij andere onzinbanen voort. Die fabrieken, callcenters, bouwplaatsen en wat meer worden namelijk non-stop aangejaagd door managers. En de arbeidsplaatsen die managers opvullen worden nooit betaald uit de directiebonus. Nee, ze vreten plekken op die we in zouden kunnen zetten om de werkdruk af te laten nemen in het feitelijke werk zelf. De ploegchef van vroeger is vervangen door een manager in driedelig pak vol lulkoek-bingo.

De ploegchef van vroeger is vervangen door een manager in driedelig pak vol lulkoek-bingo
Bart Plaatje

De chef zorgde dat alles bleef draaien maar de manager zorgt dat alleen de cijfers opklimmen. Dus laten we managers afschaffen. Voor mijn part komt de chef terug en worden er heel wat opjaagprocessen teruggedraaid. Voor elke manager kun je wel 3 of 4 collega's aannemen.

Race

Als meneer Graeber zich echt wil verdiepen in wat mensen op de werkvloer beleven dan zou hij ze oproepen om de race naar beneden te keren en gezamenlijk op te staan tegen de afbraak van hun vak en hun bedrijf. Dat is wat er naar mijn mening mist. David Graeber zou bij mij een boel goed maken als zijn volgende boekje ging over hoe men zich moet organiseren in plaats van pretentieuze theorietjes te bedenken. En zo gun ik hem zijn baan ook nog. Ik hoop dat het een zinvolle is.

Bart Plaatje is regiobestuurder bij de vakbond FNV Metaal

Meer over dit onderwerp:
economie opinie GRONINGEN
Deel dit artikel:

Recent nieuws