'Meer balans? Ga te rade bij de oermens'

De meesten van ons zijn al volledig uit de vakantiemodus en terug in de werk-stand. Van nul kilometer per uur in één keer weer naar honderd. Wie meer balans en minder stress wil moet te rade gaan bij onze voorouders, adviseert werk-coach en NoordZaken-expert Sandra Sanders.

Door Sandra Sanders

Ik geef het toe: het is één van mijn stokpaardjes. Dat we in de huidige tijd te maken hebben met een overdaad aan prikkels en gebrek aan rust en kalmte. In deze blog wil ik hier nog eens bij stilstaan. Het leek me er een goed moment voor, nu de meesten onder ons terug zijn van vakantie. Hét jaarlijkse moment bij uitstek om even bij te tanken.

Everzwijn

Als ik mijn cliënten de waarde van rust wil laten (her)ontdekken, maak ik altijd dankbaar gebruik van onze geschiedenis als jagers en verzamelaars. Om te overleven moesten we zorgen dat we te eten hadden, dus gingen we op jacht. Tijdens die jacht moest je natuurlijk oppassen dat je niet zelf opgegeten werd. Verliep alles goed, dan ging je met hert of everzwijn naar je grot om daar in alle rust en tevredenheid de buit op te peuzelen.

Emoties

Dit verhaal illustreert de drie manieren waarop onze hersenen onze emoties reguleren: ten eerste middels het jaagsysteem (zorgen dat je te eten hebt), ten tweede via het gevaar- en beschermsysteem (voorkomen dat je opgegeten wordt) en ten derde door het kalmtesysteem (jezelf weer tot rust brengen).

Om de waarde van rust te (her)ontdekken, maak ik gebruik van onze geschiedenis als jagers-verzamelaars
Sandra Sanders

Deze oerversie valt gemakkelijk in hedendaagse termen te vertalen. In het jaagsysteem vinden we bijvoorbeeld onze carrières terug, successen boeken in het bedrijf, doelen stellen en halen enzovoort.

Als het jaagsysteem echter te veel aandacht krijgt, zie je alleen nog wat er allemaal moet gebeuren, en als je iets hebt bereikt vier je dat niet maar ga je direct over naar het volgende doel. Er wordt niet gevierd, nee, hop, over naar het volgende.

Alert

In het gevaar- en beschermsysteem vind je: alert zijn op concurrentie, de lat hoog leggen en perfectionisme, zodat je geen kritiek krijgt of ontevreden klanten etcetera. Als dit systeem dominant is vermijd je veel.

Je begint er niet aan omdat je bang bent fouten te maken bijvoorbeeld. Je wilt voorkomen dat je in een kwetsbare positie terechtkomt. Je doet aan zelfkritiek en bekijkt ook anderen kritisch. Zo verlies je verbinding met jezelf en anderen.

Veiligheid

In het kalmtesysteem zitten rust, kalmte, ontspanning, tevreden terugkijken als je iets hebt bereikt, successen vieren, en dergelijke. Binnen het gevaar-/beschermsysteem creëer je een gevoel van veiligheid met behulp van strategieën als vermijding, verbergen, compensatie of zelfkritiek. Het kalmtesysteem gaat ook over veiligheid, maar dan gezonde veiligheid. In het Engels hebben ze er twee woorden voor: safety versus safeness.

Bij stress zijn het jaagsysteem en gevaarsysteem dominant en krijgen alle aandacht
Sandra Sanders

Bij stress zijn deze drie systemen niet in balans. Het jaagsysteem en gevaarsysteem zijn dominant en krijgen alle aandacht. Beide zijn namelijk sterk met elkaar verbonden en beïnvloeden elkaar. Het kalmtesysteem bungelt er maar zo'n beetje bij. Een dergelijke disbalans leidt tot stress. Het kalmtesysteem behoeft dringend herwaardering!

Aan de slag

Misschien herken je aspecten van bovenstaande jaag- en gevaarsystemen in je eigen manier van denken, voelen en gedrag? Ga er dan mee aan de slag:

Stap 1: Breng in kaart hoe de drie systemen zich bij jou tot elkaar verhouden. Teken in drie cirkels hoe groot ze op dit moment ten opzichte van elkaar zijn.
Stap 2: Vraag jezelf af: wat zou je jezelf gunnen, wat is je wens, wat je behoefte?
Stap 3: En wat is daarvoor nodig binnen die drie systemen?

Een van mijn cliënten verwoordde de groottes als een meloen, een appel en een hazelnootje. Drie keer raden welk systeem het hazelnootje was. In mijn volgende blog praktische tips voor energiebehoud tijdens een werkdag, om van het hazelnootje ten minste een appel te maken.

Sandra Sanders is coach en trainer. In haar praktijk helpt ze mensen met stress- en burn-outklachten.

Lees ook eerdere expertblogs van Sandra:

- Burn-out vermijden? Stel je grenzen
- Jezelf ontwikkelen? Zorg voor plezier en energie
- Hoe krijg ik minder stress van mijn werk?

Deel dit artikel:

Recent nieuws